İran'ın son siyasi gelişmeleri
Geçen hafta İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Hamanei işçi günü arifesinde kabul ettiği binlerce işçi ile görüşmesinde işçi kesiminin İslam inkılabı ve İslamî nizama yönelik vefakarlığı ve desteğinden ötürü onlara teşekkür etti.
Amerika’nın İran milletine yönelik husumetinin devam ettiğine işaret eden Ayetullah Hamanei, güvenilir olmayan Amerikalı yetkililerin İran’a karşı çeşitli yaptırımların üzerinde ısrar ederek İranofobi çerçevesinde pratikte İran’ın yurt dışı ile iktisadi teamülleri yolunda engel çıkardıklarını belirtti.
Şimdi konu ile ilgili hazırladığımız raporumuzu dinleyelim.
İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Hamanei işçilerle görüşmesinde ülkenin işçi kesiminin çabalarına teşekkür etti ve bu kesimin toplumda sarf ettiği emeğin değerli olduğunu vurguladı. Ayetullah Hamanei İran İslam cumhuriyetinin son 37 yılda Amerika’nın düşmanlıklarına karşın kaydettiği ilerlemelere işaretle, bu düşmanlıklar yüz yıl daha devam edecek olursa, İran milleti de yüz yıl daha ilerlemeye devam edeceğini belirtti.
Ayetullah Hamanei, dünya bankalarının İran ile işbirliğine yanaşmamalarının sebebi, Amerikalı yetkililerin yarattığı İranofobi olduğunu belirterek, kendisi defalarca Amerikalıların güvenilmez olduğunu beyan ettiğini ve şimdi bu meselenin sebebi gün ışığına çıkmaya başladığını kaydetti.
Amerikalı yetkililerin tutumunu eleştiren İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Hamanei, Amerikalılar kağıt üzerinde bankaların İran ile işbirliği yapmalarını yazdığını, fakat pratikte iranofobi yayılması için başka türlü hareket ettiklerini ifade etti.
Ayetullah Hamanei, bu hareketlerin mesajı, İran ile işbirliği yapmamak olduğunu ve sonuçta yabancı bankalar ve sermaye sahipleri İran ile teamülde bulunmaktan korktuklarını kaydetti.
Ayetullah Hamanei, Amerikalı yetkililerin sürekli İran’a dayattıkları yaptırımların çerçevesinin korunmasına vurgu yapması, yabancı yatırımcıların İran’a gelmelerini engellemek için İranofobinin açık yöntemlerinden biri olduğunu belirterek, İran böyle bir düşmanla taraf olduğunu ve her türlü faaliyet için böyle bir düşmanın varlığını var saymak gerektiğini vurguladı.
Geçen hafta Amerika yüksek mahkemesinin İran’ın bu ülkede bloke edilen mal varlığından 1.8 milyar dolarına el konmasına yönelik illegal kararı Amerika’nın İran’a karşı hasmane hareketlerinin bir yenisi olarak değerlendirildi. Bu karar aynı zamanda İranlı yetkililerin sert tepkisine neden oldu.
Amerikan yüksek mahkemesi 20 Nisan tarihinde verdiği bir kararda, 1983’te Beyrut’ta Amerikan deniz piyadeleri üssünde ölen Amerikalıların ailelerine ve İran’ın eli bulunduğu iddia edilen diğer benzer saldırılarda ölenlerin ailelerine ödenmek üzere İran’ın mal varlığından yaklaşık iki milyar dolarına el konmasına karar verdi.
Cumhurbaşkanı Dr. Hasan Ruhani, Amerikan mahkemesinin verdiği illegal karara gösterdiği tepkide, İran’ın mal varlığından iki milyar dolarına el koyma kararı açık hırsızlık ve Amerika için hukuki skandal olduğunu ve Amerika’nın İran milletine karşı husumetini sürdürdüğünün işareti olduğunu belirtti.
Cumhurbaşkanı Ruhani, dünyanın bir yerinde bir mahkeme veya yargı kurumunun İran milletinin mal varlığına el koyması illegal ve uluslararası hukuka ve merkez bankalarının dünyada hukuki açıdan dokunulmazlığına aykırı olduğunu vurguladı.
İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif de BM genel sekreteri Ban Ki Moon’a yazdığı mektupta Amerikan mahkemelerinin İran milletinin mal varlığı hakkında verdikleri kararları uluslararası hukuka karşı bir tehdit niteledi. Geçen hafta İran’ın BM daimi temsilcisi tarafından genel sekreter Ban Ki Moon’a sunulan mektupta, Amerika yönetimi İran milletine yönelik hasmane tutumundan kaynaklanan hasar için tazminat ödemesi gerektiği vurgulandı. Mektupta Amerika yönetimi son yıllardan bazı Amerikan mahkemelerinde başta İran olmak üzere yabancı ülkelere karşı dava açılmasına izin vermek ve gerçekte insanları kışkırtmak sureti ile uluslararası düzeni ve hukuku zor durumda bıraktığını ve tehlikeye attığını vurguladı.
Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, BM genel sekreteri Ban Ki Moon’a yazdığı şikayet mektubunda, Amerika yürütme erke İran’ın mal varlığını illegal bir şekilde bloke ettiğini ve yine Amerikan yasama erki de bu mallara el koymak üzere bazı yasaları çıkardığını ve en son da Amerikan yargı kurumu hiç bir temele dayanmayan ve somut gerçeklerle alakası olmayan kararları ile İran’ın mal varlığına el koyma yönünde hareket ettiğini belirtti.
Devletlerin dokunulmazlık ilkesine işaret eden Zarif mektupta, bir devletin aleyhinde gündeme getirilen tüm iddiaların ikili veya çok yönlü anlaşmalarda öngörülen yöntemlerin çerçevesinde ele alınması ve uluslararası mahkemelerde uygun biçimde çözüme kavuşturulması gerektiğini vurguladı.
Geçen hafta İran’da 10. Dönem İslamî şura meclisi ikinci tur seçimlerin 21 eyalette düzenlendi. Cuma günü gerçekleşen ikini tur seçimlerinde ikinci tura kalan 136 aday 68 sandalye için rekabet etti.
10. dönem İslamî şura meclisi seçimleri, 5. Dönem bilgeler meclisi seçimleriyle eşzamanlı olarak geçen 26 Şubat’ta düzenlenmişti.
Geçen hafta savunma Bakanı General Hüseyin Dehgan, Moskova’da düzenlenen 5. Uluslararası güvenlik konferansına katılırken, konferansın kulisinde Rus mevkidaşı General Sergei Şoygo ile ikili bir görüşme gerçekleştirdi. İran ve Rusya savunma bakanları görüşmede iki ülke arasında askeri ve savunma işbirliğini geliştirme yollarının yanı sıra bundan önce gerçekleşen görüşmelerin sonuçlarını gözden geçirdi.
Şimdi konu ile ilgili hazırladığımız raporumuzu dinleyelim.
İran ve Rusya savunma bakanları Moskova’da gerçekleştirdikleri müzakerelerinde iki ülke arasında askeri – teknik anlaşmaların uygulanma sürecinden duydukları memnuniyeti dile getirerek, bu süreç yeni kararlara ve yeni anlaşmalara da iyi ve çok uygun bir zemin oluşturduğunu vurguladı.
İran savunma Bakanı General Dehgan, İran ve Rusya’nın yakın ve etkili askeri işbirliğini başarılı ve uygun bir model olarak değerlendirdi ve iki ülkenin özellikle Suriye krizi başta olmak üzere bölgesel krizlerin önüne geçilmesinde ifa ettikleri rollerini hayati ve seçkin niteledi.
General Dehgan ayrıca İran ve Rusya’nın çok yakın işbirliği bölgeye güvenlik ve istikrarın geri gelmesine ve terör ve hamilerinin çöküş sürecinin ivme kazanmasına vesile olduğunu, taraflar tüm gücüyle bu süreci sürdürmekte kararlı olduğunu vurguladı.
Savunma Bakanı General Hüseyin Dehgan Rus mevkidaşı ile görüşmesinde İran’ın savunma stratejisinin temel ekseni savunma gücünü geliştirmek olduğunu belirterek, İran İslam Cumhuriyeti milli hedefleri ve çıkarları yönünde silahlı kuvvetlerini en yüksek seviyede silahlandıracağını ve bu yolda hiç bir kısıtlama veya dayatma İran’ın başta füze gücü olmak üzere savunma gücünü geliştirmesine mani olamayacağını vurguladı.
General Dehgan 2016 Moskova güvenlik konferansında yaptığı konuşmada da, bazı uydurma ittifakların terörle mücadele icraatını ve teröristlere destek veren ülkelerin sloganlarını eleştirerek bu ittifakların sadece yeniden yapılanma, daha fazla teçhizat temin etme ve darbe alan ve hezimete uğrayan psikolojilerini yeniden onarma peşinde olduklarını vurguladı.
Geçen hafta İran devlet radyo televizyon kurumu dış yayınlardan sorumlu Başkan yardımcısı Muhammed Ahgari 2020 medya ve Asya radyoları zirvesine katılmak üzere gittiği Çin’de İran’ın geniş bir kitleye hitap eden dış yayınlar servisine bağlı radyo kanallarının faaliyet alanlarını geliştirmeye yönelik faaliyetlerini anlattı.
Dr. Ahgari dünya medyasında yeni kitle iletişim araçlarının varlığı Pekin’de düzenlenen bu zirvenin önemli gündemlerinden biri olduğunu belirterek radyo çalışanlarının tümü medya arenasında yeni kitle iletişim araçları ve yeni program yapma anlayışının etkili rolünü itiraf ettiklerini ve böylece muhatapların en basit şekilde medya ile irtibat kurabildiklerini kaydetti.
İran devlet radyo televizyon kurumu dış yayınlardan sorumlu Başkan yardımcısı Dr. Ahgari Çin ziyareti sırasında ayrıca Pekin’de Çin’in uluslararası radyo kanalı Başkanı ile görüşerek, yakın gelecekte İran’ın Parstoday yurt dışı yayın yapan internet sitesinin hizmete gireceğini, bu site İran ve dünyanın son haberlerini diğer medya organlarıyla paylaşacağını kaydetti.
Dr. Ahgari İran devlet radyo televizyon kurumu Çin’in uluslararası radyo kanalı ile ortak programlar yapmaya hazır olduğunu belirterek, İran’ın dış yayınlar servisine bağlı muhabirlerin dünya genelinde yayıldığını gözeterek çeşitli ülkelerden haber yapmanın mümkün olduğunu ifade etti.
Geçen hafta Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, ülkesi İran İslam Cumhuriyeti ile ikili, bölgesel ve küresel arenalarda işbirliğini geliştirmekte kararlı olduğunu açıkladı.
Geçen hafta Bakü’yü ziyaret eden Cumhurbaşkanı yardımcısı ve kültürel miras, el sanatları ve turizm kurumu Başkanı Mesut Sultanifer’le görüşen Cumhurbaşkanı Aliyev iki ülke arasındaki iyi ilişkilere işaretle başta iktisadi alan olmak üzere ikili ilişkilerin daha da gelişmesi için gereken tedbirlerin alındığını ifade etti.
Reşt Astara demiryolu projesi Azerbaycan Cumhuriyeti ile İran arasında iktisadi işbirliğinin güzel örneklerinden biri olduğunu belirten Cumhurbaşkanı Aliyev, başta turizm olmak üzere tüm alanlarda işbirliğinin geliştirilmesini istedi.
Geçen hafta Cuma günü, İran’ın güneydeki karasularından Portekizlilerin atıldığı günün yıldönümüydü. Bu gün İran İslam Cumhuriyeti takviminde Fars körfezi milli günü olarak adlandırılmıştı. Bu çerçevede geçen hafta İran’ın Benderabbas liman kentinde kültürel ve sanatsal bir etkinlik düzenlendi.
Uluslararası Fars körfezi kültür ve sanat festivali adı altında düzenlenen etkinlikte konuşan İslamî kültür ve irşad Bakanı Ali Cenneti, Fars körfezi İran milleti ile teamül kapısı olduğunu ve Fars körfezi bölgesinde yer alan tüm ülkelerin bu bölgeyi barış ve dostluk arenası yapmak için çaba harcamaları gerektiğini belirtti. Bakan Cenneti, Fars körfezi etnik grupların ve ırkların ötesinde bir alan olduğunu ve milli vahdet ekseni sayıldığını ve İran İslam cumhuriyetinin kimliğinde önemli yeri bulunduğunu vurguladı.
Geçen hafta nizamın maslahatını belirleme kurumu stratejik araştırma merkezi Başkanı Dr. Ali Ekber Velayeti Tahran’da gazetecilere Arabistan yetkililerinin İranlı hacı adaylarına üçüncü bir ülkede vize verilmesiyle ilgili açıklamaya gösterdiği tepkide, Hac yolunda her türlü sabotajın aslında Allah’ın yolunda engel çıkarmak olduğunu belirtti.
Dr. Velayeti, Arabistan rejimi Allah’ın evinin mütevellisi olarak İslamî ve dini görevi gereği, geçmişte uymadığı şartlara şimdi uyması ve başta İranlı hacılar olmak üzere tüm hacıların haklarına saygı göstermesi gerektiğini vurguladı.
Geçen hafta İran Hac ve ziyaret kurumu Başkanı Said Ohadi başkanlığında bir heyet Arabistan Hac bakanının resmi daveti üzerini bu yılki Hac merasimi hakkında müzakere etmek üzere Arabistan’a gitti, ancak burada gerçekleşen müzakerelerden somut sonuç çıkmadı.
Gerçekte bu yılki Hac merasimine katılmak isteyen İranlı hacı adaylarının durumu Arabistan’ın tek yanlı olarak İran ile siyasi ve diplomatik ilişkilerini kesmesi yüzünden belirsizliğini koruyor.
Bilindiği üzere geçen yıl Hac sırasında ve kurban bayramı gününde Mina’da Suud rejiminin tedbirsizliği yüzünden yaşanan faciada aralarında 464 İranlı hacının da bulunduğu binlerce hacı hayatını kaybetmişti.
Geçen hafta BM mülteci işleri yüksek komiserliğinin İran temsilcisi Sivanka Danapala, İran İslam cumhuriyetinin yabancı sığınmacılara sunduğu eğitim ve sağlık hizmetlerinden ötürü İran’a teşekkür etti. Bültenimizi bu konu hakkında hazırladığımız kısa raporumuzla noktalıyoruz.
BM mülteci işleri yüksek komiserliğinin İran temsilcisi Sivanka Danapala konu ile ilgili yaptığı açıklamada, İran’ın yabancı sığınmacılara yardımları takdire şayan olduğunu, BM komiserliği de İran yönetimine bu yolda yardımcı olmaya çalıştığını belirtti.
BM yetkilisi Danapala ayrıca, BM mülteci işleri komiserliği İran yönetimi ve eğitim ve sağlık bakanlıkları gibi ilgili kurumları ile çok yakın işbirliği yaptığını, ancak en etkili hizmetleri İran yönetimi bizzat sığınmacılara sunduğunu vurguladı.
Danapala, İran’da sığınmacıların çocuklarına verilen eğitim hizmetleri, İranlı öğrencilere sunulan eğitim hizmetlerinden farksız olduğunu kaydetti.
Danapala ayrıca İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Hamanei’nin tüm sığınmacı çocuklarının eğitim hakkından yararlanma yönünde talimat vermesi de çok değerli ve şayeste bir karar olduğunu, İran yönetiminin dünyada bir çok savaş ve sorun yaşandığı bir sırada sığınmacılara sunduğu hizmetlerin uluslararası yardım kuruluşlarına da moral kaynağı olduğunu ifade etti. 015