İlahi əsma və nomon

İlahi əsma və nomon

Ğəyyumə Xıdovənd bəştə zoti ğayime iyən boçəy sabitətiro çı harçiku be ehtiyoce.əmmo harçi boştə baği mandey iyən sabitətiro bəy mıtləğə surətədə ehtiyociş heste.Ğayim bıey və çı Xıdovəndi Ğəyyuməti bə coqlə mevcudoti nisbətədə bın mənoədəy ki,Əv hestemon baxş kardedə.Nığodoəkəs iyən çəvon tədbiri vindedə və həmmə məxloğat har cəhətiku Xıdovəndi vucudiku bə şıkrəy.bənə əy ki,Mutəolə-Xıdo Rə`di mıborəkə surə 33-ə şərifə ayədə hamyedə:”Əfəmən huvə ğayim.....Aya ikəs ki,bəsə har qıləy nəfsisə mısəllət və çəy əməliku mığəte(bənə əkəsiye ki,çın sıfətonku hiç qıləyniş ni)” .çun Xıdovənd çı hestemoni aləmi məbdəy,,...

İlahi əsma və nomonku coqıləyni vahidi nom və isme.Vohid yeqanə,yekto və çəy dıminə qılə və mislış nıbə mənoədəy.Vohidə Xıdovənd ə Xıdoye ki,ıştə zot,sıfət iyən felonədə yeqanə iyən unikale.Əv qıləy mevcude ki,de hiç qıləy vəchi qıləy əczoku mutəşəkkil bıəni və təşkilış pəydu kardəni.zira ehanə qıləy əczo iyən hissəş bıəbe,bənə qıləy ehtiyocinə mevcudi iyən məhdud əbi.Əv mislış nıbə qıləy yeqanə Xıdoye ki,hestemoni aləm,çəvon nəzm,mırəkkəbəti iyən hərəkəton həmohənqəhəti çəy Vohidə Xıdo bıeyku hikoyət kardedə.çıro ki,əgər dınyo nizomədə çandə qılə xıdoon hakim bıəbe,hukmən əyo qıləy hərcı-mərc,ziyodə ziddiyyət iyən ixtilofon hakim əbi.çoko ki,Əmirəl-Muninin(ə) hamyedə:”ehanə ğərəz Vohidə Xıdo coqlə xıdo bıəbe,bəpe əv həm qıləy peyğombər iyən kitob əvğandi və ıştəku qıləy xəbə ədi və holın ki,hiç qıləy peyğombərış vığandəni.zira sa vistı ço həzo peyğombər ki,omən,əvon həmmə çı iqlə Xıdoku xəbəşon doə və çı coqləyniku xəbəşon doəni.....

Xıdovəndi Vohidə nom bə tovhidi əsl iyən prinsipi nəzorət kardedə.Xıdoşınosi bəhsonədə tovhid yektopərəstəti mənoədə,çı İslomi və İlahi həmmə dinon etığodi usul və prinsiponkuye.tohidi kəlmə yeqanə zıney mənoədəy və çın kəlmə rəğ-rişə “vəhd”-i kəlməkuye və infiradi mənoədəy və bəçəy xoto vohid bə qıləy çi şomil beydə ki,qıləy cuziş ni.nəğl bıə ki,çı Əmirəl-Muninin həzrət Əli(ə) xilofəti zəmonədə de ıştə əhdi darıştə kəson canqi miyono,həmonə zəmonədə ki,çı şımşiyon bərğ və zikhazik hanış çəvon çəşonku bardəşbe və cononış bə lıvi rosnəşbe.bın zəmon qıləy merd çı həzrət Əli(ə) mığobilədə ğərolış qəte və ərzış karde:”aya Xıdovənd vohide? İmomi(öə) əshob ğeyzin bin və voteşone: ısət çın sıvoli vırəy?.bəqəm vindedəniş ki,Əmirəl-Muninin(ə) ısət canq kardə holədəy.ə həzrəti(ə) hamyeşe:” bəhaştənən bıdə dəparso ki,çəmə de ın ğovmi bıə canq həm hejo bəsə ım(tohidisə) bıə canqe”.