İlahi əsma

İlahi əsma

Bəğərə mıborəkə surə 30-ə şərifə ayədə Xıdovəndi insoni xılğətış boştə zəmini dimisə xəlifə və canişin təyin kardey xoto təğdım kardedə.joqo ki,hamyedə:”və iz ğalə.....və bə zəmon ki,ıştı pərvərdıqori bə məlayikon voteşe:”mı zəmini dimisə qıləy canişin ğərol bədom.voteşone:aya əyo qıləy məxloğ ğərol doydəş ki,de fəsodi məşğul bəbe iyən xun ru bəkarde.hol ım ki,əmə bətı de pokəti sıtoyiş kardedəmon və tıni təğdis kardedəmon?(Xıdovəndi)hamyeşe:az qıləy çi zıneydəm ki,şımə zıneydəniyon”.peşonə ayədə yəni Bəğərə mıborəkə surə 31-ə şərifə ayədə İlahi əsma elmiku bəhs bıə və  firiştəon ın muhimmə çi dərəseydən ki,inson de əsma iyən nomon həyğəti vositə Xıdovənde-Mutəali canişinəti ləyoğəti boştə kəsb kardedə.çoko ki,zıneydon ım əsma və nomon  ləfz və kəlmə bıəni,bəlkəm çəvonku har qıləyni qıləy həyğəte ki,ıştə zuhur iyən buruzi zəmonədə çəy soyb ıştə sıfət iyən xısusiyyəton  məlum kardedə. hestemoni aləmi nizom de ilahi əsma və nomon pure.çın əsma nevbənevəti iyən ədəd vey ziyode. çəvonku har qıləyni de İlahi coqlə əsma və nomon mıştərəkə xısusiyyətonış heste,çı qıləy unikal və məxsusə xıslətonku bəhrə bardedə.bənə Şəhid və Rəğib nomon ki,dəvardə bərnoməonədə çəvon xısusiyyətonımon izoh kardemone.çın dıqlə ismi kulliyə məno,hazıro-nazir və şoydətiye.əmmo,Şəhid bə kulli hestemoni aləmi hozzı və nazirətiye.joqo ki,hiç qıləy çi və hiç qıləy ko çəyku punhon və məxfi mandedəni və Rəğib qıləy hozzı iyən nazire ki,bo qıləy muhimmə ko xoto qıləy komilə əhotəş həm heste.ımruj əmə bə İlahi coqlə ism bıə Muhsi kəlmə işorə bəkardemon ki,bənə həsibi nomi Əşmardi mənoədəy.Muhsi çı aləmi qırd əşyoon əczo iyən mığdori aşmardə kəsi mənoədəy....

Muhsi “Həsi” kəlməku peqətey bıə.Muhsi qıləy dəğiğə hisob kardeye ki,həmmə zərif iyən nozıkə koon və punhoni planonku aqah və xəbədoye.Xıdovənde-Muhsi bə həmmə çiyon əhotəş heste və həmmə oşko iyən məxfi koonku aqahe.əv harçi ədəd və hisobi ısət çı insonon,heyvonon,beməyon,cismonku qətə de tosə qədə sığon ya ovi ğətrəon bıbu,həmçinin itoət,ibodət iyən qınnon və xulosə har çi ki heste iyən vəomədə bəbe,həmmə çiyon zıneydə.Cıni mıborəkə surə 28-ə şərifə ayədə omə:”və əhsa kullu şəyin ədəda.” Xıdovənd harçi aşmardəşe və çəvon ədədiku aqahe.həmçinin Xıdovənd Yasini mıborəkə surə 12-ə şərifə ayədə hamyedə:”inna nəhnu....həyğətən,əmə bımyon bəyji kardedəmon və har çiki naviku vığandəşone və çəvon həmmə əsəron bənıvıştemon və həmmə çiyon oşkoə kitobədə hisob kardəmone”.......

Mutləğə Muhsi fəğət Xıdovənde-Mutəale ki,çı həmmə çiyon rəğəm və mığdor,çəy əmələdə boəy oşkoe. harçənd mumkine kali fərdon həm de elm iyən əbzoron vositə kali mıəyyənə təzahuron aşmardedən. əmmo, veyə çiyon hisob kardeyku ocizin.çıro ki,çəvon bə əşyo bıə elm məhdude.qıləy surətədə ki, Xıdovəndi elmi qıləy hədd və marzış ni.boçımi xoto,insonon məhşəri səhnədə çı Xıdovəndi dəğiğə mıhosibıə və aşmardiku çı təəccıb iyən heyrəti dılədə bəbeyn.qıləy dığğət ki,har qıləy hırd iyən dıjdə əməlon əyo ğeyd bəbe və əvon həmmə əyo aşmardey bəbe.İlahi ğıyoməti ruji çoko ki,həmmə mardə kəson bəyji kardey bəbeyn və çı qırd insonon dınyoədə kardə əməlon çəvon vədə və mığobilədə noey bəbe.həmonə ruji dınyoədə çokə ko soybon deştə kardə koon mışohidə kardey,şo və xoşhol bəbeyn və qınokor iyən sıtəmkoron mışohidə bəkardeyn ki,çəvon əməlon kitob kulli iyən dəyğə formədə nıvıştey iyən hisob kardey bıə və əyo çəy nameye-əmələdə çəy kardə həmmə xəto iyən noxsanon ğeyd kardey bıə və əvon bəştə kardə əməlon cəzo bərəseyn.bəçəy xoto əvon çı heyrəti dılədə bəbeyn və bə tarso-larz ebəqıniyen.Kəhfi mıborəkə surə 49-ə şərifə ayədə ım səhnə kjıqo bəyon kardedə:”və vuziəl-kitabi fətər....və kitob(nameye-əmal)  əyo noey bəbe,əmmo qınokoron bəvindeyn ki,əyo bıə çiyonku tarsışon heste və dəhşətədən və votedən:ey vay bıbu bəmə,ım çı kitobe ki,har qıləy qədə və dıjdə əməlış aşmardə ?həmonə kitobədə həmməy ıştə əməli hozzı bəvindeyn və Xıdovənd bə hiçkəsi sıtəm nibəkarde”.