Reuters․ Թրամփի ռազմական ռազմավարությունը Իրանի դեմ հաջողության մեծ շանսեր չունի
Reuters գործակալության վերլուծության համաձայն՝ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև վերջին լարվածության սրման ֆոնին Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի ռազմական ռազմավարությունը, չնայած հարվածների ակտիվացմանն ու հակամարտության ընդլայնման սպառնալիքներին, հաջողության հասնելու մեծ հավանականություն չունի։
Փորձագետների մեծամասնության գնահատմամբ՝ այս քաղաքականությունը ոչ միայն մինչ այժմ չի ստիպել Իրանին փոխել իր վարքագիծը, այլև դրա շարունակությունը կարող է ավելի կոշտացնել Թեհրանի դիրքորոշումը և խորացնել տարածաշրջանային լարվածությունը։
Մոտ մեկ ամիս առաջ հաստատված ժամանակավոր հրադադարի փլուզումից հետո իրավիճակն ավելի է բարդացել։ Թրամփը մի կողմից փորձում է սահմանափակել Իրանի ազդեցությունն ու վերահսկողությունը Հորմուզի նեղուցում, իսկ մյուս կողմից՝ ստիպել Թեհրանին ընդունել Վաշինգտոնի պահանջները։ Սակայն ոչ միայն Իրանի կողմից զիջումների որևէ նշան չի նկատվում, այլև զգալիորեն նվազել են դիվանագիտական լուծման հասնելու հույսերը։ Այս իրավիճակն արդեն հանգեցրել է նավթի համաշխարհային գների աճի և ֆինանսական շուկաների անկայունության։
Վերլուծաբանների կարծիքով՝ նույնիսկ օդային հարվածների ուժեղացման դեպքում, առանց լայնածավալ ցամաքային պատերազմի, որը կունենա հսկայական քաղաքական և ռազմական գին, Իրանի վարքագիծը փոխելու հավանականությունը շատ փոքր է։ Միաժամանակ Իրանը նախազգուշացրել է, որ եթե թիրախավորվեն իր կենսական նշանակության ենթակառուցվածքները, կարող է դիմել իր տարածաշրջանային դաշնակիցներին՝ խափանելու ռազմավարական ծովային ուղիների, այդ թվում՝ Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուցի աշխատանքը, ինչը կարող է լուրջ ազդեցություն ունենալ նաև համաշխարհային առևտրի վրա։
Մյուս կողմից, ամերիկյան ղեկավարության ներսում նկատվում են դժգոհության նշաններ։ Թրամփը քննարկել է այնպիսի տարբերակներ, ինչպիսիք են Իրանի էներգետիկ ենթակառուցվածքների, կամուրջների, ստորգետնյա միջուկային օբյեկտների հարվածները, ինչպես նաև Խարք կղզու գրավումը։ Սակայն այդ տարբերակներից շատերը չափազանց դժվար իրագործելի են՝ բարձր ռիսկերի և ծանր հետևանքների պատճառով։ Նախկին փորձը ևս ցույց է տվել, որ նման սպառնալիքներից շատերը գործնականում չեն իրականացվել։
Վերջին ամիսներին ԱՄՆ-ն և նրա դաշնակիցները զգալի վնաս են հասցրել Իրանի ռազմական ներուժին՝ թիրախավորելով նաև մի շարք բարձրաստիճան հրամանատարների։ Այնուամենայնիվ, այդ գործողությունները չեն փոխել Թեհրանի ռազմավարական հաշվարկները։ Ամերիկյան հետախուզության նախկին որոշ պաշտոնյաներ ևս կարծում են, որ նույնիսկ նոր ռազմական ծրագրերը դժվար թե կարողանան հասնել այդ նպատակին և նույնիսկ կարող են հակառակ արդյունքն ունենալ։
Միացյալ Նահանգների ներսում Թրամփը բախվում է պատերազմի դադարեցման պահանջով աճող քաղաքական ճնշումների։ Հակամարտությունն արդեն բազմաթիվ մարդկային կորուստներ է պատճառել, իսկ դրա տնտեսական հետևանքները զգալի ազդեցություն են թողել նաև ԱՄՆ-ի ներքին իրավիճակի վրա։ Միևնույն ժամանակ ժամանակավոր համաձայնությունը կայուն համաձայնագրի վերածելու շուրջ բանակցությունները դադարել են, թեև դիվանագիտական սահմանափակ ջանքերը դեռ շարունակվում են։
Երկու կողմերի միջև գլխավոր տարաձայնություններից մեկը վերաբերում է Հորմուզի նեղուցի կառավարմանը։ Իրանը ցանկանում է մասնակցել այս ռազմավարական ջրուղու կառավարմանը և նույնիսկ անցման վճարներ գանձել, մինչդեռ ԱՄՆ-ն և նրա դաշնակիցները պնդում են նավարկության լիակատար ազատության սկզբունքը։ Այս հիմնարար տարաձայնությունը, խորը փոխադարձ անվստահության հետ մեկտեղ, ավելի է մթագնում համաձայնության հասնելու հեռանկարը։
Ընդհանուր առմամբ, Reuters-ի վերլուծությունը եզրակացնում է, որ ռազմական ճնշման ուժեղացումը, առանց հստակ նպատակների և հակամարտության ավարտի հստակ ռազմավարության, ոչ միայն նվազեցնում է հաջողության հավանականությունը, այլև մեծացնում է ճգնաժամի հետագա ընդլայնման վտանգը։ Շատ փորձագետների համոզմամբ՝ ԱՄՆ-ի կողմից ճնշման ցանկացած ուժեղացում կհանգեցնի Իրանի համարժեք հակազդեցությանը, և լարվածության այս շրջափուլը կշարունակվի։