په تیرې اونۍ کې د افغانستان او پاکستان بدلونونه

دتهران دپښتوخپرونې او انټرنیټی سایټ خوږومینه والوښه اونیکمرغه ژوند درته غواړو،دوستانو په تیرې اونۍ کې د افغانستان او پاکستان د مهمو بدلونونو په باب د اونیز پروګرام له نننی مطلب سره ستاسو په خدمت کې یوو،په پیل کې د دغو دواړو هیوادونو دتیرې اونۍ دمهمو پیښو خلاصه او وروسته هم تحلیلی برخه درآوروو،نو ترپایه راسره ملۀ ووسئ

دوستانو  تیره اونۍ دافغانستان د سولې عالی شورا اعلان کړی،له خبرواترو سره د طالبانو ډلې د ګروهنې په بڼه کې  په بیلابیلو هیوادونو کې  د دغې ډلې دسیاسی  دفترونو د پرانیستو  لپاره  ملګرتیاکوی .  دافغانستان ولسمشر  اشرف غنی  هم د  جنګ د ناروا او د  ترهه ګرو حملو  په حرام بللو مشتمل د دغه هیواد د عالمانو د شورا د فتوا په هرکلی سره وئیلی دی، دکابل حکومت  یو ځل بیا له طالبانو ډلې غواړی  ، په دغه هیواد کې د سولې له بهیر سره یو ځای شی،او په همدې خاطر ئې  یواړخیز  اوور بند اعلان کړی د ی .

  په عین حال کې،د  پاکستان  د  فیډرل موقتی  یا نګران حکومت   شپږکسیزې کابینې  په اسلام اباد کې د  دغه هیواد د ولسمشر ممنون حسین  او  نګران یا موقتی  لومړی وزیر  ناصر الملک  په شتون کې  سوګند  پورته کړ . تیره اونۍ  همداراز د پاکستان دعامو انتخاباتو د ترسره کیدا د وخت په باب په اختلافاتو  د غور  اصلی مرجع په توګه  د دغه هیواد  د سپریم کورټ یا سترې محکمې  مشر قاضی  ثاقب نثار وئیلی دی ، پارلیمانی عام انتخابات به په ټاکلی وخت یعنی د جولائی په پنځه ویشتمه نیټه  ترسره شی  او  اجازت به ورنکړی په ځینو سیمو کې  په ځنډ سره انتخابات وشی .دافغانستان پخوانی ولسمشر  حامد کرزی  او د دغه هیواد د ثبات د ساتنې  د شورا  مشر  عبدالرب رسول سیاف  هم  ترکیې ته په سفر  کې  د افغانستان د سترملی ائیتلاف  له غړو سره چې  د حکومت مخالف لوری حسابیږی ،لیده کاته  کړی دی .

 تیره اونۍ  داسلامی انقلاب د ارواښاد لارښود حضرت امام  خمینی  د رحلت  له کلیزې سره په یووخت دپاکستان دپیښوښارپشمول ددغه هیواد په بیلابیلو  ښارونو کې دینی عالمانو او د مذهبی ګوندونومشرانو د حضرت امام خمینی د رحلت  دکلیزې په دستورو کې په شتون سره  دهغه بزرګوار   افکار او هراړخیز شخصیت وستایۀ .

 دوستانو اوس مو  د تیرې اونۍ  دمهمو پیښو په باب تحلیلی برخې ته رابولو.  

      دافغانستان  دسولې له بهیر سره  دیو ځای کیدا او  د جنګ  د درولو لپاره  له طالبانو د  دغه هیواد د  ولسمشر  اشرف غنی   له بیا غوښتنې سره په یو وخت ،د افغانستان د سولې دعالی شورا یوه  مسئول مقام  قاضی محمد امین وقاد وئیلی دی،که طالبان  له سولې سره ګروهمن وی،نو  دکابل حکومت  په بیلابیلو هیوادونو کې  د دغې ډلې  دسیاسی دفتر  د پرانیستو لپاره ورسره ملګرتیا کوی . داسې ښکاری  په بیلابیلو هیوادونو کې  دطالبانو له خوا د دفتر تاسیس د دغې ډلې  یوه غوښتنه هم ده .   په دې باب   له طالبانو ډلې سره  د ملګرتیا لپاره  دافغانستان د  سولې  دعالی شورا موافقه، د یوې سیاسی ډلې په توګه  د کابل  دحکومت له خوا د دغې ډلې  د په رسمیّت پیژندنې  ښودنه کوی ، چې  دطالبانو ډلې لپاره یو لوی امتیاز کیدلی شی .

  دافغانستان د  سیاسی چارو یو کارپیژاند او تکړه شناندی  مطیح ا....خروټی   په دې باب وائی،په افغانستان کې جنګ هیڅکله مناسبه حل لاره نه ده  او   یوازینۍ نتیجه  ئې  د دغه  هیواد د خلکو مرګ ژوبلې  او بې کوره کول دی ، چې  ددې ترڅنګ  بیخ بینائی تاسیسات هم له مینځه تللی ،  دښونې اوروزنې نظام   له مشکل سره مخ شوی او حتی  د ولس په فرهنګ    تیری شوی دی .  پر دې اساس  په افغانستان کې دسولې د ټینګیداخورا ښه لاره دخبرواتروکول دی . 

 دې ته په پام سره،چې  دافغانستان دعالمانو شورا په همداوروستیو کې  ترهه ګرې حملې  او دجنګ   دوام حرام اوناروا اعلان کړی ، د طالبانو دحملو  د دوام په خاطر د دغې ډلې لپاره ډګر لازیات تنګیږی . ځکه  دغې   ډلې تل هڅه کړې ده ،خپلې حملې  د آئیډیالوجۍ او تفکر  له پلوه یو ډول توجیه کاندی او دخپلوفعالیتونو دوام په حقه وبولی.داپه داسې حال کې دی،چې د افغانستان   دسولې له بهیر سره  د یو ځای کیدو په اړه  د طالبانو د راضی کولو لپاره  پخپل دریځ کې  د  کابل حکومت  نرمښت  او د طالبانو له حملو سره د دغه هیواد د دینی عالمانو جدی مخالفت ،عملا د طالبانو د جنګ د دوام   لپاره هیڅ توجیه  نه پاتیکیږی .ځکه  که  د طالبانو موخه   په کابل کې د سیاسی قدرت ترلاسه کول  وی ،نو  باید  په انتخاباتو کې په ګډون سره دې ئې   په رسمی توګه ترلاسه کړی . که  د طالبانو موخه  له افغانستانه د نیواکګرو  وتل وی ،نو  دافغانستان له سولې بهیر سره  د دغې ډلې په یو ځای کیدا سره  عملا  په دغه هیواد کې د پوځی شتون د دوام  لپاره   له امریکا اوناټو  پلمه واخلی . په عین حال کې  په افغانستان کې ځینی سیاسی ټولنې په دې اند دی،چې د دغه هیواد دحکومت اوطالبانو ډلې ترمینځ دافغانستان د سولې د تعریف په باب اختلاف شته  دی. 

 همداراز  د سیمې دسیاسی چارو یو کارپوه  فضل  الرحمان  اوریا  هم  وائی ، دم ګړۍ  مونږ   په افغانستان کې د  سولې  دوه بیلابیل  تعریفونه  وینو او تر څو چې د سولې یو واحد تعریف  ونه شی،نو دغه ستونزه به دوام ولری .له سولې د طالبانو تعریف، له افغانستانه دبهرنیو عسکرو وتل ،له امریکا سره خبرې اترې او  دافغانستان دحکومت په رسمیّت نه پیژدل دی .دافغانستان   د ملی وحدت حکومت  هڅه کوی،څو  د سولې له پروسې سره د طالبانو ډلې په یوځای کولو سره  ځان ته  رواوالی وبخښی  او  دغه ډله  هم له جنګ جګړو لاس په سر شی .