Təkfiri cərəyonon
Təkfiri cərəyonon
Rusiyə nımoyəndə ıştə bə Rusiyə səfərotxonə doə hesabatədə çı vəhhabiyon Kərbəlo camaati çokonə ğətl iyən ğarət kardey barədə jıqo nıvışteydə:”donzə həzo vəhhabi ğəflətən bə İmom Huseyn(ə)-i zərihi həmləşon karde və peşo əyo bıə ğeymətinə əşyaonışon bə ğənimət peqəte kji,bənə ımi qıləy çi əvon ıştə co həmləonədə vindəşon nıbe.qıləy çi ki,əvon peşo boəvrə ğərəz otəş iyən şımşi co çişon baği nıhaşteşone.əvon qırd piy bıə şəxson,hırdənon iyən jenonışon çı şımşiku dəvordıneşone və ıştə dasto omə har qıləy ğəsovət iyən sığədılətişon bə vırə rosne.əvon hətto çı beqınoə odəmon kışteyku dastışon nıkəşe və nəticədə çın xuninə həmlə nəticədə ço həzo sə veyə inson de sığədılə vəhhabiyon dasti bəştə xuni ğəlton be....və ço həzo şatur həm bə ğarət bardey be.çən,vəhhabiyon de Kərbəlo məxloği kıştey iyən ğarəti vositə,İmom Huseyn(ə)-i hərəmışon de xun iyən mırdoləti pur bıə qıləy xərobəşon peqordıne. çəy bəpeştə Səud çandə kərə bə şiəyon mığəddəsə məkanon həmləşon karde.əmmo,həni hiç qıləyniyədə səbarz nıbe.İbn Bəşər çı Hicri-Ğəməri 1220-ə sori Səudi bə Nəcəf şəhri həmlə işorə kardeydə ki,de Nəcəfi alimon,dini tələbəon iyən milləti mıcohidət iyən mıborizə vositə Səudi ləşkər de ziyodə tələfati bə dumo pekıre və de Nəcəf şəhri ətrof ğəbiləon mol-əmvoli ğarəti ko məşğul be.
Əbdul-Əzizi devlət bə İngilistoni devləti peştıpur bıə holədə Ərəbıstoni niməcəzirə mıxtəlifə məntəğədə şe-şe ıştə sultəş hevuj kardeyış zıne.əmmo,bə Hərəmeyne-Şərifeyni təsəllut pəydu kardey vəsvəsə,iləzə həm əy ozod vadoydənıbe.cotərəfo həm İngiliston bə ın nəticə rəsəbe ki,Şərif Huseyn Məkkədə çı İngilstoni hədəfon təmin kardey zıneydəni.1924-ə milodi sori de Əbdul-Əzizi əmri vəhhabiyon sıftədə bə Tayif şəhri həmləşon karde.Tayif Məkkə nezi qıləy obod iyən reçinə şəhr be.1924-ə milodi sori sentyabrə manqədə Əbdul-Əzizi ləşkər,bə Tayif şəhri daxil bin.əvon se ruji ərzədə Tayif şəhrışon boştə həlol karde və bın mıddtədə bın şəhrədə ıştə dasto omə har qıləy cinoyətışon bə vırə rosne.Tayifi camaati veyni fərolışon karde vitin və əmandi insonon yəni jenon iyən hırdənon ki,bəçəvon şənqal eqıniyəbin,həmmə de vəhhabiyon şımi vositə ğətl-am bin.Tayifi şəhri fəthi bəpeştə bo Məkkə fəth kardero zəminə hozzı be. əmmo,Əbdul-Əziz hələ bə İngilistoni nəzə xotırcəm nıbe.əve bo Məkkə fəth kardero,tadibəsə nıbe və tarsedəbe ki,Yolə Britanyə Məkkədə çı Şərifon hukumətiku roziye və çəvon bə Məkkə həmlə bə İngilistoni ələyh canqi mislədə bəbe.əmmo,vəhhabiyon ləşkər de Britanyə işorə,1924-ə milodi sori bə Məkkə varid be.Məkkə məxloğ ki,çı vəhhabiyon Tayifədə bıə cinoyətonku xəbəşon hestebe,əve çı vəhhabiyon cinoyətkorə ləşkəri mığobilədə hiç qıləy mığovimətışon nışon nıdoe.demiyən,vəhhabiyon Məkkədə həm de milləti mol-əmvoli ğarət və çəpavoli ko məşğul bin.Əbdul-Əziz 1924 milodi dekabrə manqədə de penc həzo ləşkəri bə ico bə Məkkə daxil be və 1925-26-ə milodi soronədə qədə-qədə ali-Səudi hukumət Məkkə iyən Mədinədə bərpo be.
Umumən bo Əbdul-Əzizi iyən vəhhabiyon seminə devrə bə hkumət rəseyro,İxvan ki,çı Əbdul-Əzizi muhimmə ləşkər bin,de Əbdul-Əzizi co ləşkəri bə ico çosə həzosə vey insononışon bə ğətl rosne.əvon ço həzo xonəxo səşon bırniye və sesa penco nəfəri dast-lınqışon bırniye.çı Ali-Səud iyən vəhhabiyon coqlə cinoyətonku qıləyni həm islomi əsər iyən məkanon təxrib iyən volo kardey be.vəhhabiyə hakimonku dıqlə çı mıslmınon mığəddsə məkanon volo kardey koyədə siyo və bevəcə karnomə və dosyeşon heste. sıftədə Səud bin Əbdul-Əziz ki,1216 iyən 1222-ə Hicri-Ğəməri soronədə ıştə hakimiyyəti jiyədə bıə sərzəminon mığəddəsə vıronış volo karde.çəy devronədə vəhhabiyon ləşkər bə ziyorətqohon həmləş karde və İmom Huseyn(ə)-i pokə mərğəd və ziyorətqoşon viron karde.əmmo fəğət şiyə ziyorətqohon bə vəhhabiyon həmlə məruz nımande.Əhməd Ziyni Dəhlan ıştə “xulasətul kəlam fi bəyani imrai əlbələdil həram”kitobədə de vəhhabiyon vositə Məkkədə ziyorətqohon barədə nvışteydə:”hələ sıbi vaxt bıə nıbe ki,vəhhabiyon iyən deəvon bıə kəson de salehon məçit iyən ğəbon təxrib iyən volo kardey ko məşğul bin. əvon sıftədə “Muəlla” ğəbıstonışon viron karde.peşo həzrəte pəyğombər(s)-i vilodəti yəni muəku bıə vırədə bıə ğubbəşon xərob karde....”.
