Մեկնաբանություն՝ Իրանի՝ որպես Մարդու իրավունքների սոցիալական ֆորումի ղեկավար ընտրվելու պատգամները
Ժնևում միջազգային կազմակերպություններում ԻԻՀ դեսպան և մշտական ներկայացուցիչ Ալի Բահրեյնին 2023 թվականին ընտրվել է Մարդու իրավունքների խորհրդի սոցիալական ասամբլեայի 19-րդ նստաշրջանի նախագահ։
Սոցիալական ֆորումը Մարդու իրավունքների խորհրդի մեխանիզմներից է, որը ստեղծվել է 2002 թվականին (Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի գործունեության ժամանակաշրջանում) և ամեն տարի, ընտրելով կոնկրետ թեմա, որը առնչվում է մարդու իրավունքների ոլորտի ամենակարեւոր մարտահրավերներին, զարգացումներին ու համաշխարհային մտահոգություններին, քննարկում է դրա տարբեր շերտերը։
2023 թվականի սոցիալական ֆորումը կանցկացվի նոյեմբերի 2-ին և 3-ին Ժնևում և որոշված է երկու օրվա ընթացքում և տարբեր փորձագիտական հանդիպումների շրջանակում, փորձագետները, պաշտոնյաները, կառավարությունների և հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչները. քննարկեն գիտության, տեխնոլոգիաների և նորարարության դերը մարդու իրավունքների զարգացման գործում, հատկապես հետկորոնավիրուսային ժամանակաշրջանում:
Սա առաջին անգամն է, որ Իրանը նախագահում է այս համաժողովը։ Ֆորումի նախագահի պաշտոնում ԻԻՀ ընտրությունը մի քանի կարևոր պատգամներ է պարունակում։
Առաջին պատգամը՝ միջազգային կառույցների միջոցով Իրանի վրա ճնշում գործադրելու և մեկուսացնելու նախագծերի ձախողումն է: Անցյալ աշնանը, երբ Իրանում տեղի ունեցան անկարգություններ, ԱՄՆ-ը և Եվրոպան փորձեցին Թեհրանի վրա ճնշում գործադրել, շահարկելով միջազգային կառույցները և միաժամանակ աջակցելով խռովարարներին: Հենց այդ հիման վրա չեղարկվեց Իրանի անդամակցությունը Կանանց իրավունքների հանձնաժողովին: Այժմ, Մարդու իրավունքների խորհրդի սոցիալական ֆորումի ղեկավարի հանգամանքում Իրանի ընտրությունն ապացուցում է երկրի նկատմամբ միջազգային ճնշումների հարցում Արևմուտքի ձախողումը:
Երկրորդ պատգամը այն է, որ չեղարկվել է նաև Իրանի դեմ ուղղված՝ մարդու իրավունքների խախտման մեղադրելը։ ԱՄՆ-ը և եվրոպական որոշ երկրներ մշտապես հայտարարում են Իրանում մարդու իրավունքների խախտումների մասին: Եվ Իրանի ընտրությունը որպես Մարդու իրավունքների խորհրդի սոցիալական ասամբլեայի ղեկավար, որի օրակարգն է մարդու իրավունքների զարգացումը, վկայում է Թեհրանի դեմ ուղղված՝ դեմ մարդու իրավունքների վերաբերյալ մեղադրանքների չեղարկման մասին:
Երրորդ պատգամը՝ դիվանագիտական կարևոր ձեռքբերումն է, որը գրանցվել է տարածաշրջանում վերջին լարվածությունները չեզոքացնելու հետ մեկտեղ: Ասիական երկրները, ներառյալ Սաուդյան Արաբիան, որոնք սովորաբար մրցակում են Իրանի Իսլամական Հանրապետության հետ միջազգային կառույցներում, անդամակցության կամ դիրքեր ձեռք բերելու համար, այս անգամ հրաժարվեցին մրցակցությունից և դրական քվեարկեցին, որպեսզի Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը նախագահի այս ֆորումը: Այս կարևոր իրադարձությունը վկայում է Արևմտյան Ասիայի տարածաշրջանում համագործակցության և հաշվողականության ուղղությամբ նոր շարժման մասին, և մինչ Իրանի Իսլամական Հանրապետության համար դա համարվում է հաջողություն, ձախողում է Սիոնիստական ռեժիմի և ԱՄՆ-ի համար, որովհետև դա վկայում է իրանաֆոբիայի ռազմավարության ձախողման և Իրանի հետ հարաբերությունները զարգացնելու տարածաշրջանի երկրների վճռականության մասին։
Նկատի առնելով այս կարևոր պատգամները, ԱՄՆ-ի պետքարտուղարության խոնակի տեղակալ Վեդանտ Պատելը Վաշինգտոնի դժգոհությունն է հայտնել խորհրդի ղեկավարի այս որոշման կապակցությամբ և ասել է.« Մենք հիասթափված ենք որպես Մարդու իրավունքների խորհրդի ղեկավարի Իրանին ընտրելու որոշումից: Իրանն արժանի չէ ղեկավար դեր ստանձնել մի խորհրդում, որի նպատակն է մարդու իրավունքների զարգացումն ու պաշտպանությունը»: