Rıza Pəhləvi;Iştə kişfəri nıpiyə qıləy şahzodə hikoyə

Pars Tudey-Peqordınəbıə İroni Şah zoə Rıza Pəhləvi,de har qıləy ğıyməti həm bıbu,hətto de dışmenon bə vətəni sərzəmini ələyh bıə təcovuzədə ya de silohinə terroritston təvəssıti jenon iyən hırdənon kışteyədə bıə həmkoəti bo səltənəti(monarxiya) oney xəyoli real kardero cəhd kardedə.Im qıləy holədəy ki,əv,ıştən həm zıneydə ki,çəy pı və yolə pı həm çe xarici ğıvvon təzyiği jiyədə bə hakimiyyət omə;lakin çəvonku hiç qıləyni İronədə mardə nin və ya İroni sərzəminədə dəfn kardey bıənin.

İronədə bıə oxonə iğtişoşon beynəlxalğ və Ğərbi medyaədə hevujə şikilədə əks-sədoş doə. Tehroni vıjorədə de çandə qılə tociri həmkoətiyon ittifoği tələbi bino bıə iğtişoşon çe bəzi medya orqanon və siyosi hərəkoton tərəfiku rə qıləy zəmonədə suyi-istifodə kardey və mısodirə kardey bıə.israyili İbıə Milləton Təşkilotədə bıə sabiğ nımoyəndə "Qilead Erdan" bın nezonədə bə çın rejimi 12-ə Kanali televiziya doə mısohibədə Mossad və Mərkəzi Kəşfiyyot İdorə(MKİ) İronədə bıə etırozon və hətto çımi bədiqə həm rəhbərəti kardey planon barədə oşko qəpış jeyə iyən "usyonçiyon de silohi təchiz kardeyış" elon kardə.Təğayudədə bıə amerkəvıjə polkovnik Lorens Uilkerson həm İronədə bıə oxonə iğtişoşon xaos və aşubi icod kardeyədə,bə israyil və Ğərbi kəşfiyyoti xıdməton roliş etırof kardə.Uilkerson votəşe:İroni etırozon ki,trampi ğətlı-ami maşini tərəfiku moliyyə cəhəto təmin kardey beydə,de Mossad,Mərkəzi Kəşfiyyot İdorə və MI6 tərəfiku dızdiyə be.Nəticədə,silohinə terroriston çe İroni mıxtəlifə məntəğəonədə plan kəşə bıə əməliyyoton bə 2400-sə ziyodə adi insonon və əmniyyəti ğıvvon şəhid bey səbəb be.

In terrorə hodisə mıxtəlifə aspektonku təhlil və bərrrəsi kardey bəbe,əmmo bın Pars Tudey məğolədə bə İroni xalği ələyh bə çın oşkoə cinoyəti lideronku və əsosə qınokoronku qıləyni dığğət bıkəmon.İkəs ki,çe Ğərbi medya İrağ və ya Suriyədə bıə sələfi terroriston həxədə bənə şərğşınosi obrazi nıbə,bərəks,hətto dınyəvi bey(sekolarizm) və demokratiya şuoron doə və çandə sorone Amerkə və Avropadə jiyə qıləyni.İminə nəzəku fik kardey beydə ki,əv,çe dışmenə kişfəri casus və ya cokəson kışteyku və işkəncə doeyku zevğ seyə psixopat bıənine.Əmmo ın şəxs bənə "Şahzadə Rza Pəhləvi" zınə bıə ğərəz İroni peqordınə bıə şah zoəku co hiç kəs ni!

90 milyon kreditorış bıə super ğarzıxo

İroni sabiğ şah bıə"Məhəmməd Rıza Pəhləvi",37 sornə hakimiyyəti devronədə tobə 1979-ə sori yanvarədə kişfəri tərk kardey kişfəriku tədricən kulli mığdorədə pulış bekardə.Çın puli dıjdə hissə çe İroni milli nati həvateyku bə dast omə və şah mardey bədiqə ın pul bəçəy yolə zoə bıə Rıza merıs mandə."The New York Times" qəzet 5 dekabr 1979-ə sori torixədə ıştə ətrofinə hisobotədə çe İron İnğılobi Hukuməti Mərkəzi Banki rəsmiyon"[sabiğ] Şah və çəy xıyzoni tərəfiku İroni bankonku və sayir onemononku 1 milyard dollarisə ziyodə mıəyyən kardə bıə vəsayiti hardey" nışon doə sənədon oşko kardey bıə.Bə ın hisoboti əsos,moliyyə xilofon bəzi qıləyni Məhəmməd Rıza Şah nəzorətədə bıə"zohirən xeyriyyə təşkilot" bıə de Pəhləvi Fondi anqıl be.Şah pərdaxt kardey nıbə banki kreditonku qıləy dıjdə hissə(minimum180 milyon dollar) 100 fayiz bə Pəhləvi Fondi məxsus bıə İroni Bankiku be.Bın kontekstədə,"mıstəntığon şah peqordıney i sor bənav deəy əloğədor 50 milyon dollariku veyə puli İroniku bə məxfiyə banki hisobon ovoştıney sənədin kardeyku sıxan votedən.

Celebritynetworth veb sayt sabiğ İroni şah 1980-ə sori bəfot kardə zəmon çəy şəxsi xolisə sərvəti 2 milyard dollar beyış təxmin kardə ki,ım həm ımruj təxminən bə 7,2 milyard dollari bərobəre. “Çəy sərvət çe İroni ixtisodiyyoti votey bəbe ki,har qıləy əsosə sektorədə bıə qıləy hevujə şəbəkəku,çe kişfəri qeşə nati ehtiyotonku bə dast omə bəromə mənbəonku və bənə Pəhləvi Fondi bıə ğeyri-şəffofə moliyyə vositəonku be.[Məhəmməd Rıza Şah]İroniku vitə zəmon çəy və çəy hovujə aylə kişfəriku 4 milyard dollar bekardey təxmin kardey beydə.Bın miyono çımi həmməysə kamə qıləyni yəni 1 milyard dollari bəisə Şah idorə kardeydəbe və çımi dıjdə hissə çe İsveçrə bankon hisobonədə xandi kardey beydəbe.Bəzi mıstəğilə hisobonədə,Pəhləvi xıyzoni umumi sərvət 20 milyard dollar və ya həni həm veye.”Bə Britaniya Teleqraf qəzeti 26 yanvar 2026-ə sori torıxinə xəbə əsos,65 sornə Rıza Pəhləvi çı “Vaşinqtoni sərvətinə ətrofədə,Potomak ru nezi dəbdəbəynə haft hıtey otağinə kəyədə” jimon kardedə.2023-ə sorədə əv,ıştə qıləy mısohibədə etırofış kardə ki,İroni taxt-toc bəy doey həm bıbu,bəçəy xıyzon iyən duston Vaşinqtonədə bey xoto İronədə jimon nibəkarde və çı Tehroni de Vaşinqtoni miyono şe-omey bəkarde.

Bə The Teleqraf qəzeti xəbə əsos,Rıza Pəhləvi İroniku bə kəno jiyə oxonə 47 sori ərzədə çəy dəromədi mənbə çe Şah İroniku bardə pulon bıə.Çəy tocdorə pı noə dıjdə merıs boyis bıə ki, Rıza "şahzodə beyku" co hiç qıləy çi barədə fik nıko.De şahzodə nezə əloğədə bıə İroni bəzi jurnaliston və medya fəolon iddiyo kardedən ki,əv,bəşəvnəy ıştə xəyoliyə ləşkəri vindedə. Macəro telə ironiya əyoe ki,bə jıqo toyki iyən ğeyri-şəffofə moliyyə torıxçə malik bıə Rıza Pəhləvi ıştə mısohibəonku qıləyniyədə ıştənış bənə İronədə bıə jinə təbəğəon tərəfdori unvoni təğdımış kardə və əvonış bə İslomi Respublikə ələyh etırozon,tətilon və təxriboton təşviğış kardə.Im qıləy holədəy ki,bə Dınyo Banki 1977-ə sori statistika əsos,çe Pəhləvi monarxiya suğutiku 1 sor bənav,İroni mərdumi təxminən nimə(46 fayiz) fəğrəti xətt iyən həddiku saruyədə be.

Peqordımoniku tosə hərbi hucumi;Pəhləvi uslubədə demokratiya

Bə Fairoserver xəbə sayti məlumoti əsos,Şahzodə Rıza Pəhləvi yolə pı Rıza Xan Mirpənc 22 fevral 1921-ə sorədə bə vaxtnə İroni hukuməti(Ğacari ​​sulolə) zidd bəisə de Britaniya mıdoxilə və dastəqi bə həyot dəvordınə bıə de devlətə peqordımoni hakimiyyətış bə dast vardə.Penc sori bədiqə əv,rəsmən ıştənış çı İroni şahış elon karde və de tobə 16 sentyabr 1941-ə sori hakimiyyətədə bıə.Həmonə sori Rusiya və Britaniya həm daxil bıə holədə mıttəfiğon Dıminə Dınyo Canqədə şimoliku və cənubiku bə İron hucum kardeşone.Polşavıjə jurnalist və ənıvışt Rışard Kapuszinski ıştə"Şahon şah" kitobədə nıvıştedə:"İroni işğal kardey bədiqə Britaniya bə Rıza şahi taxt-tociku imtino kardey və taxt-toci bəştə vəliəhdi təhvil doey xahiş kardə holədə mesajış vığandə."De qıləy co sıxani,Pəhləvi sulolə bani de qıləy xarici kişfəri devlətə peqordımoni bə hakimiyyət omə və de eyni kişfəri işğali həm peqordınə bıə.

 Pəhləvi xanedoni dıminə şah Məhəmməd Rıza hikoyə həm çəy pı hikoyəku farğin ni.CNN de Helen Reyqani ğələmi ıştə 18 iyun 2025-ə sori torıxinə reportajədə ​​nıvıştedə ki,1951-ə soriku tobə 1953-ə sori çe İroni Sər vəzir bıə və bə ın vəzifə de ğanuni və demokratikə roy vıjniyə bıə "Məhəmməd Musəddığ" nati sənaye milli kardey və Britaniya çı İroni natiku bə diyəro kardey bədidə dıjdə populyarətiş kəsb kardə.Musəddıği səbarzəti və populyarətiku tarsə və ımi boştə monarxiya jimoniro bənə təhlukə vində Şah,19 avqust 1953-ə sorədə "Ajax" nomo əməliyyotədə de amerkəvıjon koməqi bə Musəddiği milli hukuməti ələyh peqordımonış bə həyot dəvordınə.2013-ə sorədə Mərkəzi Kəşfiyyat İdorə(MKİ) tərəfiku çın təşkiloti bın peqordımonədə bıə iştiroki iminə kərə rəsmi surətədə təsdığ kardə nuyə sənədon dərc kardey bıə.AİŞ-on sabiğ prezdent Barak Obama həm 2009-ə sorədə çe amerkə bə Musəddiği ələyh peqordımonədə iştirok kardey etırofış kardə.

The Guardiani qəzet 2023-ə sori oktyabrədə nıvıştəşe:“Mərkəzi Kəşfiyyoti İdorə(SİA) MKİ-dastək doə 1953-ə sori bə İroni peqordımoni ğeyri-demokratik bey etırofış kardə.”Lakin ıştəni ıştə pı və yolə pı irson tam voris hisob kardə Rıza Pəhləvi hənuz həm ıştə pı hərəkətonış ğətiyə şikilədə məhkumış kardəni və ya bın mevzuədə bə ğeyri-mıəyyənə ittihomon qıləy ruşinə cəvobış doəni.1953-ə sori peqordımoni bədiqə Məhəmməd Rıza Şah hakimiyyəti nevbəti 25 sor çe “Savak”-i(Devlətə Kəşfiyyot və Əmniyyət Təşkiloti) tərəfiku de repressiyaon və Ğərbi kişfəron bə İroni koon mıdoxilə yodədə mandə.In siyosəton İroni  millətış ğəzəbinış karde və nəticədə çe İmom Xomeyni(r) rəhbərəti jiyədə bəçəy ələyh ğıyomışon karde. Bımi rəğmən,bənə ıştə pıə,Şah həm de tobə ıştə umri oxo ıştə suğutədə xariciyon qınoko zıneydəbe.

Isət,həmonə hodisəonku 72 sor bədiqə,Rıza Pəhləvi,bənə ıştə əjdodon,dərəsə ki,çe İroni xalği ğəlbi fəth kardeyədə jəqo həm qıləy eğvolış bıəni.Binobərin,bo monarxiya bərpo kardey yəni bo "Tovusi taxtə"-də nıştey xoto dırozə mıddəte dəvom kardə oruzu(çoko ki,Telegraph jurnali etırofış kardə) real kardero çe addiyə siyosi muborizə və demokratikə rəğobəti metodon əvəzi,bə eyni kanə ideya dastış ğandə və bənə ıştə sələfon əy bə taxt bekardero bə xarici aqenton ovardış kardə.The Washington Post qəzet 19 iyun 2025-ə sori torıxinə məğolədə bə Musəddıği hukuməti ələyh peqordımonədə bə AİŞ-on roli işorə kardə holədə,çe israyili bə İroni ələyh tətbiğ kardə muharibəş bo İroni hukuməti əvəz kardero bənə qıləy platforma ğeydış kardə.

Əl-Cəzirə kanal "Amerkə 1953-ə sori İronədə bo rejimi əvəz kardero dastəkış doə:Aya Tramp ımi təkror kardey niyyətədəy?" sərlovhəninə qıləy hisobotədə həmçinin bəyonış kardə ki,"Şiri  Pebey" nomo israyili hərbi hucum qıləy simvolikə qəme və bə sabiğ (Pəhləvi) rejimi pərçəmi ayide."The Telegraph" qəzet həm ıştə hisobotədə çe israyili sər vəzir Benyamin Netanyahu bənə çe Şahzodə Pəhləvi həmməysə dıjdə dastəkədə ğeyd kardey bıə.Diqər tərəfiku,"New Ərəb" xəbə sayt 18 aprel 2023-ə sori Rıza Pəhləvi bə işğal bıə əraziyon səfə cəvobən çəy hərəkətış bə mıxtəlifə siyosi nəzəon malik hevujə ironıjon tərəfiku tənğıd və istehzo səbəb beyış nıvıştə.Məsələn,İslomi Respublikə mıxolifət bıə Əli Əfşari çı Rıza Pəhləvi bə işğal bıə əraziyon çe"İroni milləti dustiyəti" rosneyro səyohət kardey bəyon kardey xoto tənğıd kardə holədə votəşe:"Rza Pəhləvi fəğət ıştə dustiyəti və həmməysə çokə holədə ıştə tərəfdoron mesaji bə israyili rosney bəzıne.Əv,İroni xalği təmsil kardedəni".Əfşari əlovəş kardə:Jıqo qıləy rejimi dəvəti ğəbul kardey şərəf ni,rısvoyçətiye!

Dınyo torıxədə bəştə vətəni xəyonət kardə və bəştə vətəni xariciyon hucumiku şoyvonəti kardə kamə odəm heste;Əmmo Rıza Pəhləvi və çəy mışoviron,ehtımol ki,2025-ə sori iyunə manqədə çı AİŞ və seoniston bə İroni həmlə himoyə kəno,1000-sə ziyodə ironıjon şəhid bıə 12 rujnə canqi bənav və bəpeşt Amerkə və israyili rəsmiyon çandə dəfə bə İroni hucum kardey təhrik kardə yeqanə şəxsonin.Çoko ki, şahzodə İronədə hukmronəti kardey və bo jimoniro deştə duston Vaşinqtonda eyşo-işrət kardey tərcih doydə,bəştə tərəfdoron ələyh jəqo həm qıləy məsuliyyət hiss kardedəni.Məsələn,dı haftəku bəkam çımi bənav Rıza Pəhləvi bə Amerkə CBS News kanali doə interviyuədə bə İronədə bıə iğtişoşon və bə insonon kıştə bey məsələ işorə kardə holədə votəşe:"In,muhoribəy və çı har qıləy canqi ıştən ğıboniyonış heste." Həmçinin,Donald Trampi prezdentəti mıddəti sıftədə məşhurə monarxiston məktubədə çəyku bə İroni ziddı ixtisodi sanksiyaon şiddətin beyışon xahiş kardəşonbe.Bə 24 iyun 2019-ə sori torıxinə "New York Times" qəzetədə dərc bıə xəbərə əsos,ın sanksiyaon oşkoə şikilədə bə İroni xalği təzyiğ nışon doydə və bə beçizəti iyən inflyasiya ziyodəti səbəb bəbe.In nomə imzo kardə 30 nəfəri miyono "Əhməd Batebi", "Məcid Məhəmmədi", "Əmir Huseyn Etemodi", "Ərəş Subhani" və çı Rıza Pəhləvi kali co mışoviron və ğohumon nomon mevcude.

Lutfən mıni ciddi bıqətənən!

Rıza Pəhləvi bo Ğərbi lideron dastəqi və həmkoəti bəştə xeyri kəsb kardero xeyli cəhdış kardə.Lakin Ğərbi rəhbəron İroni cəmyəti və xalği siyosi zevğon çe "Şah zoəku" vey çok zıneydən."The Telegraph" qəzeti 12 yanvar 2026-ə sori torıxinə xəbədə votey beydə:"Rıza Pəhləvi 2025-ə sori fevralə manqədə[Ğərbi] lideron bo İslomi Respublika suğuti hozzı kardey bovə icod kardeyro rəyrə bə Avropa səfəş karde.Əmmo çəy bo əsosə tədbiron xoto bıə dəvətnoməon rədd kardey be və de barzə vəzifəynə hukuməti rəsmiyon dido kardeyədə de problemon dimbədim omə."Hisobotədə əlovə kardey bıə:Tramp bə İroni hərbi mıdoxilə kardey və hucumi varyantonku sıxan kardey iddiyo həm bıko,bəziyon çe Trampi bə Rıza Pəhləvi kom dərəcədə dastək doey hozzı bey dəparseydən? "Eksperton hisob kardedən ki,ın dı nəfər bə iyande nez jimon kardedən,lakin har nəzəku iyandeyku bə diyəron."

 “İronıjon piyə çiyon” kitobi muəllif Arəş Əzizi hisob kardedə ki,Pəhləvi şəxsən bo trampi cəlb kardə keyfiyyəton malik ni;çəy şəxsi xarizmaş ni.Bə Telegraph-i məlumoti əsos,“əksəriyyət” bə Rıza Pəhləvi bo İroni hukuməti əvəz kardero “təmomən” mınosibə nomizəd nıbey etırofış kardə.Bın nəzəku,AİŞ sabiğ konqresmen Mett Qeytsi elonış kardə ki,Rıza Pəhləvi fəğət çəmə İronədə bə hakimiyyət vardə,əmmo hakimiyyətiku bə diyəro kardə qıləy“korrupsioneri zoəy”. “Bənə çəvon Rıza bə dumo obəqarde və İroni idorə bəkarde fik kardə təbinə haniye;əmmo,əv ğəbul nibəkarde”.

Həmçinin,“Amerkə Sədo” sər mışovir “Əli Cəvanmərdi” bın nezonədə elonış kardə:“Muhəndisəti səyon” bə həddi rəsə ki,Avropədə bıə Amerkə yolə səfironku qıləyni,duyə məlumot doey bıə Belçikadə bıə Amerkə səfir çe İronpərəstəti qrupi nımoyişədə iştirok kardəşe."Anədə suyi-istifodə kardey be ki,noçor be bə Trampi de İroni anqıl siyosəti Amerkə siyosəti tabe bey(yəni bə İroni etırozçiyon dastək doey) mınosib bey izoh bıdo.In,yəni nodırıstə məlumot,təhrif bıə və hozzı kardə bıə məlumote! İroni bə dəvardə soron oqordıney mumkin ni." Imon həmmə qıləy holədəy ki,çı trampi oxonə i manqədə çandə qılə oşkoə tvitədə İslomi Respublika de hərbi təcavuzi təhdid kardə holədə,de İroni etırozçiyon ıştə həmrayətiş elon kardə.

BBC Farsi həmçinin 15 yanvar 2026- ə sori torıxinə qıləy hisobotədə de İronədə bıə oxonə hodisəon anqıl çı Tırkiyə medya mevğeyon bəyon kardə holədə nıvıştəşe:"Tırkiyə medya məzmuni qıləy əhəmiyyətinə hissə bə Rıza Pəhləvi mumkinə roli həsr kardey bıə."Haberturk və CNN Turk həm daxil bıə holədə, məşhurə tırkə televiziya proqramon əksər analitikon çəy çe İroni daxilədə qıləy mənodorə sosyal baza nıbeyış təkid kardəşone." Universteti professor bıə Əli Burak Darıcılı həm ıştə televiziya mısohibədə çı İroni etırozçiyon səltənət iyən monarxiya oqardey nıpiyeşon bəyon kardə.

Bənə Hurriyət və Milliyət həm ki,bə Tırkiyə hukuməti nezə qəzeton və medya orqanonin,həni həm bənav şeyə holədə,çe Rıza Pəhləvi de israyili və de Ğərbi zızdə əloğəonədə ittihom kardəşone.Bəzi xəbəonədə çəy etırozonədə bıə mevğey de“Troya asbi” hikoyə mığoyisə kardey bıə və Ğərb bın cur etırozonku suyi-istifodə kardə holədə,İronədə bəştə mənafeyon bob qıləy siyosi strukturi icod kardeyro səy kardey iddiyo kardey be.Hətto Tırkiyə hukuməti tənğıd kardə medya orqanon həm Rıza Pəhləviku de “medya brendinqi” anqıl ıştə şubhəonışon ibroz kardə.