Geçen hafta Umman’ın ekonomi yetkilileri İran’ın Çabahar liman kentini ziyaret etti. Bültenimizi bu ziyaretle ilgili raporumuzla açıyoruz.

Geçen hafta Umman’dan ticari ve iktisadi bir heyet ilk ke İran ile ticari ilişkilerini geliştirme çerçevesinde Çabahar liman kentini ve bu kentte uygulanan projeleri ve Mokran petro kimya tesislerini ve diğer altyapılarını ziyaret etti. Heyet Çabahar kentinde İranlı yetkililerle düzenledikleri ortak oturumda iki ülke arasında ticari heyetlerin karşılıklı ziyaretleri, karşılıklı fuarların açılması ve altyapıların geliştirilmesi gibi pratik adımlarla ikili ticareti geliştirme hakkında görüş alış verişinde bulundu.

Oturum hakkında bir açıklama yapan İran ticareti kalkındırma kurumu Başkanı ve sanayi, maden ve ticaret Bakanı yardımcısı Veliullah Efhami, komşu ülkelerle ticareti geliştirmek İran İslam cumhuriyetinin gündeminde yer alan bir konu olduğunu ve bu yüzden Ummanlı yetkililerden iki ülke arasında bankacılık alanında ilişkileri geliştirmeleri talep edildiğini kaydetti.

Geçen hafta Umman ulaştırma Bakanı Ahmet bin Muhammed Fatisi ve sanayi ve ticaret Bakanı Ali bin Suud Senidi, Ummanlı 50 kadar girişimci ile birlikte bir gemi ile Çabahar liman kentine geldi. Ummanlı heyet Sistan Bulucistan valisi Ali Osat Haşimi, İran limanlar ve denizcilik kurumu Başkanı Muhammed Saidnejad ve Çabahar serbest bölge Başkanı Hamed Ali Mübareki tarafından karşılandı.

Geçen hafta Türkiye kalkınma Bakanı Cevdet Yılmaz Tahran’da İranlı yetkililerle ikili ticareti geliştirme yollarını görüştü.

Şimdi konu ile ilgili raporumuzu dinleyelim.

İran İBT Bakanı ve İran Türkiye karma ekonomik komisyonunun İranlı eşbaşkanı Mahmut Vaizi geçen Salı günü Türkiye kalkınma Bakanı Cevdet Yılmaz’la görüşmesinde Tahran ve Ankara ilişkilerinin özel sektör ekseninde gelişmesini görüştü. İki ülke arasındaki işbirliğinin gelişmesi Tahran ve Ankara yetkililerinin vurgu yaptığı bir konu olduğunu belirten Bakan Vaizi, İran ve Türkiye ilişkilerini onarmaları ve mevcut kapasitelerden ve hazırlanan altyapılardan yararlanmaları gerektiğini kaydetti.

Bakan Yılmaz da görüşde ülkesi İran ile ikili ilişkilerini geliştirmekte kararlı olduğunu ve bir an önce karma ekonomik komisyonunun oturumu düzenlenmesini istediklerini belirtti.

Bakan Yılmaz geçen hafta Tahran’ı ziyaret eden Türkiye Başbakanı Ahmet Davutoğlu’na eşlik eden heyetle beraber Tahran’a geldi.

Başbakan Davutoğlu da Cumhurbaşkanı birinci yardımcısı İshak Cihangiri ile görüşmesinde ikili ilişkileri ve bölgesel meseleleri gündeme getirdi.

Türkiye ekonomi Bakanı Mustafa Alitaş bir süre önce Ankara yönetimi İran ile ikili ticaret hacmini 2023 yılına kadar 30 milyar dolar seviyesine yükseltmek istediğini açıklamıştı.

İran ve Ukrayna tarım, yatırım, petrol, doğalgaz, enerji ve bankacılık alanlardan işbirliği belgesi imzaladı. Bültenimize bu konu hakkında hazırladığımız kısa raporumuzla devam ediyoruz.

İran tarım cihadı Bakanı Mahmut Hücceti ve Ukrayna Başbakan yardımcısı Genadi Zobko geçen hafta iki ülkenin karma ekonomik komisyonunun Tahran’da gerçekleşen beşinci oturumunda iktisadi alanda geniş kapsamlı işbirliği belgesi imzaladı.

Tarım cihadı Bakanı Hücceti belgeyi imza töreninde yaptığı konuşmada, İran ve Ukrayna’nın çeşitli projelerde işbirliği eşgüdümlü ve karşılıklı çıkar çerçevesinde olması gerektiğini belirtti.

İmzalanan belgeye göre İran ve Ukrayna tarım, yatırım, bankacılık ve mali işlemler, karşılıklı ticarette işbirliği, ulaştırma, uçak, kentleşme, otomotiv, çalışma ve sosyal hizmetler, turizm, bilim ve teknoloji, spor, sağlık, petrol ve doğalgaz, petro kimya, kimyasal ürünler, nükleer enerji, su ve elektrik sektörleri alanlarında işbirliği yapacak.

Ukrayna Başbakan yardımcısı Genadi Zobko da imza töreninde yaptığı konuşmada son 12 yılda Ukrayna İran ile uçak sanayii ve türbin ihracatı alanlarında ilişkilerini koruduğunu ve şimdi Kiyev için önemli olan konu, iki ülkenin ürün ve hizmet ihracatı alanlarında işbirliğini geliştirmesi olduğunu kaydetti.

Zobko, İran ve Ukrayna enerji, petrol, doğalgaz, petro kimya, rafineri ve tarım gibi alanlarda ortak projelerin üzerinde yatırım yapmaları gerektiğini belirterek iki ülkenin yatırım ve ticarette güvenilir ortaklar olduğunu ifade etti.

Oturumda Ukrayna enerji ve taş kömür sanayii Bakanı Vladimir Demçeşin de ülkesi İran’dan petrol ve doğalgaz satın alarak Avrupa’ya transit etmek istediğini belirterek, Kiyev petrol ve doğalgaz sevkiyatını çeşitli ülkelere yapabileceğini kaydetti. Ukraynalı Bakan ayrıca Kiyev yönetimi petrol rafinerii ve petrol ve doğalgaz sevkiyat sanayii alanlarında İran ile işbirliği yapabileceğini vurguladı.

Batı’nın İran’a dayattığı illegal yaptırımların kaldırılmasının ardından şimdi İran’ın iktisadi kalkınması için gereken zemin hazırlandığı ve dış sermayeyi cezbetmek üzere uygun hale geldiği anlaşılıyor. Bu çerçevede Tahran geçen hafta bir kaç iktisadi oturuma ev sahipliği yaptı.

Geçen hafta İran Bulgaristan karma ekonomik komisyonu Tahran’da 18. Oturumunu düzenledi. Oturuma Bulgaristan’ın maden, yenilenebilir enerji, turizm, bankacılık, danışmanlık hizmetleri, bilgi teknolojisi, sanayi, tarım, teknik ve mühendislik hizmetleri alanlarında faaliyet yürüten firmalarından bazı temsilciler katılarak İran’la ticari, sanayi ve yatırım alanlarında işbirliği fırsatını masaya yatırdı.

Geçen hafta ayrıca İran ve Bulgaristan arasında ticaret ve yatırım fırsatlarını ele almak üzere bir oturum düzenlendi. Oturuma Bulgaristan ekonomi Bakanı yardımcısı Lioben Petrov ve İran ticareti kalkındırma kurumu Başkanı Veliullah Efhamirad başkanlık etti.

Oturumda bir konuşma yapan Efhamirad, İran’ın sanayi, imar, inşaat, baraj, yol inşaat ve elektrik alanlarında faaliyet yürüten firmaları Bulgaristan’ın projelerine ortaklık etmeye hazır olduğunu belirtti.

Oturuma İran’dan 100’ü aşkın firmanın temsilcisi katıldı.

Geçen hafta Slovakya ekonomi Bakanı Vazil Hudak da Tahran’ı ziyaret etti. Slovakyalı Bakan üst düzey ticari ve iktisadi bir heyet başkanlığında Tahran’a geldi ve Tahran ticaret odasını ziyaret ederek İranlı girişimcilerle görüştü.

Tahran ticaret, sanayi, maden ve tarım odası Başkanı Mesut Hansari görüşmede Slovakya’nın başkenti Bratislava’dan uluslararası bankacılık diyarı şeklinde söz etti. Hansari iki ülkenin para ve bankacılık alanında ilişkilerini geliştirme niyeti, iki ülke arasında ticari ve iktisadi ilişkilerin yeniden başlaması yönünde atacağı ilk adım olduğunu kaydetti. Slovakya önümüzdeki aylarda AB dönem başkanlığını üstleneceğini hatırlatan Hansari, hali hazırda iki ülke ilişkileri memnun edici düzeyde olmadığını, her iki ülkenin iktisadi astivistleri ilişkileri geliştirmek için birbirini daha iyi tanımaları gerektiğini vurguladı.

Oturumda bir konuşma yapan Slovakya ekonomi Bakanı Hudak ülkesinin İran ile özellikle otomotiv, petrol ve doğalgaz ve yenilenebilir enerji alanlarında iktisadi işbirliğini geliştirmeye hazır olduğunu belirtti.

İran’ın 6. Beş yıllık kalkınma programına göre İran yılda 50 milyar dolar yatırıma ihtiyacı bulunuyor. Slovakya’nın özellikle sanayi alanında yüksek kapasitesine bakıldığında, bu ülkenin iktisadi girişimcilerinin İran’da yatırım alanında iyi bir katılım sağlayabilecekleri belirtiliyor.

İran ve sanayileşmiş ülkelerin ortak ve uzun vadelei yatırımlarının şekillenmesi kamu ve özel sektörün öncelikleri arasında yer alıyor. Bu çerçevede ve Bercam nükleer anlaşması yürürlüğe girdikten sonra şimdiye kadar dünyanın çeşitli ülkelerinden 150 kadar ticari ve iktisadi heyet İran’ı ziyaret etti.

Bültenimize Güney pars doğalgaz sahasındaki projelerle ilgili bir raporla devam ediyoruz.

Geçen hafta Güney pars sahasının 20 ve 21. Ünitelerinin rafinerileri deneme çalışmasına başlayarak hizmete girdi.

Bercam nükleer anlaşması yürürlüğe girerek uluslararası ilişkilerde sağlanan açılımın ardından bu ünitelerin deniz rampalarını tamamlama süreci ivme kazandığı anlaşılıyor.

Güney pars sahasının 20 ve 21. Ünitelerini geliştirme projesi tamamlandıktan sonra İran’ın iç piyasada tüketilmek üzere günde 50 milyon metreküp doğalgaz üretmenin yanında 75 bin varil doğalgaz yan ürünleri ve 400 ton kükürt de ihracat için ve petro kimya sanayide kullanılmak üzere yılda bir milyon ton etan gazı ve yine bir milyon 50 bin ton sıvı gaz da ihracat için üretilecek.

Dünyanın en büyük doğalgaz sahası olan Güney pars doğalgaz sahasının 24 ünitesi bulunuyor. Şimdiye kadar ise 13 ünite resmen hizmete girdi. İran’ın enerji başkenti olarak anılan Güney pars sahasının en geç 2017 yılında tamamlanması bekleniyor.

Yine bu bölge hakkında yayımlanan bir başka rapora göre Güney pars sahasından petrol dışı ürünlerin ihracatı bu yılın Ocak ayında geçen yılın aynı ayına kıyasla %39 artış kaydetti. Veriler bu yılın Ocak ayında Güney Pars sahasında 1 milyon 125 bin 888 ton petrol dışı ürünlerin 620 milyon 441 bin 90 dolar değerinde yurt dışına ihraç edildiğini gösteriyor.

Pars liman kompleksi 10 iskele ve iki dalga kıran ve 150 hektarlık alanı ile İran’ın enerji başkentinin ithalat ve ihracat ana damarı olarak İran’ın iktisadi kalkınması için uygun altyapı sayılıyor.

Geçen hafta Monto Toldo tankari İran petrolünü İspanya’nın Güney kıyılarında Cebeli Tarık boğazına yakın bir rafineriye taşıdı. İran petrol bakanlığı resmi haber ajansı ŞANA, Portekiz bandıralı Monto Toldo tankeri İspanya’da bir rafineriye İran’ın ham petrolünü taşıma işine başladığını duyurdu.

Avrupa ülkeleri yaptırımlardan önce İran’dan günde 400 bin varil ham petrol ithal ediyordu. Ancak yaptırımlar ve özellikle bankacılık ve sigorta alanlarında dayatılan yaptırımlar bu süreci ciddi bir şekilde etkiledi.

İran yaptırımlardan önce günde 3.6 milyon varil ham petrol üretiyordu, ancak yaptırımların ardından bu rakam 2.8 milyon varile geriledi, petrol ihracatı da günde 2 milyon varilden daha az bir rakam şeklinde gerçekleşti. Şimdi ise yaptırımlar kaldırıldıktan sonra İran ham petrol üretimini arttırdı ve Bloomberg’in haberine göre Şubat ayında günde üç milyon varil ham petrol üretti ki bu da Temmuz 2012’den beri en yüksek rakamdı. 015