Հայաստանը՝ Իրանի առևտրի ընդլայնման ռազմավարական ուղի
Իրանի առևտրային հարավային ուղիների նկատմամբ ճնշումների և շրջափակման ուժեղացմանը զուգահեռ՝ ավելի քան երբևէ ընդգծվել է հյուսիսային ցամաքային ուղիների և Իրանի ու Հայաստանի սահմանի կարևորությունը։ Այս ճանապարհը կարող է դառնալ Իրանի համար առևտրի շարունակականությունն ապահովելու, Կովկասին կապվելու և եվրոպական շուկաներ հասանելիություն ձեռք բերելու կարևոր տարբերակներից մեկը։
Pars Today-ի հաղորդմամբ՝ Al Jazeera-ին հղում անելով, Իրանի և Հայաստանի սահմանին գտնվող Նորդուզի անցակետում երբեմն մինչև 1800 բեռնատար է հերթ կանգնում՝ Իրան մուտք գործելու համար։ Երթևեկության այս ծավալը վկայում է տարածաշրջանային առևտրային ցանցում Իրան-Հայաստան ցամաքային ճանապարհի աճող կարևորության մասին։
Կովկասի հարցերով հետազոտող Վալի Քալեջին այս կուտակման պատճառների թվում նշել է անցակետերի թողունակությունը, մաքսային ընթացակարգերը և ճանապարհային ենթակառուցվածքների վիճակը։ Միևնույն ժամանակ, Իրանի կառավարությունը հայտարարել է, որ լրջորեն զբաղվում է առկա խոչընդոտների վերացմամբ և այս հատվածում երթևեկության դյուրացմամբ։ Չնայած առկա խնդիրներին՝ Նորդուզում երթևեկության ծավալի աճը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի ուղղությունը զգալի ներուժ ունի՝ դառնալու Իրանի արտաքին առևտրի կարևոր ուղիներից մեկը։
Իրանը Հայաստանի հետ ցամաքային սահմանի միջոցով մուտք է ստանում Հարավային Կովկաս, այնուհետև՝ Վրաստան և Սև ծով։ Այս ճանապարհը, Հյուսիս-Հարավ միջանցքին զուգահեռ, կարող է նպաստել նաև Իրանի արտահանման և ներմուծման ուղիների դիվերսիֆիկացմանը։
Այս համատեքստում Իրանի ու Հայաստանի միջև հաղորդակցական ուղիների և Նորդուզի ենթակառուցվածքների զարգացումը պարզապես սահմանային անհրաժեշտություն չէ․ այն կարող է ամրապնդել Իրանի դիրքը Կովկասի տարանցիկ ցանցում և մեծացնել Հայաստանի ներուժը՝ որպես Իրանի առևտրային դարպասներից մեկը դեպի հյուսիսային և եվրոպական շուկաներ։