Իրանի դեմ հնարավոր պատերազմը՝ Ֆինանսական գերիշխանության անկման խթանիչ
https://parstoday.ir/hy/news/world-i242436-Իրանի_դեմ_հնարավոր_պատերազմը_Ֆինանսական_գերիշխանության_անկման_խթանիչ
Եթե պատերազմ է լինելու, ապա գլխավոր հարցն այն չէ, թե որտեղ կընկնի առաջին հրթիռը, այլ այն, թե որտեղ կառաջանա առաջին ճեղքը։
(last modified 2026-02-05T12:36:12+00:00 )
Փետրվար 05, 2026 16:06 Asia/Tehran
  • Իրանի դեմ հնարավոր պատերազմը՝ Ֆինանսական գերիշխանության անկման խթանիչ
    Իրանի դեմ հնարավոր պատերազմը՝ Ֆինանսական գերիշխանության անկման խթանիչ

Եթե պատերազմ է լինելու, ապա գլխավոր հարցն այն չէ, թե որտեղ կընկնի առաջին հրթիռը, այլ այն, թե որտեղ կառաջանա առաջին ճեղքը։

Ամիսներ շարունակ Վաշինգտոնում անընդհատ վերարտադրվում է մի սցենար.

Սպառնալիքներ, ուժերի տեղակայում, մեդիա ճնշում, ապա խոսակցություններ Իրանի վրա «հարձակման» մասին։ Սակայն այս նարատիվի մեջ ավելի քիչ տեսանելի է իրական մարտադաշտը. և այն ո՛չ Պարսից ծոցն է, ո՛չ էլ ռազմական բազաները, այլ համաշխարհային ֆինանսական համակարգն է։

Դոնալդ Թրամփի հնարավոր պատերազմը Իրանի դեմ ավելի շատ կառուցվածքային ցնցում է դոլարի նկատմամբ համաշխարհային վստահության համար, քան պարզապես ռազմական գործողություն։ Ռուսաստանի փորձը հնչեցրեց այս ահազանգը, որտեղ մեծ տերության արտաքին ակտիվները արգելափակվեցին քաղաքական որոշմամբ։ Ուղերձը հստակ էր. ներկայիս աշխարհակարգում դոլարը պարզապես արժույթ չէ, այլ նաև ճնշման լծակ է։

Այդ պահից սկսած՝ շատ երկրներ, ոչ միայն Ամերիկայի մրցակիցները, այլև նրա ավանդական գործընկերները, սկսեցին վերանայել իրենց ֆինանսական վարքագիծը։ Եթե ​​քաղաքական անհամաձայնությունները կարող են հանգեցնել ակտիվների բռնագրավման, ապա էլ ինչո՞ւ պահել ազգային պահուստները այն համակարգում, որի կողպեքի բանալին մրցակցի ձեռքում է։ Այս հարցը դոլարից դանդաղ, բայց շարունակական քայլերով հեռանալու մեկնարկային կետն էր։

Այս ամենում, Իրանը դիտվում է որպես նույն մոդելի հաջորդ փուլ: Պատժամիջոցների խստացումը, բանկային ցանցերի վրա ճնշումը, էներգետիկ ուղիների փակման սպառնալիքը և նույնիսկ սահմանափակ թիրախավորման մասին խոսակցությունները ազդեցություն ունեն նաև Իրանից դուրս.

Դոլարային ռիսկի տարածում: Իրանի հետ աշխատող ցանկացած երկիր կարող է ենթարկվել ֆինանսական պատժամիջոցների, և դա նշանակում է նոր դրդապատճառ՝ ոչ դոլարային ուղիներ փնտրելու համար։

Խոշոր տնտեսական խաղացողների արձագանքը պարզապես լոզունգ չի լինելու. փողը կվերածվի ոսկու, հումքի և իրական ակտիվների: Սա գաղափարախոսական կանխատեսում չէ, այլ կապիտալի պաշտպանական վարքագիծ՝ փողի քաղաքական անկայունության դիմաց։

Նույնիսկ եթե պատերազմ չլինի, դրա պարբերական ​​սպառնալիքը բավարար է դոլարի փլուզման համար: Իրանի դեմ Թրամփի պատերազմը, եթե այն սկսվի, կարող է լինել այն խթանիչը, որը դոլարի գերիշխանությունը «ակնհայտ հանգամանքից» կվերածի «քաղաքական ռիսկի», իսկ համաշխարհային տնտեսությունում այս փոփոխությունը պատմական տեղաշարժի մեկնարկն է։