Эрон табиатининг жозибали манзаралари (79)
Қинарже Мешгиншаҳр иссиқ булоғи
Эрон шимоли-ғарбидаги Ардабил вилояти кўплаб иссиқ булоқлари билан машҳур ва ҳар куни кўплаб маҳаллий ва хорижий саёҳатчилар ва сайёҳлар ушбу булоқларнинг шифобахш хусусиятларидан ва унинг атрофидаги табиий манзаралардан баҳраманд бўлиш учун ушбу вилоятга саёҳат қилишади.
Бу вилоятда 113 та минерал булоқ аниқланган бўлиб, Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти мезонлари бўйича улардан 75 таси иссиқ, қолганлари эса совуқ сувли булоқлардир. Бироқ, бу булоқлар орасида Мешгиншаҳр жанубидаги Қинарже иссиқ булоғи энг машҳури бўлиб, ҳарорати 86 даража Селсий бўйича дунёдаги иккинчи иссиқ булоқ ҳисобланади. Баъзиларнинг фикрига кўра, агар унга тухум ташласак, у 3 дақиқадан кейин пишади. Бугунги дастуримизда бу ажойиб булоқ ҳақида кўпроқ гаплашамиз.
Қинарже иссиқ булоғи Мешгиншаҳрнинг жанубида ва 1240 метр баландликда Сабалоннинг шимолий ёнбағрида, тўртта бошқа минерал булоқлар ёнида жойлашган. Бу булоқнинг ўзига хос хусусиятлари жуда кўп бўлиб, улардан баъзилари нафақат Эронда, балки дунёда ҳам ноёбдир. Ушбу иссиқ булоқ қорли чўққининг қалбидан ҳайратланарли даражада қайнайди ва тахминан 86 даража Селсий ҳароратда ердан чиқади. Қинаржеҳ булоғи учта тешикка эга ва ундан чиқадиган сув ҳажми секундига тахминан 9 литрни ташкил қилади. Қайнаётган сувда куйиш хавфини олдини олиш учун унинг манбасига металл қувур ўтказилган. Ер тубидан чиққанидан сўнг, булоқ суви ундан 500 метр узоқликда жойлашган тозалаш мажмуасига йўналтирилади ва гидротерапия мажмуасининг иккита ҳовузига фойдаланиш учун киради. Бу мажмуа Ойқор Қинарже деб аталади.
Ойқор Қинарже сув тозалаш мажмуасида эркаклар ва аёллар учун 2 та алоҳида сузиш ҳавзаси ҳамда одамларнинг сувдан фойдаланиши учун минерал сув бир оз совуқ сув билан аралаштириладиган хусусий ванналар мавжуд. Ойқор сўзидаги "Ой" маҳаллий шевада тоғ номи, "қор" эса қор деган маънони билдиради. Қинарже қайнаш маъносини ҳам билдиради ва бу мажмуанинг номи чўққиси қор билан қопланган тоғ ёнбағирининг бағридан қайноқ сув қайнаётгани учун танланган.
Қинарже кислотали булоқ лимфа, рахит ва сурункали ревматизмни даволаш учун фойдали бўлган хлоро-натрийнинг бир туридир. Бу сувни ичиш сафроли бўлиб, ошқозон секрециясини оширади ва юқори ҳарорат туфайли оғриқ қолдирувчи ва яллиғланишга қарши восита сифатида ишлатилади. Бу булоқнинг ўзига хос шифобахш хусусиятларидан ташқари, булоқ атрофидаги гўзал манзара бу ҳудудни минтақа ва Эрондаги энг яхши иссиқ булоқлардан бирига айлантирган. Бу хусусият туфайли бу ерга ташриф буюрувчилар сони жуда кўп.
Қинарже иссиқ булоғи ёнида “Қинаржеҳ Чай” номли дарё жойлашган бўлиб, у қуйи оқимда унга қўшилади. Бу булоқ ёнида алпинистлар, табиат ихлосмандлари ва сайёҳларнинг эътиборини тортадиган гўзал шаршара бор. Ушбу ҳудудга саёҳат қилишда, шаршаралар ва иссиқ булоқлар каби кўплаб диққатга сазовор жойларга эга Сабалон тоғ этакларида жойлашган гўзал Мойил қишлоғига ташриф буюринг. Ойқар чўққисига ва гўзал Ойқар кўлига алпинизм маршрути, шунингдек, Мешгиншаҳрнинг осма кўприги ва қадимий Шаҳрири манзилгоҳи одатда сайёҳлик маршрутига киради.
Бу булоқни йил давомида зиёрат қилиш мумкин, чунки бу баҳор ва унинг атрофидаги ҳудудларнинг ҳар бир фаслда ўзига хос жозибаси бор. Ноёб табиатнинг баҳорида, ёзда ҳаво жуда салқин, куз ва қишда ҳаво совуқ ва бу булоқнинг сув ҳарорати ва қўшни дарёнинг совуқ суви ўртасидаги фарқ муз, қор ва буғдан гўзал манзараларни яратади. Бу одамларни яратилиш сирлари ва Яратганнинг қудрати ҳақида тафаккур қилишга мажбур этади.
Бу ҳудуддаги энг машҳур иссиқ булоқлардан яна бири Мешгиншаҳрдан 48 км жанубда жойлашган Қутурсуйи булоғидир. Қутурсуйи сув даволаш муассасаси маҳаллий аҳоли фойдаланадиган энг қадимги ҳавзалардан биридир. Натрий сулфат ва олтингугуртли минерал сувлар қаторида Қутурсуйи суви жуда иссиқ.
Қутурсуйи иссиқ булоғи ўзининг соф олтингугурти туфайли турли касалликларни, айниқса, тери касалликларини бартараф этиш учун махсус шифобахш хусусиятларга эга. Булоқнинг ҳарорати Селсий бўйича 42 даража, оқим тезлиги секундига 13 литрни ташкил қилади. Бироқ Қутурсуйи сувида олтингугурт миқдори кўп бўлганлиги сабабли унинг газини тўғридан-тўғри нафас олмаслик тавсия этилади.
Қутурсуйининг касалликларни даволашдаги хусусияти жуда юқори бўлганлиги сабабли, кўп йиллардан буён бу иссиқ булоқ ҳар йили ва аксарият фаслларда, айниқса иссиқ фаслларда минтақа, бутун Эрон ва ҳатто дунёдан кўплаб ихлосмандларни қабул қилиб келмоқда. Иссиқ булоқ жойлашган қишлоқда анъанавий меҳмонхона, ресторан, меҳмон уйи ва меҳмонларга керакли нарсаларни етказиб бериш учун дўконлар мавжуд.
