İlahi əsma

İlahi əsma

Səmi kəlmə Məcidə-Ğıronədə 47 kərə omə və Xıdovəndi mıtləğə şikilədə məsey rosneydə.Səmi istilohədə Əməsi məno doydə,əmmo qahi vaxti həm məcazi surətədə bo itoət iyən famey həm oko doey beydə.Ərafi mıborəkə surə 179-ə şərifə ayədə çı cəhəndımi əhli şərhe-holi barədə jıqo omə:”ləhum.... çəvon quşon hesteşone ki,deəy məseydənin”. iyo ayə məno ıme niki,çəvon quşon sədoon məseydənin,bəlkəm murad və məğsəd ıme ki,əvon ıştə məsə çiyon bəştə təsəvvır vardey zıneydənin və çəy barədə təfəkkur kardedənin ta çəyku qıləy mənfəət bəştə çanq biyəyn və çun çəy məsə çiyonku boəy hiç qıləy foydəş ni,jıqo bızın ki,hiç məsəşon ni.Xıdovənde-Xalığ Furğani mıborəkə surə 44-ə şərifə ayədə hamyedə:”Əm təhsəbə .......aya qımon kardedəş ki,çəvon veyni məseydən ya famedən?əvon bənə çolınqə (heyvononin) və bəlkəm həm çəovnku vey zəlolətədən”....

Xıdovənde-Aləm Səmiie.əmmo çəy ım əməs bıey bəçəy məxloğati məsey iyən əməs bıey hiç qıləy şəbohətış ni və bənə əvon ni.əv həmmə sədoon ısət har qıləy məkoniku həm pevolo bıbu, məseydə.Səmii və Əməsə Xıdo de ləfz,kəlmə iyən sıxanon və deçəvon məno,deçəvon hərfon iyən məxrəcon və deçəvon məxsus bıə har qıləy sıfəti yəni çı oşko bıbu ya məxfi.şidədtin bıbu ya zəyif,qırd bəvon əhotəş heste və çəvonku xəbədoe.Xıdovəndi ım məsey fəğət bə ə kəlmə məxsus beydə niki,çı dıqlə lıbuti miyono xaric beydə ya zıvon bəy təhərruk və hərəkət baxş kardedə. bəlkəm,çəy botınədə punhon bıə har qıləy çi və nəcva ya pıç-pıç kardə bıə çiyon və ya hətto insoni zehniku dəvardə çiyon həmm Xıdovənd çok zıneydə.Kərimə-Ğıron Taha mıborəkə surə 7-ə şərifə ayədə hamyedə:”Və in təchər bilğovli....ehanə sıxani oşko bıvotoş (və ya məxfi) əv punhon ya çəysə vey punhoni həm zıneydə.(punhon,punhonə sıxan və çəysə vey punhon həm ğəlbi təsəvvır ya bə dıl nıomə çiyon).Xıdovənde-Aləm çı bəşəri məsə har qıləy təkon ya lıvemoni məseydə və həmçinin çı bəşəri məsey iyən famey ğudrəti xaricədə bıə çiyon həm həmməy məseydə.məxloğatədə ım məsey bə bənə həvo və sayirə vositəon ehtiyociş heste.zira əgər həvo nıbu,sədo məsey nibəbe və harçənd çəy votəkəs vey nezə məsofədə həm bıbu.əmmo, Xıdovənde-Səmi  hiç qıləy vositə və koməki vositə nıbə holədə məseydə.