ilahi əsma

İlahi əsma

Ilahi cəlal əsmaonku qıləyni Ğəhhari nome.Ğəhhar çın kəsi mənoədəy ki,bə həmmə kəs və bə həmmə çi seytərə və təsəllutış heste.çoko ki,ım nom bo Xıdovəndi oko doey bıbu,bə qırd zılmkoron iyən dınyo məxloğati həmmə komilə surətədə bıə təsəlluti mənoədəy.həmməkəs  çəy irodə və fərmoni mığobilədə təslimin.joqo ki,hiç qıləy mevcud Xıdovəndi məşiyyət və tələbon mığobilədə qıləy maneyə icod kardey nibəzıne.

Çoko ki,zıneydəmon ilahi əsma və nomon qıləy təğsımədə bə dıqlə cəmali iyən cəlali nomon təğsım beydə.Cəlaliyyə əsma ə nomone ki,bəvədə ğəhr,ğələbə iyən syetərə mevcude.bənə Ğəhhar,Muntəğim və sayirə. Çımi mığobilədə cəmaliyyə əsma ğərolış qətə ki,bəvədə rəhmət,lutf iyən surur ləpə jeydə və bə cuş omeydə və insonon bəştə tərəf cəlb kardedə və bə eşğ iyən məhəbbəti boyis beydə.həlbəttə,çoko ki,har qıləy pı ğəhrədə,qıləy məxfiyə lutf mevcude.Xıdovəndi Cəlal nomonədə həm qıləy cəmali sıfət noey bıə.çokoki,cəlal iyən cəmal soyb bıə Xıdovənd 179-ə şərifə ayədə hamyedə:”vələkum.....ha ağl soybon ha! xısosədə boşımə qıləy jimon(heste).yəni ın xısos qıləy rədəvardə xısose ki,çəy dumo qıləy mehr və məhəbbət heste və ın fərdi maq,çı camiyə kollektiv həyot və jimoni təmin kardedə...  

Ğəhhari nom “ğəhri” rişəku və çı ğələbə iyən səbarzəti mənoədəy.ğəhr iyən ğələbə harçənd qıləy məno rosneydə,əmmo luğəvi rişə nəzəku de iyande farğ kardedə.ğəhr iyən ğahiriyyət bə nev ğələbə və səbarzəti votey beydə ki,tərəf mığobil ıştəku hiç qıləy mığovimət nışon doey zıneydəni və məhzə surətədə təslime.əmmo,ğələbə kəlmədə ım məfhum mevcud ni və mumkine sıftədə fərd ıştəku qıləy mığovimət nışon bıdo və qədə-qədə məğlub bıbu.de qıləy co təbiri ğahirə şəxs bə kəsi votey beydə ki,bəştə tərəf mığobili qıləy zumandə təsəllutış heste ki,həni bəy mığovimət nışon doey məcoli doydəni.səhih bənə qıləy ovi ki,ğəflətən bəsə qıləy qədə otəşi şoləsə rubo və bə ikkərə əy okuşto.arifon qıləy ğəşənqə təbirışon heste.əvon bə Nuri mıborəkə surə 35-ə şərifə ayə əsos ki,hamyedə:”Allahu nurus....əvon Xıdovəndi nur hisob kardə holədə Xıdovəndi ğəhri həm çı Xıdovəndi nuri ğalibəti təbir kardedən və ğəhhari nomədə bıə ğələbə şiddət bə Xıdovəndi nuri ğələbə şiddəti xotoye.dırıst bənə həşi nuri ğələbə ki,rujədə həni bo astovəon dəvəşe qıləy məcol haştedəni.bə həmonə dəlili xoto,Xıdiovəndi Ğəhhari ism ğıyoməti ruji oko doey bıə.ə ruji ki,çı jimoni həyğəton həmmə oşko və zuhur bəkarde və həmonə ruji həmməkəson botın iyən zohir oşko bəbe.qıləy sıvol ki,subhanə Xıdo səmtiku qıləy cəvon doey bəbe və hamyedə:”limənil mulk......ımruj mılk və podşoəti bəki məxsuse?bo ğəhharə vohidə Xıdovəndi”.həyğətədə,dınyo mulk iyən səltənət həm bə Xıdovəndi məxsuse.əmmo,ğıyoməti ruji bo həmməkəson Xıdovəndi mulk iyən səltənəti zuhur və buruzi ruje......

Ğəhhar çı ğahiri mıboliğə və şiddətinə forməy.Xıdovənde-Xalığ  qıləy hikməti soyb bıə ğahirə podşoye ki, ıştə bandəon roziyəti iyən noroziyəti nəzədə nıqətə holədə,bəçəvon məsləhəti əsos əməl kardedə.qıləy Xıdovənd ki,ikəs çəy mığobilədə hiçki mığovimət nışon doey əzıni və həmmə çi çəy vədə təslim iyən mutiye.

Əllomə Təbətayi ıştə təfsirədə ilahi əsmaonku bıə ım ismi bə qıləy vey reçinə nuktə işorə kardedə.joqo ın yolə alim nıvıştedə:Xıdovənde-Mutəali  ğəhhorəti bın mənoədəy ki,əv bə har çi ğahire və hiççi bəy ğahir ni.liza votey bəbe ki,Xıdovənde-Mutəali ğəhhor bıey,benəhoyət və həddış nıbey formaədə istifodə kardey bəbe.binobərin.Xıdovənd qıləy podşoye ki,çəy ğudrətisə qıləy barzə ğudrət mevcud ni....