Geçen hafta yine İran’a dayatılan haksız yaptırımların Bercam nükleer anlaşmasından sonra kaldırılması ile beraber bir çok iktisadi aktivist İran ile çeşitli alanlarda işbirliği yapmak amacıyla Tahran’a geldiler.

Fakat gözlemciler hala Bercam anlaşmasının uygulanması yolunda bazı engellerden söz ediyor.

Şimdi bugünkü bültenimizi bu ko ile ilgili hazırladığımız özel raporumuzla açmak istiyoruz.

İran sermaye ve iktisadi ve teknik yardım kurumu Başkanı Muhammed Hazai, Bercam nükleer anlaşması uygulanmaya başladığı günden beri şimdiye kadar dünyanın büyük bankaları ile 35 milyar dolar anlaşma gerçekleştiğini açıkladı.

Muhabirimize özel demeç veren İran sermaye ve iktisadi ve teknik yardım kurumu Başkanı Muhammed Hazai, İran ile iktisadi işbirliği, yaptırımlardan önceki dönemle şimdiki dönem kıyaslandığında büyük değişime uğradığı anlaşıldığını belirtti. Hazai, şimdi yaptırımların kaldırılması ile beraber iktisadi baskılar ortadan kaldırıldığını, yabancı işadamları İran ile işbirliğinin tüm detaylarını incelemek üzere İran’ı ziyaret ettiklerini, gerçi bu iş sonuca ulaşıncaya kadar biraz zaman alacağını ifade etti.

Öte yandan İran petrol milli firması uluslararası işler bölümü Avrupa piyasalarına petrol satışı ile ilgili satış anlaşmalarının %80 kadarı yürürlüğe girdiğini açıkladı.

Petrol Bakanı Bijen Namdar Zengene geçen Salı günü İslamî şura meclisinde bakanlığın çalışmaları hakkında bir rapor sundu. Bakan Zengene İran’ın Mayıs ve Haziran aylarında ham petrol üretimi günde 3.8 milyon varili aştığını, İran’ın ham petrol ihracatı da iki kata çıktığını belirtti. Bakan Zengene, İran’ın ham petrol üretimindeki bu artış, 2013’ün ilk beş ayında günde sadece 2.7 milyon varil üretildiği halde yaşandığını ifade etti.

İran’ doğalgaz yan ürünleri üretimi de 2013 yılında 380 bin varilken, şimdi günde 600 bin varile yükseldi. İran Ocak 2016 tarihinde tek yanlı yaptırımların kaldırılmasından sonra da dünya petrol piyasalarında kaybettiği payını geri almaya başladı, nitekim o günden beri şimdiye kadar petrol ihracatını ikiye katladı.

Hali hazırda İran günde 2 milyon varil ham petrol ihraç ediyor. Fakat buna karşın Avrupa ülkeleri arasında Amerika yönetiminin İran ile mali teamülde bulunan bankalara ceza kesme korkusu devam ediyor.

Geen hafta İslami Şura Meclisi Başkanı Ali Laricani, meclis genel kurul oturumunda yaptığı konuşmada aynı noktaya temas ederek, son aylarda Amerika yönetiminin başka yollardan İran’a baskı uygulamaya çalıştığını gösteren gelişmelere şahit olduklarını belirtti. Laricani bu konuda meclisin kararını hatırlattı ve İran’a başka alanlarda yaptırım uygulanacak olursa, İran de misillemede bulunacağı uyarısında bulundu.

Geçen hafta Hollanda – İngiliz petrol firması Royal Dutch Shell, dünya petrol piyasaları yakında arz sıkıntısı ile karşılaşacağını açıkladı.

Dünyanın en büyük ilk altı petrol firması arasında yer alan Royal Dutch Shell’in bu tahmini, petrol firmalarının gelecekte petrole yönelik küresel talebi karşılayamayacağını gösteriyor. Petrol fiyatları Haziran 2014’te yaklaşık 100 dolar civarındayken, şimdi değerinin yarısından fazlasını sırf arzın fazlalığı yüzünden kaybettiği anlaşılıyor. Shell firmasının Başkanı John Hofmaister bu konuda yaptığı açıklamada dünyada gelecek beş on yıl içinde ne kadar petrol üretilmesi gerektiğini tahmin edemediklerini belirtti. Shell Başkanı, önümüzdeki yıllarda dünya genelinde tüketicilerin günde yaklaşık 94 ila 95 milyon varil ham petrole ihtiyacı olacağını ifade etti.

Aslında petrol fiyatlarının aşırı oranda düşmesi bir çok petrol filmasını petrol ve doğalgaz sektörlerinde yatırım yapmaktan vaz geçirmeye başladı. Bugün petrol fiyatlarının düşmesinde baş aktörlerden biri olan Arabistan bizzat iktisadi sıkıntılarla uğraşıyor ve şimdi de petrole bağımlı ekonomiden kaynaklanan sıkıntılarla mücadele için bazı programları hazırlamak zorunda kaldığı anlaşılıyor. Konu hakkında bir rapor yayımlayan Finantional Times dergisi, Arabistan yönetimi milli değişim projesi adı altında ekonomisini petrole olan bağımlılıktan kurtarmaya çalıştığını yazdı.

Arabistan’ın milli değişim planını ele alan Finantional Times, bu projenin 72 milyar dolar bedeli bulunduğunu ve veliaht prensin halefi Muhammed bin Salman tarafından gelecek beş yılda Arabistan’ın özel sektöründe 1.2 milyon iş fırsatı yaratmayı amaçladığını yazdı. Bu plana göre Arabistan devleti mal varlığını satışa çıkarıyor ve örneğin Arabistan limanlar işletmesi gibi kurumlarının özel sektöre devredileceği belirtiliyor. Arabistan’ın milli değişim planında ithalatın alternatif politikalarının üzerine de vurgu yapılıyor. Hali hazırda Arabistan’da ürünlerin sadece üçte biri içeride üretiliyor.

Arabistan yönetimi milli değişim planı çerçevesinde hali hazırda sayıları 17.5 milyonu bulan hacıların sayısını da iki kata çıkarmayı planlıyor. Arabistan ayrıca hacıların Arabistan topraklarında daha uzun süre ikamet etmeleri için bazı teşvik paketleri de hazırlıyor.

Ancak uzmanlar bu planın başarılı olmasına kuşku gözüyle bakıyor. Uzmanlar Suud hanedanının bölgede ve özellikle Yemen müdahalesi ile çıkardığı sorunlarına bakıldığında bu planı uygulama şansı pek bulunmadığı anlaşıldığını belirtiyor.

İran’ın güneyinde, Umman denizi kıyılarında yer alan Çabahar limanını geliştirme projesi, bir yandan Hindistan gibi ülkelerin İran üzerinden orta Asya ve Rusya’ya ulaşmalarına imkan sağlarken, öbür yandan da yılda 15 milyar dolarlık ticaret hacmi ile İran’ın doğsunun kalkınmasına yol açabilecek bir proje sayılır.

Hindistan Başbakanı Mudi’nin son İran ziyareti ve İran, Afganistan ve Hindistan arasında Çabahar liman kentinin kalkınması için bir anlaşma imzalanması, bu limanın bölge ülkeleri için önemini ortaya koyuyor. Mudi’nin ziyareti sırasında Çabahar limanını geliştirmek üzere 500 milyon dolarlık bir anlaşma imzalandı. Bu proje hayata geçtiği takdirde ise Çabahar limanı, Hindistan ürünlerinin orta Asya ülkelerine açılan kapısı olacak. Hindistan ürünleri Çabahar limanına getirildikten sonra bir sonraki durağı ise Afganistan’dır ve buradan da yine kamyonlara yüklenerek orta Asya ülkelerine götürülmesi gerekiyor. Gerçekte çabahar limanını geliştirme projesi milyonlarca insanın yararına hizmet edecek bir projedir.

İran ve Azerbaycan Cumhuriyeti demiryolları firmaları Kuzey Güney koridoru nakliyat güzergahını tamamlama projesi alanında işbirliği yapıyor. Bu konu geçen hafta İran nakliyat altyapılarını geliştirme firması Başkanı Ali Nurzad’la Azerbaycan Cumhuriyeti devlet demiryolları Başkanı Cavid Kurbanov’un görüşmesinde gündeme geldi.

Görüşmede Cavid Kurbanov, Azerbaycan Cumhuriyeti transit geçiş kapasitesini geliştirme yönünde atılan adımlar, Kuzey Güney koridoru güzergahının tamamlanmasını gerektirdiğini ifade etti.

Nurzad, Kuzey Güney koridoru nakliyat güzergahın İran ve Azerbaycan arasındaki iktisadi ilişkilerin gelişmesine katkı sağlamasını diledi.

Bültenimizi iki kısa haberle noktalıyoruz. Geçen hafta tarım cihadı Bakanı bu yıl İran’da buğday üretiminde çiftçilerin ihtiyacının dışındaki miktar 10 milyon tona ulaştığını ve böylece İran buğday ithalatı konusunda dışa bağımsız hale geldiğini kaydetti.

Geçen hafta petrol Bakanı yardımcısı bayan Merziye Şahedai, Bercam nükleer anlaşmasından sonraki dönemde petro kimya sanayiinde oluşan yeni şartlara değinerek, şimdi bu sanayi sektöründe iyi gelişmeye şahit olduklarını ve üretim aksamadan devam ettiğini belirtti. Şahedai, bu sektör için bu yılın ürüteminde belirlenen hedeflere değinerek , bu yıl petro kimya sektörü için çok iyi yıllardan biri olduğunu, bu yıl on yeni petro kimya kompleksi hizmete gireceğini vurguladı.

İranlı uzmanlar petro kimya sektöründe iki yeni stratejik ürünü üretme teknolojisini elde etti. Bu iki ürünün üretimi ile beraber İran şimdiye kadar bir kaç Avrupa ülkesinin tekelinde olan bağımlılığından kurtuluyor ve İran’ın yılda ihtiyacı olan 2500 tonu artık kendi üretiyor.007