İlahi əsma

İlahi əsma

Osmoniyə kitob bıə Kərimə-Ğıron Xıdovəndış de İlahi əsma və nomon vəsfış kardə.ım əsma çoko ki, dəvardə bərnoməonədə votemone ki,bə İlahi həmmə nomon şomil beydə.İsra mıborəkə surə 110-ə şərifə ayə nuzuli şə`nədə omə:mışrikon çı peyğombəriku(s)  Ya Rəhmon nido məsə zəmonədə əvon bə ə həzrəti tə`nəşon je və məsxərəamziə formədə voteşone ki,əv əməni çı çandə qılə xıdo pərəstışiku nəhy kardedə,əmmo ıştən coqlə Xıdo vanq jeydə....bın zəmon ayə nozil be və çandə qılə xıdo fikonıış rədd karde və hamyeşe:”ğul......vuji:Allah(Xıdo)vanqkon ya Rəhmon(farğ kardedəni çəvon pokə zot iqləyniye) HAR DIQLƏYNİ vanq bıjəniyon,boəye həmmə çokə nomon”.ımon Xıdovəndi husna və çokə mıxtəlifə nomonin ki,çəvon həmmə bə həx vohidə zoti qıləy işorə kardedən.binobərin həmmə ım əsma və nomon mıxtəlifə təbironışon heste ki,Xıdovəndi oxoş nıbə zoti kəmolatonku hikoyət kardedə.Xıdovəndi əsma və nomonku qıləyni həm Vasi`e.ım şərifə ism Kərimə-Ğıronədə 9 kərə zikr bıə ki,haft kərə de Əlimi ismi,ikərə de Həkimi ismi və ikərə həm de məğfirət nomi omə.....

Vasi` ism hevujəti soyb bıey mənoədəy.yəni Xıdovəndi elm,fəzl,rəhmət iyən ğudrətış hevuje.Vasi kəlmə çı Ziği kəlmə mığobilədə ğərolış qətə.bəçəy xoto hakəs ki,har cəhəto qıləy noğisəti iyən tanqətiş nıbu,bəy Vasi votedən.həmçinin Vasi` qıləy mıtləğə surətədə bıə be hetiyoce ki,çanədə bəzl və baxşeş bıko,çəyku bəkam nibəbe və çanədə əy bıpyişe baxşeş kardey bəzıne.liza Vasiə Xıdo votə zəmonədə həmonə mıtləğə ğəni və qəncine ki,fəğri bərtərəf kardedə və çəy qırd hocəton bə vırə rosneydə və əy bə qıləy hevujə elm iyən rızğ baxş kardeydə.

Xıdovənd Bəğərə mıborəkə surə 115-ə şərifə ayədə jıqo hamyedə:”vəlillahi ....və məşrığ iyən məğrıb bə Xıdo məxsuse.çən,bə har tərəf dim bıqətiyon,həmonə vırə bə Xıdo səmte ki,beşək Xıdovənd bə həmmə çiyon əhotəş heste və və Əzıne”.Kərimə-Ğıroni yolə mıfəssır ayətullah Cəvadi Amuli Təsnimi təfsiri kitobədə çı insoni bə həmmə tərəfədə bə Xıdo səmt dim qətey sırri (İnnəllahə Vasiu,Əlimi) ayə oxonə hissədəş zınə və nıvışteydə:”Xıovəndi zot ki,ikəsi əyo roş ni,noməhdud və çəy feyz benəhoyəte və hiçco çəy baxşeş iyən cudiku xali və təyli ni.Xıdo ki,çəy ko intəho və oxoş ni,qıləy noməhdud və hevujə zoti soybe.bəçəy xoto inson bə har tərəfi səmt dim bıqəto və harçi niyyətko,Vasiə Xıdo çəy aqah və xəbədoye.liza Vasi ism və nom Xıdovəndi vucudi bə həmmə məxloğat və mevcudoti bıə əhotəku hikoyət kardedə.....

Vasiə Xıdo qıləy mıtləğə zumandə vucude ki,həmmə çi bəştə kərəm iyən fəzli əsos de hevujə formə ofəyəşe.həlbəttə ım hevujəti qahi zəmon məkonədəy.bənə Nisa mıborəkə surə 97-ə şərifə ayə.joqo ki, hamyedə:”innələzinə......əkəson ki,bəştə nəfsi sıtəmışon kardə.firiştəon çəvon coni sıə zəmonədə bəvoteyn: kom holədə biyon?cəvob bədoon:əmə zəminədə mıstəzəf(zəyid kardey bıə)ləsonku bimon. bəvoteyn:bəqəm Xıdo zəmin hevuj nıbe ta şımə əyo mıhocirətkon.çən,çəvon vırə cəhəndıme.və(ım) yavə ağıbəte”.

Qahi zəmon həm bə mol iyən əmvoli işorə kardedə.joqo ki,Təlaği mıborəkə surə 7-ə şərifə ayədə omə. joqo ki,hamyedə:liyunfiğə....ikəs ki,(moli cəhəto)hevujətiş heste(boştə jen iyən fərzəndon) ıştə hevujə molonku xarcko və ikəs ruziş tanqe,Xıdo bəy əto kardə(ıştə zu vışkiye) mığdorədə xarcko.