Geçen hafta Bulgaristan Başbakanı Boyko Borisov, üst düzey siyasi, iktisadi ve ticari bir heyet başkanlığında Tahran’ı ziyaret etti.

İki ülke yetkilileri Borisov’un ziyareti sırasında İBT, küçük ve orta sanayide ortak yatırım gibi alanlarda bir kaç işbirliği protokolü imzaladı.

Cumhurbaşkanı Ruhani, Tahran’ı ziyaret eden Bulgaristan Başbakanı Boyko Borisov’la görüşmesinde, Bulgaristan dost bir ülke olarak İran ve Avrupa arasında bir köprü olabileceğini belirtti.

Ruhani, Tahran yönetimi Sofya ile ilişkilerinde yeni bir dönemin açılmasına hazır olduğunu vurguladı.

Bölgede yaşanan terör sorununa işaret eden Ruhani, bölge milletleri Amerika ve müttefiklerinin yanlış politikaları ve yersiz müdahalelerinin bedelini ödediğini kaydetti.

Görüşmede Borisov da ülkesi İran ile tüm alanlarda ilişkilerini geliştirmeye hazır olduğunu, bulgaristan İran’ın Avrupa’nın 550 milyon nüfuslu piyasasına açılan kapısı olabileceğini belirtti.

Bulgaristan Başbakanı Burisov Cumhurbaşkanı ruha ile görüşmesinde ayrıca bölgede İran ürünlerini Avrupa piyasalarına ulaştırmak üzere yeni bir koridorun açılması için çalışacaklarını kaydetti.

Borisov, İranlı yetkililerle nükleer enerji gibi ilgi duyulan alanları görüştüklerini ve özellikle nükleer reaktör alanında işbirliği yapmak istediklerini ifade etti.

Borisov ayrıca Cumhurbaşkanı birinci yardımcısı İshak Cihangiri ile görüşmesinde yeni bir ulaştırma koridorunun açılması gündeme geldiğini, bundan başka Bulgaristan demiryollarının Gürcistan ve Ermenistan üzerinden İran demiryollarına bağlanmasını da görüştüklerini vurguladı.

Borisov ikili işbirliği çerçevesinde Bulgaristan İran’ın bankacılık alanında yaşadığı sorunları Avrupa Birliği düzeyinde çözümüne yardımcı olmaya söz verdiğini kaydetti.

Bulgaristan Başbakanı Boyko Borisov’la ortak basın toplantısında konuşan Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Cihangiri, dünyada terörle mücadele için şekillenen irade sayesinde bölgede terörün kökleri ebediyen kurutulmasını diledi.

İki ülke ilişkilerine değinen Cihangiri, Bulgaristan heyeti ile ortak yatırımdan başka petrol, doğalgaz, petro kimya, ulaştırma, sanayi ve tarım alanlarında yapıcı ve olumlu müzakere ettiklerini vurguladı.

Cihangiri, iki ülke arasında imzalanan işbirliği belgeleri de ikili ilişkileri kolaylaştırmayı amaçladığını ifade etti.

Geçen hafta İran’da bankacılık ve mali sektörde reform planı ve hükümetin bu reformlara ivme kazandırmak amacıyla gözetlediği değişiklikler, Cumhurbaşkanı Ruhani’nin vurgusu ile başladı.

Şimdi bu konu hakkında hazırladığımız raporumuzu dinleyelim.

Cumhurbaşkanı Ruhani hükümetin ekonomi takımı ile oturumunda bankaların üretici işletmelere mali yardımlarını kolaylaştırmak üzere takviye edilmeleri bankacılık sisteminde öngörülen reformların temel amacı olduğunu belirterek, hükümetin müteahhit firmalara borçlarının değerli evraklarla ödenmesi ekonomik canlanmayı güvence altına alacağını belirtti.

Bankacılık sisteminde reform paketi ülke genelinde para disiplini ve hükümetin mali borçlarının şeffaflaşması ve düzene girmesi bakımından önemli bir sürecin başlangıcı olacağını belirterek, böylece bu alanlarda eskiden var olan karmaşıklıklar kolaylaşacağını ve üretici sektöre ve istihdam alanı açanlara mali yardım süreci de hızlanarak daha kolay hale geleceğini ifade etti.

İran merkez bankası Başkanı Veliullah Seyf’in belirttiğine göre hükümetin amacı ekonomiye dengeyi geri getirmek ve ülkenin mali piyasalarında banka faizlerini enflasyonla orantılı hale getirmek olduğunu belirtti.

Hükümetin ekonomi takımının oturumunun kulisinde gazetecilere konuşan merkez bankası Başkanı Seyf, İran’ın bankacılık sistemi geçmişte var olan engeller yüzünden kullanıcılara gerekli ödenekleri temi etme yönünde mali gücünü kullanamadığını ifade etti. Seyf bu bağlamda bankacılık sisteminde erlenen alacaklar, hükümetin bankacılık sistemine borçları ve bankaların bilançosunun %45 ile %50 kadarını kapsayan gayri menkullar gibi üç temel etken bu alanda engel oluşmasında etkili rol ifa ettiğini vurguladı. Seyf, hükümetin bu sorunun üstesinden gelmek için esas planı, sermaye piyasası üzerinden İslamî değerli evrakları basarak ertelenen borçlarını ödemekten ibaret olduğunu belirtti. Bu evraklar sermaye piyasasına yansıyarak intikal ettirilebilir ve burada satışa çıkarılarak gerekli nakit para temin edilir. Bu girişmelerin gelecekte bankacılık sisteminin etkinliğini arttırmakla beraber hükümetin mali disiplinini ve mali şeffaflığını da arttırması ve sermaye piyasasını daha etkili hale getirmesi bekleniyor.

Geçen hafta İran sanayi, maden ve ticaret Bakanı Muhammed Rıza Nimetzade, ekonomide yüzde 8’lik büyüme oranını yakalamak için sanayi ve maden sektörü yıllık %11 ila %12 büyüme kaydetmesi gerektiğini ve bu önemli hedefe ulaşmak için de yılda 25 milyar dolar yatırıma ihtiyaç duyulduğunu açıkladı.

Sanayi, maden ve ticaret Bakanı Muhammed Rıza Nimetzade, geçen hafta bazı milletvekilleri, kamu ve özel sektör temsilcileri ve zanaatkarların katılımı ile düzenlenen sanayi ve maden milli günü kutlama etkinliğinde yaptığı konuşmada bu açıklamayı yaparak sanayi ve maden sektöründe her yüzde 1’lik büyüme için yılda iki milyar dolar sermaye gerekli olduğunu belirtti. İllegal ithalatı sürecini eleştiren ve sanayi karşısında ciddi bir sorun şeklinde değerlendiren Bakan Nimetzade, ülkede her türlü yatırım ihracat amacıyla gerçekleşmesi gerektiğini, üretilen ürünlerin en az %30 kadarı yabancı yatırımcıların sorumluluğu ile dış piyasalara ihraç edilmesi gerektiğini vurguladı.

Son günlerde Tahran’da 9. Uluslararası Tahran borsası fuarının açılması ile beraber borsada yeni bir canlılık göze çarpıyor. Söz konusu fuarın açılması ile birlikte İran borsa kurumu ile Güney Kore mali gözetim kurumu iki işbirliği protokolü imzaladı. Buna göre İran ve Güney Kore’nin mali piyasaları arasında işbirliğinin geliştirilmesi ve iki ülke yatırımcıları arasında daha geniş bilgi alış verişi imkanı sağlanması amaçlanıyor.

Bundan başka İran merkezi yatırımcı firması ile Atina borsası da borsa alanında işbirliğini geliştirmek için bir işbirliği protokolü imzaladı.

Bu protokol 9. Uluslararası banka, sigorta ve borsa fuarının kulisinde İran merkezi yatırımcı firması Başkanı Muhammed Rıza Muhsini ve Atina borsası Başkanı Sukrates Lazaridris tarafından imzalandı. İmza töreninden sonra bir açıklama yapan İran merkezi yatırımcı firması Başkanı Muhsini, söz konusu işbirliği protokolü çeşiti başlıkları içerdiğini vurguladı.

9. Uluslararası banka, sigorta ve borsa fuarına 340 İranlı firmanın yanı sıra Yunanistan, Hırvatistan, Tayvan, Çin, Rusya, İsviçre, Almanya ve İtalya’dan on yabancı firma da katıldı. Fuar geçen Çarşamba günü çalışmalarını noktaladı.

Tahran yönetiminin en önemli iktisadi programlarından biri yabancı sermaye cezbine destek vermektir. Hükümet dış sermayeyi desteklemeyi güvence altına alıyor ve yabancı yatırımcılara yönelik her türlü muhtemel tehdidi bertaraf etmeyi kabullaniyor. Ekonomik büyüme endeksini geliştirmek, enflasyon oranını düşürmek, döviz fiyatlarını sabit tutmak ve ayrıca istihdam alanlarını genişletmek, hükümetin diğer önemli iktisadi hedefleri arasında yer alan hedeflerdir.

Geçen hafta İran doğalgaz milli firması Başkanı Alirıza Kamili önümüzdeki iki yıl içinde Ermenistan’a doğalgaz ihracatı artacağını açıkladı.

Hali hazırda Ermenistan’a günde yaklaşık bir milyon metreküp doğalgaz ihraç ettiklerini beyan eden Kamili, Ermenistan yönetimi yeni elektrik santralleri inşaatı ve elektrik dağıtım şebekesini geliştirmesi yüzünden İran’dan daha fazla doğalgaz talebinde bulunduğunu kaydetti.

İran doğalgaz ile Ermenistan elektrik enerjisinin karşılıklı takası iki anlaşma çerçevesinde İran doğalgaz milli firması ile Erivan elektrik santralı arasında yirmi yıllık bir süre için 2004 yılında imzalandı.

İran’ın Ermenistan’a yaptığı doğalgaz ihracatı dört yönlü bir çalışmadır ve İran doğalgaz milli firması, İran Tevanir firması, Erivan TPP firması ve Ermenistan elektrik firması arasında uygulanmaktadır. İran doğalgazının Ermenistan’a ihracat sürecine ivme kazandırmak amacıyla bu anlaşma 2008 yılında Ermenistan’dan elektrik alımı ile hayata geçirildi. İran’a doğalgaz ihracatı 3.3 milyar kilovat saat ile başladı ve 2019 yılında da 6.9 milyar kilovat saate yükselmesi bekleniyor. İran doğalgazının Ermenistan’a intikali için 113 km uzunluğunda ve 30 inç kalındığı boru hattı inşa edildi.

Geçen hafta İran’ın petro kimya sektöründe önemli bir hadise yaşandı. Bu Ali Petro Kimya tesislerinde vuku bulan yangın medyada geniş yankı buldu. Geçen hafta, Mahşehir özel iktisadi bölgesinin petro kimya özel bölgesinde yer alan Bu Ali Sina petro kimya tesislerinde bir mahzende teknik arıza yüzünden yangın çıktı. Yangın özel itfaiye operasyonları ile dört günde ancak kontrol altına alınabildi. Yangında can kaybı olmazken, sigorta firmasının tahminlerine göre Bu Ali petro kimya tesislerinde yaklaşık 60 milyon avro hasar meydana geldi.

Bu arada Bu Ali petro kimya tesisleri yetkilileri İranlı uzmanların çabaları ile bu tesislerin üç dört gün içinde yeniden faaliyete geçeceğini açıkladı.

Petro kimya alanında bir başka gelişme ise yılda bir milyon ton etilen üretme kapasitesine sahip olan Kavian petro kimya tesislerinin ikinci ünitesinin hizmete girmesiydi. Firma Başkanı Ramazan Oladi, bu projenin hayata geçmesi, İran petro kimya sektörü için unutulmaz bir gün olduğunu belirtti.

Kavian petro kimya firması yılda iki milyon ton etilen üretme kapasitesi ile Ortadoğu bölgesinin en büyük etilen üreten tesislerinden biri sayılıyor.007