Մեկնաբանություն - Նախագահ Ռայիսիի այցը Յոհանեսբուրգ. Իրանի վճռականությունը՝ BRICS-ին միանալու հարցում

Իրանի Իսլամական Հանրապետության նախագահ Սեյեդ Էբրահիմ Ռայիսին չորեքշաբթի երեկոյան BRICS-ի գագաթնաժողովին մասնակցելու նպատակով Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն մեկնելուց առաջ ասել է,-«BRICS-ը տնտեսական համագործակցության և միակողմանիության դեմ պայքարելու նպատակով կարողացել է միավորել անկախ երկրներին, և մեր նպատակն է համագործակցել այս խմբի հետ»։

Այս այցի ընթացքում Սեյեդ Էբրահիմ Ռայիսիին ուղեկցում են  արտաքին գործերի նախարար Հոսեյն  Ամիր Աբդոլլահյանը և Իրանի Իսլամական նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի քաղաքական հարցերով տեղակալ Մոհամմադ Ջամշիդին։

Այցի շրջանակներում Ռայիսին ելույթ կունենա «BRICS+» 15-րդ գագաթնաժողովում, որին հրավիրված են 70 երկրների ղեկավարներ և հանդիպում ու  քննարկումներ կունենա այդ երկրների  ղեկավարների հետ:

Յոհանեսբուրգի  գագաթնաժողովում համաձայնացվելու են  BRICS խմբին անդմակցելու դիմում ներկայացրած  երկրների ընդունման չափանիշները, ընթացքը և ժամկետները։

BRICS-ի խումբը ձևավորվել է աշխարհի հինգ զարգացող տնտեսական տերությունների՝ Բրազիլիայի, Ռուսաստանի, Չինաստանի, Հնդկաստանի և Հարավային Աֆրիկայի համագործակցությամբ: 

BRICS-ի անդամների տնտեսական և արդյունաբերական զարգացումների գործընթացը ցույց է տալիս, որ այս խմբի շարժման և ձևավորման ինտելեկտուալ հիմքը, որպես նոր ձևավորվող կազմակերպություն նպատակ ունի ապագա բազմաբևեռ աշխարհում դերակատարություն ունենալ  և մարտահրավեր նետել իշխող ներկա  միջազգային աշխարհակարգին:  Այս խմբի հիմնական մոտեցումներն են համաշխարհային արժութային և բանկային համակարգի բարելավումը, ապադոլարիզացիայի և ազգային արժույթների վրա կենտրոնանալու լուրջ վճռականությունը, գերիշխանության դեմ քաղաքական մոտեցումների որդեգրումը և միջազգային կառույցների   վրա արևմտյան գերակայությանը հակադրելը։

Այժմ 22 երկիր պաշտոնապես դիմել է BRICS-ին անդամակցելու համար, և 22 այլ երկրներ ցանկություն են հայտնել միանալու դաշինքին։

BRICS խմբին է պատկանում  համախառն ազգային արդյունքի մեկ քառորդը և աշխարհի տարածքի մոտ մեկ երրորդը: Այս խմբի անդամները ցանկանում են  հիմնադրելով100 միլիարդ դոլար սկզբնական կապիտալով BRICS բանկը, արդյունավետ բևեռ ստեղծել աշխարհի դրամավարկային և ֆինանսական համակարգում՝ և կանխել դոլարի միահեծանությունը համաշխարհային տնտեսության մեջ։ Ավելին, BRICS-ի օրակարգում է նաև  տեղական արժույթներով անդամ երկրների հետ առևտուր իրականացնելը։

Այս գործոնները  զարգացող երկրներին, ինչպիսին Իրանին, մղել են  դիմել BRICS-ին անդամակցելու համար,որպեսզի երկխոսության և գործընկերության վրա հիմնված կառույցում համաշխարհային առևտրից ավելի մեծ մասնաբաժին ստանան:

Իրանն առաջին երկրներից է, ով դիմել է BRICS-ին անդամակցելու համար։ BRICS-ում նոր անդամ ընդունելու չափանիշներից են այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են համախառն ներքին արդյունքը, բնակչությունը, տարածքը, բնական ռեսուրսների պաշարները, քաղաքական և անվտանգության դերը տարածաշրջանում և աշխարհում, ինչպես նաև անդամ երկրների հետ հարաբերությունները: Իհարկե, BRICS-ի բոլոր անդամներն աջակցել և ողջունել են Իրանի անդամակցությունն այս դաշինքին, և հատկապես Չինաստանն ու Ռուսաստանը շեշտել են նոր երկրների անդամակցության անհրաժեշտությունը և Իրանին համարել են այս տնտեսական խմբին մասնակցելու ներուժ ունեցող երկրներից մեկը։

Իրանի Իսլամական Հանրապետության համար, որը վերջերս դարձել է Շանհայի համագործակցության կազմակերպության անդամ, BRICS-ին միանալը համարվում է տարածաշրջանային կազմակերպությունների հետ քաղաքական և առևտրային հարաբերությունների ամրապնդմանն ուղղված քայլ: Դառնալով այս խմբի անդամ՝ Իրանը կարող է Բրազիլիայի և  Հարավաֆրիկյան Հանրապետության միջոցով ընդլայնել իր առևտուրը Աֆրիկա մայրցամաքում և հարավային Ամերիկայում: Իրանի Իսլամական Հանրապետությունն ունի նաև բարձր կարողություններ ու հնարավորություններ էներգետիկայի, տարանցման, շինարարության, ճանապարհաշինության, գիտելիքահենք գործունեության և տեխնիկական և ինժեներական ծառայությունների արտահանման ոլորտներում, որոնք հետաքրքրում են BRICS-ի անդամներին:

Քաղաքական հարթությունում կարևոր է նաև BRICS-ին  Իրանի անդամակցությունը և այս խմբի հետ համագործակցությունը:  BRICS դաշինքը ձևավորվել է առանց Եվրոպայի և ԱՄՆ-ի մասնակցության, իսկ Իրանի նկատմամբ ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի միակողմանի պատժամիջոցների և քաղաքական ճնշումների պատճառով Թեհրանը  BRICS խմբին, հատկապես Չինաստանին, Ռուսաստանին և Հնդկաստանին, դիտում է, որպես այլընտրանք Արևմուտքին, ինչը կարող է նվազեցնել հակաիրանական պատժամիջոցների և քաղաքական ճնշումների հետևանքները:

Իսլամական Հանրապետության նախագահը նշելով, որ Իրանը արտաքին քաղաքականության օրակարգ է մտցրել իր հարաբերություններն աշխարհի անկախ երկրների հետ  ասել է. «Անկասկած, BRICS-ն այսօր զարգացող ուժ է աշխարհում, և Իրանի որոշել է համագործակցել այս խմբի հետ: BRICS-ն ունի կարողություններ, իսկ մյուս կողմից՝ Իրանի կարողությունները նույնպես գրավիչ են այս խմբի համար, ընդորում փոխադարձ  համագործակցությամբ կարելի է լավ օգտագործել այս կարողությունները։