İran’ın ihracat piyasaları, OPEC’in Cezayir’de zirvesi ve diğer bazı iktisadi gelişmeler, bugünkü bültenimizde ele almak istediğimiz başlıkları oluşturuyor.

İran’da ilk kez petrol dışı ürünlerin ihracatı ithalatı geride bıraktı. Sanayi, maden ve ticaret Bakanı Muhammed Rıza Nimetzade bu açıklamayı yaparak, cari yılın ilk beş ayında petrol dışı ürünlerin ihracatı 16.5 milyar dolara ulaşırken aynı dönemde 13 milyar dolar ithalat gerçekleştiğini kaydetti.

Sanayi, maden ve ticaret Bakanı Muhammed Rıza Nimetzade, maden ve maden sanayii kalkınma ve yenileme kurumu İmidro’nun genel kurulunun yıllık oturumunun kulisinde gazetecilere yaptığı açıklamada, cari yılın ilk beş ayında İran’ın ihracat hacmi ithalattan 3.5 milyar dolar daha fazla olduğunu ve petrol dışı ürünlerin ihracatında petro kimya ürünleri en çok payı elde ettiğini belirtti.

Bakan Nimetzade sanayi ve maden sektörünün gelişmesi konusunda da, cari yılın ilk üç ayında sanayide %4.2’lik bir büyümeyi yakaladıklarını, bu rakamın iyi bir rakam olduğunu ve yıl sonuna kadar %6’ya yükselmesini umduklarını kaydetti.

İran’da direniş ekonomisi stratejisine göre petrol dışı ürünlerin ihracatı bir önceki yıla oranla yaklaşık 10 milyar dolar artması gerekirken, şimdi bu rakamın gerçekleşmesi için çaba harcanıyor. Ekonomi uzmanlar İran’da Bercam nükleer anlaşması yürürlüğe girdikten sonra oluşan olumlu atmosfere dikkat çekerek, sanayi, maden ve ticaret sektörleri on binlerce işletmesi ile beraber milli ekonomi gövdesinin üçte birinden fazlasını oluşturmasını ve üretim ve ihracatın artışında en yüksek payı yakalamasını beklediklerini dile getiriyor.

Öte yandan bu alanla ilgili istatistik veriler cari yılın ilk beş ayında demir madeni ihracatı gerilediğini ve bunun yerine bakır, çelik ve demir madeni konsantresi gibi ürünlerin ihracatı arttığını gösteriyor.

Sanayi, maden ve ticaret Bakanı Muhammed Rıza Nimetzade, açıklamasının devamında aynı zamanda bu sektörün karşılaştığı mali engellerden ve sıkıntılardan söz ederek bankaların yardımı ile bu sektörde üreticilerin mali ihtiyaçlarının karşılanmasını umduklarını ifade etti.

Bilindiği üzere Bercam nükleer anlaşması yürürlüğe girdikten sonra üretici firmalara ve sanayi işletmelerine destek yönünde atılan adımlardan biri de uluslararası düzeyde sigorta yolundaki engelleri kaldırmaktır. Bu bağlamda Sanayi, maden ve ticaret Bakanı Muhammed Rıza Nimetzade, Almanya’nın Hermes sigorta firması ile İran’a yapılan ihracatın sigorta edilmesi yönünde bir anlaşmaya vardıklarından söz etti. Bakan Nimetzade, söz konusu Alman firmanın bu alanda gerekli olan yatırımı karşılaması kararlaştırıldığını kaydetti. Öte yandan İtalya’nın Sache sigorta firması da Avrupa bankaları İran ile işbirliğine başlamasının ardından ihracat faaliyetlerini sigorta kapsamına almaya başlamaya hazır olduğunu ilan etti.

Bercam nükleer anlaşmasının yürürlüğe girmesinin üzerinden yaklaşık 9 ay geçtiği bir sırada bir çok yabancı firma İran’da yatırım yapmaya hazır olduklarını açıkladı.

İran gümrük kurumunun son verilerine göre ise İran ve ilk beş ülke arasında yer alan Güney Kore arasında ticari ilişkiler artış kaydetti. Yine cari yılın ilk yarısında İran ve Almanya arasındaki ticaret hacmi bir milyar 122 milyon dolara ulaştı ki geçen yılın aynı dönemine oranla %26’lık bir artış söz konusu oldu.

İran ve Japonya da geçen hafta uluslararası piyasalardan petro kimya sektörünün ihtiyacı olan kısa vadeli mali kaynak temin etmek amacıyla 320 milyon avro değerinde bir anlaşma imzaladı. Bu anlaşma Japonya’dan usance çerçevesinde ve Nexi ihracat sigortası kapsamında İran’ın Halici Fars petro kimya holdingi ile Japonya’nın Marobeni firması arasında imzalandı.

Yılda 60 milyon ton çeşitli petro kimya ürünlerini üretme kapasitesine sahip olan İran bu rakamı 9 yıl içinde 120 milyon tonu yükseltmeyi amaçlıyor.

Her ülkede kalkınma ve istihdam alanlarını genişletme yollarından biri, turizm sektörünü geliştirmektir. Turizm sektörünü takviye etmek, ekonomi, kültür, iç ve dış politika alanlarına hizmet ediyor. Bugün ise İran’ın siyasi şartları bu ülkeyi turizm sektöründe daha aktif rol ifa etme yönünde daha uygun hale getirdiği  gözleniyor. Nitekim 11. hükümet de ülkenin turizm sektörünü adım adım geliştirme yolunda ilerliyor.

Cumhurbaşkanı Dr. Hasan Ruhani geçen Pazartesi dünya turizm günü dolaysıyla düzenlenen törende yaptığı konuşmada turizm sektörünün takviye edilme zaruretine vurgu yaparak hükümetin en önemli hedeflerinden biri istihdam alanlarını genişletmek, teknoloji ve sermayeleri cezbetmek olduğunu kaydetti.

İran doğası, iklimi, tarihi ve kültürü gibi özellikleri bakımından dünyanın ilk on ve bazılarına göre ilk beş ülkesi arasında yer aldığını kaydeden Cumhurbaşkanı Ruhani, İran’da kültürel ve dini ve etnik çeşitlilik ve geniş gelenek ve görenekler gibi etkenler, turistlerin bu ülkeye akın etmesinde etkili olabileceğini vurguladı.

Cumhurbaşkanı Ruhani ayrıca son üç yılda turizm sektöründe iyi gelişmelere ve uygulamalara şahit olunduğunu belirterek İran’da yabancı turist sayısı 2012 yılında 4.7 milyondan 2015 yılında 5.2 milyona yükseldiğini, ki bu da %10’luk bir artışa işaret ettiğini, ancak bu artışın ivmesini arttırmak gerektiğini ifade etti.

İran 2018 yılında dünyanın en büyük bilimsel gelişmesine ev sahipliği yapmak için seçildi. Bu zirve 2018 yılında tarihi İsfahan kentinin bilim ve teknoloji parkında düzenleniyor. Dünyanın 73 ülkesinden 400 teknopark ve 150 bin kadar teknoloji firması bu zirvenin üyesidir.

Gerçekte teknoparklar dünyada bilim ve teknoloji alanlarında yenilikçiliğin öncüleridir. Bu zirve her yıl üye ülkelerden birinde düzenleniyor. Zirve geçen sene Çin’de ve bu yıl Rusya’da ve 2017 yılında Türkiye’de düzenleniyor. Zirvede üye ülkelerin teknopark yöneticileri bir araya gelerek doğrudan teamülde bulunabiliyor.

OPEC üyeleri ve OPEC dışında petrol üreten ülkeler geçen hafta 26 ila 28 Eylül tarihleri arasında uluslararası enerji zirvesinin kulisinde Cezayir’de bir oturum düzenledi. OPEC üyesi olmayan Rusya da zirveye katılan ülkelerden biriydi.

OPEC 2014’ün ortalarından itibaren petrol üretimini arttırmaya başladı, ki bunun baş sorumlusu da Arabistan’dı. Bu yüzden iki yıl içinde petrol fiyatları %60 kadar geriledi. Arabistan geçen Temmuz ayında petrol üretimini günde 10 milyon 670 bin varil gibi şimdiye kadar görülmemiş bir seviyeye ulaştırdı.

Cezayir, Angola, Ekvador, Kuveyt, Nijerya ve Venezüella, petrol fiyatlarının artması için üretimi arttırma sürecinin durdurulmasını isteyen ülkelerin arasında yer alıyor. Gerçekte petrol piyasalarında istikrarsızlık ve fiyatların düşme süreci devam edecek olursa, bu durumdan OPEC’in tüm üyeleri zararlı çıkıyor, nitekim bu durum petrol üreten ülkelerin petrol satışından gelir elde etme hedeflerini de olumsuz etkiliyor. Bu yüzden Cezayir zirvesinin kulisinde OPEC üyelerinin petrol fiyatlarını makul bir seviyeye getirme yönünde adım atmaları bekleniyor.

İran petrol Bakanı Bijen Namdar Zengene, Tahran’dan ayrılmadan önce yaptığı açıklamada, Cezayir oturumu istişare oturumu olduğunu ve bu yüzden bu oturumdan aynı düzeyde beklentide bulunmak gerektiğini belirtti. Bakan Zengene, OPEC üyelerinin Cezayir oturumundaki müzakerelerinden OPEC’in gelecek Kasım ayında Viyana’da düzenleyeceği oturumun ön hazırlığı çerçevesinde yararlanmanın mümkün olduğunu kaydetti.

İran yaptırımlar döneminde petrol üretimini ve ihracatını durdurduğunda Arabistan, Kuveyt, BAE ve Katar İran’ın kontenjanından yararlandı. Şimdi eğer bu ülkeler petrol piyasalarında istikrar ve fiyatların artışını düşünüyorsa, Arabistan’ın günlük 10 milyon 670 bin varil üretimini düşürmeleri gerekiyor. İran Bercam nükleer anlaşması yürürlüğe girdiği günden beri üretimde yasal kontenjanından yararlanarak üretimini arttırıyor ve yaptırımlardan önceki dönemde günde 4 milyon varil kapasitesine ulaşmak istiyor. İran son üç ayda günlük üretimini yaklaşık 3.6 milyon varile ulaştırdı ve böylece 2012’den önceki seviyeye yaklaştı. Oturumdan önce Rusya lideri Putin, İran’ı üretimin artışını durdurma sürecinden müstesna edilmesini ve böylece üretim hacminin yaptırımlardan önceki döneme ulaştırmasına imkan tanınmasını önerdi.

Geçen hafta Ermenistan’ın başkenti Erivan’da “Ermenistan, İran ve Avrasya birliği arasında irtibat köprüsü” başlıklı bir oturum düzenlendi.

Avrasya iktisadi birliği ticaret Bakanı Veronica Nikişina, Ermenistan iktisadi dayanışma ve reformlar Bakanı ve Başbakan yardımcısı Vaçe Gabriliyan, İran’ın Ermenistan büyükelçisi Seyyid Kazım Seccadi ve bazı ülkelerin yetkilileri ve uzmanları oturuma katılan bazı katılımcılardı.

Oturum İran ve avrasya iktisadi birliği arasında ticari ve iktisadi ilişkileri geliştirme yollarını ve Ermenistan’ın bu süreçte ifa edebileceği rolünü ele almak amacıyla düzenlendi. Oturumda konuşmacılar İran ve Avrasya iktisadi birliği arasında serbest ticaret anlaşması imzalamak amacıyla yürüttükleri müzakereleri olumlu niteledi.

Ermenistan kalkınma kurumunun inisiyafitinde Erivan’da düzenlenen “Ermenistan, İran ve Avrasya birliği arasında irtibat köprüsü” başlıklı oturum aslında İran ve avrasya iktisadi birliğinin kapasitelerini irdelemek için iyi bir fırsat oluşturdu. Bu kapasiteleri değerlendirmek ise her iki tarafın yararınadır.

Avrasya iktisadi birliği 2015’in başlarında Rusya, beyaz Rusya ve Kazakistan arasında ilgili anlaşmanın imzalanması ile beraber çalışmalarına başladı ve daha sonra Kırgızistan ve Ermenistan da bu birliğe katıldı. Uzmanlar ise İran ve avrasya iktisadi birliği arasındaki müzakerelerin ufkunu çok olumlu niteliyor.

Tahran ve Nayrobi ilişkilerini geliştiriyor. Bültenimizi bu konu hakkında hazırladığımız kısa raporumuzla noktalıyoruz.

Geçen hafta sanayi, maden ve ticaret Bakanı Muhammed Rıza Nimetzade ve Kenye milli meclisi Başkanı Jastin Moturi Tahran’da bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşmede taraflar üretim ve sanayi alanlarında ilişkilerin geliştirilmesini ve ticaret hacminin arttırılmasını vurguladı.

Bakan Nimetzade Kenya meclis Başkanı ve beraberindeki heyetle görüşmesinde İran’ın sanayi, maden ve ticaret alanlarındaki yeteneklerine işaretle Kenya ile bu alanlarda ve özellikle otomotiv, teknoloji ihracatı ve çeşitli fuarların düzenlenmesi alanlarında işbirliğine hazır olduklarını kaydetti. Görüşmede çay sektörü, bankacılık alanında işbirliği, ambalaj sanayii, turizm, santral, yol ve konut inşaatı, meyve ürünleri, çiçek ve bitki sektörü gibi alanlarda işbirliği yolları da ele alındı.

Kenya milli meclisi Başkanı Moturi görüşmede iki ülke arasında ilişkilerin gelişmesi için çok uygun zeminlerin bulunduğunu belirterek Nayrobi’nin başta bankacılık alanı olmak üzere tüm alanlarda işbirliğini geliştirmeye hazır olduğunu belirtti.

İran ve Kenya arasında geçen sene ikili ticaret hacmi 47 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti, ki bunun 42 milyon doları İran’ın Kenya’ya ihracatı ve 5 milyon doları da bu ülkeden ithalatını kapsıyordu.015