Geçen hafta Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif’in altı latin Amerika ülkesini ziyaret etmesi, İran halı fuarının düzenlenmesi, sanayi, ticaret ve madenler bakanının hükümet haftası dolaysıyla bir rapor sunması, İran ve Hindistan’ın petrol vle doğalgaz üzerinde çeşitli anlaşmalara varması, İran’ın en önemli iktisadi gelişmeleriydi.

Geçen hafta Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif üst düzey iktisadi ve siyasi bir heyet başkanlığında latin Amerika turuna çıktı. Bir haftalık tur boyunca Dışişleri Bakanı Zarif’e özel sektörden çeşitli firmaların temsilcileri ve işadamları eşlik etti.

Dışişleri Bakanı Zarif’in latin Amerika turu Küba’nın başkenti Havana ziyareti ile başladı. Zarif daha sonra Küba’dan ayrıldı ve Nikaragu’ya geçti. Zarif daha sonra da Ekvador, Şili, Bolivya ve Venezüella’yı ziyaret ediyor.

Uzmanlar İran ve latin Amerika arasındaki uzun mesafeye karşın Tahran’ın bu bölgede yer alan ülkelerle bir çok alanda işbirliği yapabileceğini belirtiyor. 30 ülkeden oluşan ve yaklaşık 600 milyon nüfusu olan latin Amerika bölgesi büyük kapasiteleri bulunuyor. Nitekim İran’ın latin Amerika ülkeleri ile iktisadi alanlarda başlattığı teamülün de her iki taraf için uygun fırsatlar doğurduğu anlaşılıyor. Bu arada Bercam nükleer anlaşmasının yürürlüğe girmesi ve yaptırımların kaldırılması da iki taraf için yeni bir atmosfer oluşturduğu belirtiliyor. Buna göre Zarif’in bu ziyareti sırasında iktisadi ve kültürel alanlarda atılacak adımların karşılıklı çıkarların doğrultusunda olacağı ve taraflar için daha geniş işbirliği zemini oluşturacağı ve İran ve latin Amerika ülkelerinin uzun vadeli ortak hedeflerine hizmet edeceği kesindir.

Latin Amerika ülkeleri İran’a et, pirinç, buğday, kahve ve diğer bazı tarım ürünlerini ihraç ediyor. İran ise latin Amerika’ya kuru yemiş, halı, ilaç ve bazı tarım makineleri ihraç ediyor. Öte yandan İran’ın teknik ve mühendislik hizmetleri  iki taraf arasında yeni işbirliği zeminini oluşturuyor, nitekim  bu hizmetlerin Venezüella gibi bazı latin Amerika ülkelerinde büyük ilgi gördüğü ve işbirliğini geliştirmek üzere uygun ortam hazırladığı anlaşılıyor. Yine gelişmiş teknolojiler, ilaç sanayii, baraj inşaatı, konut, süt ve süt ürünleri sanayii de İran’ın latin Amerika piyasalarında büyük ilgi görün ihracat ürünleridir.

Zarif’in latin Amerika turunda ayrıca petrol ve doğalgaz sektöründe de işbirliği zemini ele alınması bekleniyor.

Gözlemciler taraflar arasında iktisadi alanlarda bir çok ortak zemin bulunduğunu, fakat bu kapasitelerin şimdiye kadar tam olarak değerlendirilmediğini belirtiyor.

22 ila 29 Ağustos günleri İran takviminde hükümet haftası olarak kutlanıyor. Bu hafta devlet adamlarının çeşitli alanlarda faaliyetleri ve kazanımları hakkında rapor sunmaları için bir fırsattır.

Öte yandan İran’ın direniş ekonomisinde temel direk sayılan sanayi, maden ve ticaret alanları, devlet adamlarının ilgi alanlarından sayılır. Geçen hafta sanayi, maden ve ticaret Bakanı Muhammed Rıza Nimetzade hükümet haftası dolaysıyla düzenlediği basın toplantısında 11. hükümetin üç yıllık mazisinde yabancı sermaye yüksek konseyi tarafından sanayi, maden ve ticaret sektörlerinde 3.6 milyar dolar yabancı yatırım gerçekleştirildiğini, bunun 1.5 milyar doları ise son altı ayda gerçekleştiğini kaydetti.

Bakan Nimetzade İran İslam Cumhuriyeti hali hazırda dış ilişkilerinde hiç bir kısıtlaması veya sıkıntısı bulunmadığını ve sadece bankacılık sisteminde bazı kolaylıkların sağlanmasını beklediklerini ifade etti.

Bakan Nimetzade ayrıca İran’da sanayi sektörünün cari yılda büyüme oranını %4.2 olarak açıkladı ve ülkenin iş alanının %35’i ve gayri safi milli hasılanın üçte biri sanayi, maden ve ticaret sektörlerine ait olduğunu vurguladı.

Geçen hafta Tahran’da İran el dokuma halı fuarının açılışına şahit oldu. İran’ın en büyük halı fuarı olan bu fuarın 25’incisi 700 üretici ve ihracatçı firmanın katılımı ile uluslararası Tahran fuarı merkezinde açılış yaptı.

Bültenimize bu fuarla ilgili hazırladığımız raporumuzla devam ediyoruz.

İran halısı dört bin yıllık mazisi olan bir sanattır. İran halısı dünyaca ünlü bir sanat eseri sayılır. İran halısı pek de uzak olmayan bir geçmişte yılda iki milyar dolar ihracat yapıyordu, fakat şimdi bu sektörün ancak 400 milyon dolarlık bir hedefi yakalamaya çalıştığı anlaşılıyor.

İran’ın el dokuma halı sektöründe faaliyet yürüten firmalar bu ürünün fiyatının yüksek olması, son yıllarda dünya piyasalarında alım gücünün düşmesi ve yine İran halılarında kullanılan motiflerin piyasaların yeni zevklerine hitap etmemesi gibi durumların İran halısının piyasasını olumsuz etkileyen etkenler olduğunu belirtiyor. Fakat bu arada Hindistan, Pakistan ve Çin gibi diğer rakiplerin dünya piyasalarındaki varlığını da unutmamak gerekiyor. Çünkü bu ülkelerin İran halısının asaletinden yoksun olmasına karşın bu halıların benzerlerini üreterek piyasaya sürmeleri İranlı ihracatçıları zor durumda bırakıyor. Bu şartlarda İran halısı üzerinde çalışan tasarımcıların ve üreticilerin yeni yeni motiflerin üzerinde çalışarak İran halısının kaybettiği piyasayı rakiplerinden geri almaya çalışıyor.

Hali hazırda İran’da bir milyon zanaatkar doğrudan halı sektöründe çalışıyor. Fakat bu sanatın yeniden canlanabilmesi için iç ve dış piyasalarda boy göstermesi ve bu sektör için yeni hedefler belirlenmesi gerekiyor. Piyasanın yeni zevkine göre yeni motiflerin üzerinde durmak, yeni piyasaları keşfetmek ve bu sektörde çalışanları desteklemek, hükümetin halı sektörüne yönelik izlediği üç temel hedeftir.

Son üç yılda İran’da 29 bölge el dokuma halıların bölgesi olarak tespit edildi ve rakiplerin İran halılarının motiflerini ve desenlerini kopyalamalarını önlemek için uluslararası fikri mülkiyet örgütünde kayda geçirildi. Bundan başka sınır ticareti için zemin oluşturmak ve çeşitli fuarları düzenlemek ve ticari heyetleri başka ülkelere göndermek de İran halısını tanıtmak ve yeni piyasalar bulmak üzere yürütülen bazı faaliyetlerdir.

Halı fuarının kulisinde bir açıklama yapan sanayi, maden ve ticaret Bakanı Muhammed Rıza Nimetzade, bankacılık alanındaki kısıtlamalar ve ayrıca yaptırımlar kaldırıldıktan sonra İran halısının başta Kuzey Amerika olmak üzere çeşitli ülkelere ihracat zemini oluşturulduğunu belirtti. İran’ın el dokuma halısının ihracatında yılın ilk dört ayında geçen yılın aynı dönemine oranla %40’lık bir artışı yakaladıklarını belirten Bakan Nimetzade, bu süre içerisinde yaklaşık 80 milyon halı ihraç edildiğini ve şimdi dış piyasaların canlanması ve İran halısının ihracatına uygulanan yaptırımların kaldırılması ile beraber bu sektörün daha da canlanmasını umduklarını kaydetti.

İran ve Hindistan nakliyat sektöründe imzaladıkları işbirliği protokolü ile bu sektörde işbirliğini geliştiriyor. İran yol ve kentleşme Bakanı yardımcısı Ali Nurzad geçen hafta Hindistan ve İran arasında Çabahar Zahidan demiryolu projesi ile ilgili protokolün imzalandığını belirterek, bu protokolün imzalanması ile birlikte iki ülke arasında özellikle Batı Asya ve Avrupa bölgelerinde işbirliği gelişeceğini ifade etti.

Nurzad ayrıca Koreli firmaların da Çabahar Zahidan demiryolu projesi ile ilgilendiklerini belirttiklerini, koreli firmaların bu projede işbirliği yapmak istedikleri takdirde Hindistan ile ortak bir firma kurarak bu projeye katılabileceklerini vurguladı.

Nurzad, İran’ın ulaştırma altyapılarını geliştirme firması yabancı yatırımcıları olumlu karşıladığını ve İran piyasalarına girerek yatırım fırsatlarından yararlanmalarını istediklerini, çünkü İran bölgede dörtyol konumunda olan bir ülke olarak kuzeyle güneyi ve doğuyla batıyı birleştirerek uluslararası koridorların kesiştiği stratejik nokta olabileceğini belirtti.

İran ve Hindistan petrol ve doğalgaz sektörlerinde de yeni anlaşmalara vardı. İran’ın Pars petrol ve doğalgaz firması Başkanı Ali Ekber Şabanpur bu bağlamda iki ülkenin Ferzad B doğalgaz sahasını geliştirme üzerinde mutabakata vardıklarını açıkladı.

Geçen hafta Tahran’da Hindistan’ın ONGC Videsh firmasının yetkilileri ile düzenlenen ortak oturuma işaret eden Şabanpur, Eylül ayının sonuna kadar iki tarafın uzman heyetleri üzerinde mutabakata varılan konuları incelemeleri ve böylece Ferzad B sahasını geliştirme konusunda nihai anlaşmanın gerçekleşmesi gerektiğini vurguladı.

İranlı ve Hindistanlı tarafların arasındaki müzakereleri olumlu değerlendiren Şabanpur, müzakerelerde Hindistanlı firmanın önerdiği iktisadi model ele alındığını ifade etti.

İran’ın ham petrol üretimi Bercam nükleer anlaşması yürürlüğe girdikten sonra günde bir milyon varil artış kaydetti. Şimdi İran’ın günlük ham petrol üretimi son üç yılda 2.7 milyon varilden 3. 8 milyon varile yükseldi.

Konu ile ilgili bir açıklama yapan petrol Bakanı Bijen Namdar Zengene, Kadar ile ortak saha olan Güney Pars sahasının geliştirilmesi hakkında da gelecek yılın başlarına kadar İran’ın bu sahadan çıkardığı doğalgaz miktarı Katar’a eşit seviyeye ulaşacağını belirtti.

Bakan Zengene, bu sahada işe başladıklarında günde 40 milyon metreküp doğalgaz ürettiklerini ve geçen yılın sonunda bu rakamı 360 milyon metreküpe yükselttiklerini ve gelecek yılın başlarına kadar bu rakamı 500 milyon metreküpe ulaştırarak Katar ile eşit seviyeye getirmeyi umduklarını vurguladı.007