Թավրիզի Կապույտ մզկիթը․ որտեղ փառավոր պատմությունը միահյուսվում է իրանական անժամկետ ճարտարապետությանը
Թավրիզի Կապույտ մզկիթը 15-րդ դարի իրանական ճարտարապետության նշանավոր հուշարձաններից է։ Շենքը կառուցվել է Ղարաղոյունլուների ժամանակաշրջանում՝ Ջահան Շահի հրամանով, և ավարտվել 1465 թվականին։ Մզկիթը, որը հայտնի է նաև «Մոզաֆարիե» անունով, եղել է կրոնական, բարեգործական և դամբարանային համալիրի մաս, որը ձևավորվել է Ջահան Շահի կնոջ՝ Խաթուն Ջան Բեգումի հովանավորությամբ։
Ինչպես հաղորդում է Parstoday-ը՝ վկայակոչելով PressTV-ին, Կապույտ մզկիթը երկրաշարժերի, պատերազմների և երկար տարիների անուշադրության հետևանքով լրջորեն վնասվել է և, ի վերջո, վերածվել ավերակների։ Սակայն 20-րդ դարում իրականացված լայնածավալ վերականգնման աշխատանքների շնորհիվ նրա ճարտարապետական փառքի կարևոր մասը վերականգնվել է։
Մզկիթի առանձնահատկություններից է խճանկարային սալիկների, կապույտ և սպիտակ կերամիկական սալիկների, աղյուսե զարդաքանդակների, ոսկեզօծման և գեղագրության բացառիկ համադրությունը։ Յորահատուկ հատակագիծը, կենտրոնական գմբեթը և մինարեթները նույնպես կառույցի առանձնահատուկ տարրերից են և վկայում են Թավրիզի ու Խորասանի և Անատոլիայի միջև ձևավորված գեղարվեստական կապերի մասին։
Կապույտ մզկիթը միայն կրոնական կառույց չէ։ Այն Թավրիզի գեղարվեստական ծաղկման, արհեստավորների տեղաշարժի և Իրանի ու հարակից տարածքների միջև մշակութային փոխգործակցության պատմական վկայություն է։ Այսօր կառույցը Թավրիզի կարևորագույն պատմական խորհրդանիշներից է և վկայում է իրանական արվեստի ու ճարտարապետության երկարակեցության մասին՝ պատերազմների, երկրաշարժերի և ժամանակի փորձությունների պայմաններում։
