Təkfiri cərəyonon

Təkfiri cərəyonon

İslomi torıxi sıftəku mısılmınon bəsə dini yolon ğəbonsə ziyodə binaon soxtəşonbe və hejo bəçəvon ğəbon ziyorəton şedəbin,əvoni təbərrık zınedəbin  iyən hiçkəs bə ın məsələ hiç qıləy işkal iyən ayb qəteydənıbin.bın barədə çı mısılmınon həxədə miyono qıləy sirə və adət bə əməl oməbe və hiç qıləy mısılmon demi mıxolifət kardedənıbin iyən ımi tənğıd kardedənıbin.bənə Məsudi bıə torıxəvon ıştə ”Murucuz-Zəhəb” kitobədə ki,Hicri-Ğəməri çominə əsrədə jiyedəbe və bənə haftminə iyən həştminə əsronədə jiyə məşhurə səyohətçi İbn Cubeyr iyən ibn Bəttutə ıştə səfənomədə zikrışon kardə ki,çı dini yolon ğəbonsə əzəmətin iyən dıjdə  binaon mevcud bıə.

Məşhurə səyyoh İbn Cubeyr ki,haftminə əsrədə bə Hicoz səfəş kardəbe, bə Bəği ğəbıstoni osəş ğande və əvrə jıqo vəsf kardedə:”Bəği ğəbıstonədə  bılınd iyən  bə həvo səmt dıroz bıə qıləy ğubbə hestebe”.Hicri-Ğəməri həştminə əsrədə yəni İbn Cubeyri səfəku 150 sor bəpeştə,ibn Bəttutə bə Mədinə qıləy səfəş kardəbe və ıştə mışohidəon barədə jıqo nıvışteydə:”Bəği ğəbıstonədə bıə İmomon Hərəmonədə qıləy vey bılındə  ğubbə heste və mehkəməti nəzəku həm nu və əcib be”. mıosirə əsrədə “Murahul-Hərəmeyn” kitobi soyb cənob İbreym Rəfğət Paşa çı Bəği ğəbıstoni təxrib iyən volo kardey  19 sor bənav bə Həcc səfəş kardəbe və Bəği ğəbıstoni jıqo vəsf kardedə:”və Əbbos və Həsən ibn Əli iyən seqlə imomon çı qıləy ğubbə jiyədə ğərolış qətə ki,Bəği ğəbıstonədə  mevcud bıə həmməysə dıjdə ğubbəy”.bəği ğəbostonədə bıə ın ğubbə torıxi dırozi sekərə təmir bıə.iminə səfə Hicri-Ğəməri  519-ə sori  de Əlmustənsir Billah və seminə kərə Hicri senzəminə əsrədə de sulton Məhmid Ğəznəvi vositə təmir bıə.Bəği ğəbıstoni mışohidə kardə  səyyohonku mandə əsəron ın mətləbi təsdığ kardedə.

Bəği ğəbsıton dı mərhələdə viron be.iminə kərə de Əbdul-Əziz ibn Səudi sərkərdəti  Hicri-Ğəmri  1221-ə sori Mədinə şəhri dıroz mıddətinə mıhosirə bəpeştə,çın şəhri beqınoə milləti veyni ğətlı-am bin.peşo, Peyğombər(s)-i  Hərəmi  xadimon bə ivrə cəm kardeşone və çı hədiyyə iyən nəzron vırə zıneyro,əvonışon je-ku karde və deəvon hoziyə hərəkətışon karde.əvon Nəbəvi hərəmi ğarət kardey bəpeştə və bə Nəcd yəni bəştə ğərorlqo oqardeyədə,Bəği ğəbıstoniku dəvardin və Əbdul-Əzizi əmrış karde ki,əyo bıə qırd barqah və ziyorətqohon xərobkon.votey lozıme ki,əvon bın həmlə zəmonədə de boho ğeymətinə almos, yağut  iyən cəvohiron pur bıə çoqlə sondıx və çəvon ğılof çı xolisə telıku hozzı bıə  sa qılə şımşişon dızdiyeşone bardeşone.bın zəmonədə Osmani xəlifə bəştə vali Məhəməd Əli podşo əmrış karde ki,Hicozi  çı vəhhabiyon sultəku peroxno və çı Hicozi nəzorəti bəştə dast bıstəno.qıləy xuninə canqi bəpeştə 1227-ə Hicri-Ğəməri sori vəhhabiyon qıləy saxtə formadə məğlub bin.çın vağeə bədiqə de mısılmınon sərmoyə noey,təxrib və volo bıə mərğəd və ziyorətqohon de çokə fromə ijən təmir be və de Bəğiyədə məçit iyən qumbədi soxtey,əvrə bə həmməysə vey reçinə vırə təbdil be və ziyodə mısılmınon iyən səyohətçiyon bə vırə omeydəbin.əmmo,vəhhabiyon ijən çı pəyğombər(s)-i pokə nəvəon iyən əshoni ğəbonışon və mərğədon təxrib kardey koyku dastışon nıkəşe və əvon deştə pesoxtə bıə yən xorafi dəlilon təbərrıkə vorınışon volo kardeşone.vəhhabiyon Hicri-Ğəməri 1343-ə sori Məkkədə çı həzrəte Əbdul-Mutəllibi(ə), Əbi Tolıb(ə),Xədicə(ə)  ğəbi qumbədon iyən Peyğombər(s) və Fatimeye-Zəhro(s) moəku bıə vıron və peyğombər(s)-i ibodətqohi vırə bıə Xeyzəranışon de zəmini həmo kardeşone və Ciddədə həm Həvva(ə)-i ğəb iyən co ğəbonışon təxrib karde.Mədinədə həm Peyğombər(s)-i nuarniyə qunbədışon de topi vositə voloşon karde.əmmo,çı mısılmınon tarsiku həni bə Pəyğombər(s)-i şərifə ğəbışon dast nıjəne....