Երևանի տեխնոլոգիական հավակնությունները՝ էլեկտրաէներգիայի պակասի պայմաններում
Մի քանի տարի առաջ արհեստական բանականության համաշխարհային մրցակցությունը հիմնականում դիտարկվում էր որպես մասնագետների, ալգորիթմների և ամենաառաջադեմ կիսահաղորդիչների մրցավազք։ Այսօր դրանց ավելացել է ևս մեկ ռազմավարական ռեսուրս՝ էլեկտրաէներգիան։
Հայաստանը վստահորեն խոսում է նոր տեխնոլոգիական դարաշրջանի մեկնարկի մասին։ Արհեստական բանականությունը, տվյալների կենտրոնները, հազարավոր ժամանակակից գրաֆիկական պրոցեսորները և նոր թվային ենթակառուցվածքներում ներդրումները պետք է երկիրը վերածեն տարածաշրջանի նշանակալի տեխնոլոգիական կենտրոններից մեկի։ Առաջին հայացքից Հայաստանը իսկապես նոր հնարավորության առջև է կանգնած։ Ի տարբերություն բազմաթիվ ավանդական ոլորտների, որոնցում փոքր երկրի համար մրցակցելը դժվար է, արհեստական բանականությունը մարդկային կապիտալի, տեխնոլոգիաների և համեմատաբար կոմպակտ ենթակառուցվածքների միջոցով հնարավորություն է տալիս մրցակցել համաշխարհային շուկայում։
Սակայն արհեստական բանականությունն ունի մի առանձնահատկություն, որին քաղաքական հայտարարություններում քիչ է անդրադարձ կատարվում։ Արհեստական բանականությունը չի սկսվում ալգորիթմից, այլ սկսվում է էլեկտրաէներգիայից։ Եվ որքան մեծանում են Հայաստանի՝ արհեստական բանականության ոլորտի ծրագրերը, այնքան ավելի կարևոր է դառնում այն հարցը, թե արդյոք Հայաստանի էներգահամակարգն ի վիճակի է ապահովել տեխնոլոգիական հավակնությունները, թե նոր թվային ոլորտն աստիճանաբար նոր կախվածություն կստեղծի ներկրվող էլեկտրաէներգիայից։
Նոր տեխնոլոգիական ուղու խորհրդանիշներից մեկը Firebird արհեստական բանականության նախագիծն է։ Առաջին փուլում նախատեսվում է ավելի քան 6000 գրաֆիկական պրոցեսորների և մոտ 18 մեգավատ հզորությամբ ենթակառուցվածքի տեղակայում, սակայն սկզբնական ցուցանիշից ավելի կարևոր են այս պրոցեսորների հետագա ընդլայնման ծրագրերը։ Եթե հայտարարված ենթակառուցվածքն ընդլայնվի, պահանջարկը կարող է տասնյակ մեգավատից հասնել հարյուրավոր մեգավատների։ Սովորական օգտատիրոջ համար «6000 գրաֆիկական պրոցեսոր» արտահայտությունն առաջին հերթին նշանակում է հաշվողական հզորություն, սակայն էներգետիկայի մասնագետի համար այդ նույն թվերը բոլորովին այլ նշանակություն ունեն․ խոսքը նոր խոշոր սպառողների մասին է, որոնք պետք է շարունակաբար հսկայական ծավալի էլեկտրաէներգիա ստանան։
Էլեկտրաէներգիայի նկատմամբ նման մեծ ուշադրության պատճառը պարզ է․ պրոցեսորներն օրեցօր ավելի շատ էներգիա են պահանջում։ Գեներատիվ արհեստական բանականության տարածմանը զուգահեռ աճում է ոչ միայն տվյալների կենտրոնների թիվը, այլև դրանց ներսում էներգիայի սպառման խտությունը։ Ժամանակակից արհեստական բանականության արագացուցիչներն ավելի շատ էներգիա են պահանջում, քան սերվերային ավանդական ենթակառուցվածքները։ Հետևաբար, նոր խոշոր տվյալների կենտրոնի տեղակայումը որոշվում է ոչ միայն ինտերնետի որակով, հարկերով կամ մասնագետների առկայությամբ, այլև արագացուցիչների կայուն աշխատանքն ապահովելու համար անհրաժեշտ հզորության մատակարարմամբ։ Հետևաբար, Հայաստանի ծրագրերը պետք է գնահատվեն նաև այս տեսանկյունից։
