Теҳрон–Москва–Пекин иттифоқи ва Ғарбий Осиёда кучлар мувозанатининг қайта таърифи
-
Теҳрон–Москва–Пекин иттифоқи ва Ғарбий Осиёда кучлар мувозанатининг қайта таърифи
Араб таҳлилчиси Эрон, Россия ва Хитой ўртасида стратегик ҳамкорлик шаклланаётганига эътибор қаратиб, ушбу яқинлашувни Теҳроннинг тийиб туриш салоҳиятини мустаҳкамловчи, АҚШнинг ҳарбий вариантларини чекловчи ҳамда Ғарбий Осиё минтақасида хавфсизлик ҳисоб-китобларини ўзгартирувчи омил сифатида баҳолади.
Араб дунёси таҳлилчиси Аҳмад ад-Дурзий Эрон ядро дастури атрофидаги сўнгги ўзгаришлар ва Вашингтоннинг дипломатик фаоллигини таҳлил қилар экан, АҚШнинг ҳарбий вариантдан чекиниб, музокара йўлига эътибор қаратаётганини кучлар мувозанатидаги ўзгариш белгиси сифатида баҳолади.
Ад-Дурзий фикрича, музокара доирасининг фақат ядро масаласи билан чекланиши ва айрим максимал талабларнинг кун тартибидан чиқарилиши, шунингдек минтақавий давлатлар босими АҚШ учун қарор қабул қилиш шароитини янада мураккаблаштирганини кўрсатади.
Таҳлилчи Эрон, Россия ва Хитойнинг Уммон денгизида аввал ўтказган қўшма ҳарбий-денгиз машқларини уч давлат ўртасида стратегик шериклик шаклланаётганининг бир қисми сифатида баҳолади. Унинг таъкидлашича, ушбу ҳамкорлик ўтган йилги ҳарбий ўзгаришлардан сўнг жадаллашган ва геосиёсий нуқтаи назардан минтақадан ташқари оқибатларга ҳам эга.
Ад-Дурзийнинг фикрича, Москва ва Пекин Эронни ўзларининг транзит коридорлари ва йирик иқтисодий лойиҳалари йўлида муҳим ҳалқа сифатида кўради. Бу омил уч томонлама ҳамкорлик аҳамиятини янада оширган.
Мақолада, шунингдек, ҳамкорлик мазмунини эълон қилишдаги “стратегик ноаниқлик”ка ҳам ишора қилинган. Бу ёндашув тийиб туриш қудратини ошириш ва ушбу ўқнинг ҳақиқий имкониятларини Ғарб учун баҳолашни қийинлаштирувчи омил сифатида тавсифланган. Муаллиф таъкидлашича, мазкур ҳамкорлик мажбурий равишда **НАТО**га ўхшаш мудофаа иттифоқини англатмайди, балки кўпроқ технология, иқтисодий ва хавфсизлик соҳаларидаги ҳамкорликка таянади.
Ад-Дурзий ушбу жараён оқибатларини сионистик режим ва айрим ғарб ўйинчилари учун аҳамиятли деб баҳолаб, БМТ Хавфсизлик Кенгашининг икки доимий аъзоси Эрон билан бир сафда туриши Теҳронни яккалашга қаратилган аввалги ҳисоб-китобларни ўзгартиришини қайд этди.
Шу билан бирга, араб таҳлилчиси Россия ва Хитой кенг кўламли тўқнашув эҳтимолида қандай даражада харажатлар юкини зиммасига олишга тайёр экани ҳақидаги асосий савол очиқ қолмоқда, деб таъкидлади. Унга кўра, айнан шу омил ушбу яқинлашувнинг амалий даражадаги келажагини белгилаб беради.
