Нега Доналд Трамп Украинадаги урушни тўхтата олмади?

Атлантик журнали таҳлилий ҳисоботида, Доналд Трампнинг Россия ва Украина ўртасидаги урушни тугатиш ҳаракатларидан ҳафсаласи пир бўлганини ёзди.

Атлантик сайтига таяниб, Порс тудей сайтнинг хабар қилишича.  АҚШ президенти Доналд Трамп оддий келишув билан Москва ва Киев ўртасида тинчлик ўрнатиши мумкин, деб ўйлаган эди, аммо у энди тушуниб етдики, Россияни чекинишга ёки муросага келишга мажбурлаш у тасаввур қилганидан ҳам қийиноқ. Хабарга кўра, Трамп Россиянинг ҳудудий ютуқларини тан олиш ва унинг иқтисодий фойдалариинг бир қисмини таъминлаш орқали урушни тугатишни хохлаган, бироқ Россия президенти Владимир Путин бундай муросага келишдан бош тортган.

Атлантика таҳлили шуни кўрсатадики музокаралар муҳитида ягона ҳақиқий ўзгариш Украина томонида бўлган, Илгари АҚШдан тўлиқ хавфсизлик кафолатларни урушни тугатиш шарти деб билган Киев энди ҳеч қандай шартларсиз ўз очишни тўхтатиш йўлининг бошланиши бўлиши мумкинлигини  қабул қилди. Бу тактик силжиш Россияни тинчлик йўлидаги асосий тўлқини сифатида кўрсатади, бирқо  Трамп ҳалигача Москвага ҳақиқий босим ўтказа олмади.

Брукингс институти таҳлилчиларга кўра, Трамп ҳали ҳам тузилмавий урушни савдо битими мантиғи билан ҳал қила олади деган фикрга берилиб кетган. Украинадаги уруш нафақат қуруқлик, балки куч , ўзига хослик ва Европанинг келажакдаги тартиби билан боғлиқ. Бундан ташқари, ташқи алоқалар кенгаши нотада Европанинг фаол иштирокисиз ҳар қандай тинчлик битими барқарор бўлмайди, чунки қитъа минтақадаги қайта қуриш ва хавфсизликнинг асосий юкини ўз зиммасига олгани ҳақида ёзган.

Атлантика Кенгаши экспертлари фикрича. агар АҚШ Россия билан бир томонлама муроса йўлидан ўтса, НАТОга бўлган ишонч пасаяди ва Ғарбнинг Шарқий Европадаги позицияси  ларзага келди. Европа ҳозир ўзини томошабин эмас, балки тинчлик келажагини белгилашда асосий  ўйинчи бўлиши керак бўлган ҳолатда топди. Карнеги жамғармаси ҳисоботлари ҳам шуни кўрсатадики, Москва ҳозирча  урушни тўхтамоқи эмас ва НАТО таъсирини чеклаш учун узоқ муддатли кафолатлар олишни хохлайди. Бундан фарқли ўлароқ , Володимир Зеленский ички сиёсий ва ҳарбий босим  остида ва унинг кучлари шарқий  фронтда чекланаётган пайтда ўт очишни тўхтатиш ҳақида гапирмоқда.   Financial Times таҳлилчисининг ёзишича, Доналд Трамп яқин ойларда зудлик билан натижага эриша олмаслиги мумкин, бироқ у муҳитни яратиш ва тинчлик ташаббусини халқаролаштириш орқали президентлик фаолиятни давом эттириш учун дипломатик позиция яратиши мумкин.

Унинг асл мақсади Украинани ютиш эмас, балки АҚШ дипломатиясни Байден даврида емирилиб кетган саҳнага қайтаришдир. Доналд Трампга яқин бўлган баъзи маслаҳатчилар ҳозирги фронт чизиғидан келиб чиқиб, урушни зудлик билан туаатиш тўғрисида келиши олиш учун Европа, Хитой ва Ғарбий Осиё давлатлари иштирокида халқаро тинчлик конференциясини ўтказишни таклиф қилишди.

Вашингтондаги танқидчилар бундай келишув Россиянинг нисбий ғалабасини мустаҳкамлаш дегани ва доимий тинчлик эмас, фақат вақтинчалик ўт очишни тўхтатиш бўлиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирган. Кузатувичларга кўра, Трамп икки мақсад орасида қолган; Бир томондан у ўзини тинчлик президенти сифатида кўрсатмоқчи бўлса, иккинчи томондан Путин олдида заиф кўринишни истамайди.

Атлантика ҳисоботида айтилишича, у , эҳтимол қисқа муддатда урушни тўхтата олмайди, лекин у ўз муддатининг иккини яримида ҳақиқий мулоқот учун ҳарбий ва дипломатик асос яратиши мумкин.  CSIS таҳлил маркази Украинада тинчликнинг калити дарҳол келишувга эмас, балки сабр-тоқат ва аста -секин хавфсизлик муҳандислигида эканлигини таъкидлайди.

Украина реал кафолатлар олиши, Европа молиявий юкини ўз зиммасига олиши, Америка эса ҳамон Ғарб блокнинг етакчиси эканини кўрсатиши керак. Акс ҳолда, Доналд Трампнинг Путин билан потенсиал келишуви урушнинг тугаши эмас, балки Европадаги беқарорликнинг янги саҳифасининг бошланиши бўлиши мумкин.