İlahi əsma

İlahi əsma

Xıdovəndi Basit Ğabizi mığobilədə bıə qıləy isme.Xıdovəndi Ğabizi nom deçəy hikmət iyən ədoləti deçəy bandəon rufi ğəbz kardey,çəvon ruzi tanq kardey iyən bandəon dılon qəteyku iborəte və Basiti ism deştə rəhmət iyən kərəmi ruzi ziyod kardedə və ıştə bandəon dılon şoyvonəti icod kardedə.

Xıdovəndi Ğəbz iyən Basit nom çəy ıştə bandəon koon idorədə mıtlığə ğudrəti nışon doydə və ım mətləbi bəyon kardedə ki,fəğət əv baxşeydə və ya bə baxşeşi mane beydə.çəy ım əto iyən baxşeş boki irodəko,qıləy hədd iyən marzış ni və ım baxşeşi bəçəy ıştən zınə hikməti əsos,əv kiş bıpyo bəy mane bəbe......

Basit çı Bəsti rişəkuye və hevujəkə mənoədəy və çı baxşeşi qıləy kinayəy.basit ikəse ki,baxşeşi bəştə bandəon ziyod kardedə və ıştə duston sinəon oj və hevuj kardedə.Basitə Xıdovənd ıştə rəhmət iyən fəzli bəştə bandəon hevuj kardedə və çəvon ehtiyoci ğədərədə bəvon ruzi doydə.ısət çı maddi ruzi bıbu ya mənəvi.isra mıborəkə surə 30-ə şərifə ayədə hamyedə:”innə rəbbəkə...bərosti ıştı pərvərdıqor bo hakəsiki bıpyişe ruzi hevuj ya tanq bəkarde, əv ıştə bandəonku aqah və vindedə”.

Bəle,Xıdovənd bəştə bandəon ıştə rəhmət iyən fəzli ziyod kardedə və çəy bandəon ziyod həm bıpyon,əv ijən bəvon bəbaxşe və çəvon elm,cism iyən molon ziyod bəkarde.həlbəttə,çın neməton əndozə və mığdor bo fərdon tafutin iyən farğ kardedə.Xıdovəndi komilə bəsirət iyən aqahəti,bəçəy ıştən bandəon istedod iyən zərfiyyəti əsos tafutine.liza Şura mıborəkə surə 27-ə şərifə ayədə hamyedə:”və ləov...ehanə Xıdovənd ıştə bandəon ruzi hevujıj kardəbe,zəminisə tuğyongərəti əkəyn.əmmo,Xıdovənd (ıştə bandəon ruzi) həmonə çəy hikməti tələb kardə mığdorədə nozil kardedə.çıro ki,Xıdovənd aqah və vindedə”. həyğətədə,neməti əto kardey bə Xıdovəndi lutf iyən rəhməti əsose ki,rızğo-ruzi qıləy mığdorədə çı insoni dastrəsədə ğərol doydə ki,nohəxədə zəmini dimisə tuğyon nıko və qımon nıko ki,bə harçi ğadire”.çoko ki, Xıdovənde-Mutəal bə Ğaruni  çandə sor dast təy iyən nıbey bədiqə bəy ziyodə mol iyən sərvətış baxş karde və deçəy vositə əvış imtovon karde.əmmo,əv çok iyən xeyə koonədə ımi sərf kardey əvəzi,əv de həmonə Xıdo bəy əto kardə sərvəti fəxr iyən yoləşəxəti kardedəbe və votedəbe:”mı həmməysə sərvətinə şəxsim iyən mı ım molonım bəştə elm iyən zəka əsos bə dast vardəme.çəy ğovmi ağılmandə şəxson bəy pand iyən nəsyət kardə və əy bə mehribonəti iyən təvazu səmt dəvət kardə zəmonədə,əv bəvon məsxərəş karde və əvonış de həsodət iyən pəxılətiş ittihom karde.çəy nodonəti iyən məğrurəti bəştə barzə həddi rəseyədə,Xıdovəndi bə zəmini əmrış karde ta ıştə qəvi ojko və Ğaruni deçəy xəzinəonış ebordıne və de ın tərtibi məlum be ki,rızğo-ruzi fəğət Xıdo dastədəy və tuğyongərə fərdon bəçəvon cəzo rosneydə.ın daston Ğəsəsi mıborəkə surə 76-78-ə şərifə ayəonədə omə.kulliyə formədə ilahi ziyodə neməton və sərvəton bo milləti imtovon kardeyroye.rəvoyətədə omə ki,qıləy merd bə Xıdo-Rəsuli(s)  xıdmət rəse və çə həzrətiku piyeşe ki,ta dıvoko Xıdovənd bəy ziyodə ruzi ətoko.peyğombəri(s) hamyeşe: ha Xıdo bandə ha! Bə kamə moli şukrkə ki,ım vey çokə bəsə ziyodə nemətisə ki,çəy şukri kardey nızınoş”.....

Basiti xısusi mənonku qıləyni həm ıme ki,de “Yədi” yəni dasti kəlmə tərkib beydə.bə torıxi nəğli əsos, yəhudiyon həzrəte Davud(ə) iyən Suleymoni(ə) zəmonədə çı ğudrəti barzə noxtədə jimon kardedəbin və əvon bə dınyo muhimmə məkonon hukumət kardedəbin.peşonə əsrədə çəvon ğudrətonku bə kam be, əmmo de islomi zuhuri məxsusən Hicazi muhitədə çəvon ğudrət de şiddəti bə kam be.bın zəmonədə çəvon kali qıləyniyon deştə navkonə əzəmət iyən ğudrəti nəzədə qətey,de istehzo voteşone:Xıdo dast bə zəncir jıey bıə və bəmə qıləy nəzəş ni.