Эрон ва муъодилаи маҳорнопазир; чаро пружаи амрикоӣ–саҳюнистӣ ба бунбаст расидааст?

Порс Тудей - Таҳаввулот пас аз ҷанги Ғазза нишон дод, ки нигаронии Амрико ва режими саҳюнистӣ аз Эрон сирфан ба тавони низомӣ ё мавқеъияти ҷуғрофиёии он маҳдӯд намешавад, балки реша дар улгӯе дорад, ки Теҳрон дар ҳавзаи истиқлоли сиёсӣ ва бозтаърифи қудрати минтақаӣ ироа кардааст.

Ба гузориши Порс Тудей ба нақл аз хабаргузории Меҳр, ҷанги режими саҳюнистӣ зидди Борикаи Ғазза аз ҳафтуми октябри 2023 сирфан як даргирии низомии маҳдӯд боқӣ намонд ва ба тадриҷ ба саҳнае барои ошкор шудани тағйири муъодилоти боздорандагӣ дар Ғарби Осиё табдил шуд. Дар ин миён, нақши Эрон ба унвони бозигари таъсиргузор, бори дигар дар конӯни таваҷҷуҳи маҳофили сиёсӣ ва амниятии Ғарб қарор гирифт.

Бар асоси таҳлили расонаҳои минтақаӣ, Эрон дар қалби яке аз ҳассостарин манотиқи геополитии ҷаҳон қарор дорад, ҷое ки манофеи энержӣ, тиҷорати ҷаҳонӣ ва амнияти байналмилалӣ ба ҳам гиреҳ хӯрдааст. Ишрофи Эрон бар Халиҷи Форсу Тангаи Ҳурмуз - масири убӯри ҳудӯди як панҷуми тиҷорати ҷаҳонии нафт, ба Теҳрон имкон медиҳад, дар сӯрати бурузи таниш, ҳазинаҳои фароминтақаӣ бар бозорҳои ҷаҳонӣ таҳмил кунад. Афзӯн бар ин, ҷойгоҳи Эрон ба унвони пули иртиботии Осиёи Марказӣ бо Қафқоз, онро ба бозигаре калидӣ дар муъодилоти энержӣ ва транзит табдил кардааст.

Бо ин ҳол, таҳлилгарон таъкид доранд, ки омили аслии нигаронии Ғарб, сирфан ҷуғрофиё ё тавонмандиҳои низомии Эрон нест, балки “иддеаи истиқлол”аст, ки Теҳрон онро ба як пружаи сиёсӣ ва амниятии амалӣ табдил кардааст. Эрон нишон дода, ки метавон хориҷ аз чорчӯби назми такқутбӣ, дар баробари фишорҳо ва таҳримҳо истоду дучори фурӯпошӣ нашуд; улгӯе, ки қобилияти такрори он, таҳдиди ҷиддӣ барои низоми султа талаққӣ мешавад.

Дар ҳамин чорчӯб, Эрон бо шикастани инҳисори суннатии мафҳуми қудрати эҷод шуда аз замони поёни Ҷанги ҷаҳонии дувум, мафҳуми боздорандагии чандваҷҳии мубтанӣ бар тавзеъи аносури қудратро ироа кард то тавоноии душманонро барои дастёбӣ ба як натиҷаи сареъ маҳдӯд кунад. “Меҳвари муқовимат” аз дили ин таҳаввул шакл гирифт; меҳваре, ки бар асоси тақотуъи манофе ва душмании муштарак бо низоми султаи Ғарб ва бавижа режими саҳюнистӣ бино шудааст.