848-ə hissə-Sadi surə-79-83 şərifə ayəon

848-ə hissə

قَالَ رَبِّ فَأَنظِرْنِي إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ (79) 

İblisi voteşe: Xıdolim ha! çən, bəmı de tosə(milləti) bəyji bıə ruji mehlət bıdə.

قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنظَرِينَ (80) 

(Xıdovəndi)Hamyeşe: tı mehlət pəydu kardə kəsonkuş.

إِلَى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ (81) 

De tosə qıləy mıəyyənə ruji.

Vəynə bərnoməonədə votemone ki, Xıdovəndi bə Odəm(ə)-i səjdə kardey barədə bıə əmri bəpeştə, İblis bə əmri nıpemande və bə Odəm(ə)-i səjdəş nıkarde. əmmo, çı İblisi muşkil fəğət səjdə nıkardey nıbe, bəlkəm ımbe ki, çı tobə kardey iyən ıştə koyku peşmon bıey əvəzi, ıştə çı Odəmi(ə)-isə bəpe bıey isbot kardey iyən qıləy bəhonə vardey dumo be. bə həmonə cəhəti xoto, ilahi dərqoy iyən firiştəon səfiku tojniye be.

In ayəon hamyedə: şəyton ilahi dərqoyku xaric bıə zəmonədə, təğaza və tələbış karde ki, Xıdovənd, de tobə ğıyoməti ruji bəy mehlət bıdo və çəy umr de tosə həmonə zəmoni dıroz bıbu. həlbəttə, çı şəytoni ın mehlət tələb kardey boştə yavə ko əvəzi bekardey xoto nıbe, bəlkəm bo insonon çı royku bekardey xoto be ta çəvonku ıştə intiğomi bıstəno. həyğətədə, çı İblisi co qıləy səhv ım be ki,ıştəni mığəssır zıney əvəzi,insoni taxsırkor zıneydəbe və voteşe: ım Odəm(ə) boyis be ki, mı ilahi dərqoyku tojniye bıbum.

İblisi ın mehlət piye bə ilahi hikməti əsos, ğəbul be,əmmo nəyinki, de tobə ğıyoməti ruji, bəlkəm Xıdovəndi zınə qıləy mıəyyənə ruji.ısət ım zəmon mumkine çı bəşəri jimoni zəmini kurədə bıə oxonə ruj bıbu ya qıləy co ruj ki, fəğət Xıdo zıneydə əy.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-İblisi təkəbbır iyən məğrurəti boyis be ki, Xıdovəndiku əfv tələb kardey əvəzi, bo intiğom sıeyro mehlətış se.

2-bo Xıdovəndi bə kali mevcudati dırozə umr doey hostone. əv, bə hakəsi məsləhət bızıno tulani iyən dırozə umr bədoe. ısət çı çokə soyb bıbu ya yavə ko soyb.

3- İblisi işkil Xıdo iyən ğıyoməti ruji nızıney nıbe, bəlkəm çəy inhirofi rəğ-rişə, təkəbbırəti, ıştəni pekırney iyən inodkorəti ruhiyyə be. ın ruhiyyə boyis be ki, İblis Xıdovəndi mığobilədə bımando və bəçəy əmri nıpemando.

قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ (82) 

İblisi voteşe: bəştı izzəti ğəssəm ki, qırd əvoni çı royku bebəkardem.

إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ (83)

İlla çəvon miyono bıə ıştı xolis kardə bandəon(əvon istisnan).

Dəvardə bərnomədə ərzımon karde ki, şəyton Xıdovəndiku tələbış karde ki, bəy dırozə umr bıdo və Xıdovənd həmde tobə qıləy mıəyyənə zəmoni ki, fəğət ıştən çəyku aqahe, bəy mehlət və fırsətış doe. əmmo, Xıdovəndi bəy mehlət doey bəpeştə, şəytoni ğəssəmış harde ki, çəy çın mehlət tələb kardeyku hədəf, bəşəri bə zəlolət eğandey iyən çı royku bekardey be, nəyinki, ıştə dəvardə səhvon əvəzi bekardey.

Əcibə çi ıme ki, şəytoni bə Xıdovəndi izzəti ğəssəmış harde ki, bəşəri çı royku beko. əmmo, İblis iddio kardedəbe ki, qırd insonon çı royku bebəkarde, ım çəy Xıdovəndi mığobilədə bıə yoləşəxti pik həddi nışon doydə və çımiku hikoyət kardedə ki, əv insoni zəyif iyən ociz hisob kardedəbe. qıləy holədə ki,bə Kərimə-Ğıroni ayəon əsos, fəğət əkəson bə şəytoni pemandedən ki, ıştə roşon qim kardə və şəyton hiçkəsi bəştə tabey xoto, məcbur kardedəni. zira, insonon çı şəytoni vəsvəsəon mığobilədə mığovimət nışon doey zıneydən. çoko ki, Səba mıborəkə surə 20-ə ayədə de oşkoə holəti elon kardedə ki, muminonku bıə dastə bə şəytoni tabe bedənin.

Şəyton ıştən həm həmmə insonon bə zəlolət eğandey iddoədə etırof kardedə ki, Xıdo xolisə bandəon çəy dastiku bə diyəron və bəvon nufuz pəydu kardey imkonış mevcud ni. təbiiye ki, ənbiya və imomon Xıdo xolisə bandəonin və əvon harcurnə qıno iyən xətoonku pokin və de dini təbiri əvon məsumin. co insonon həm qıləy mığdorədə xolisin və bə dınyo kam dılışon dəvastə, həmonə əndozədə həm çı şəytoni vəsvəsonku bə diyəron və çəy hiyləonku əmonədən.

Xıdovəndi bə şəytoni bo insonon çı royku bekardey xoto, mehlət doey hikməti barədə həm mıxtəlifə nəzəon mevcude. əmmo, icmoli surətədə votey bəbe ki, Xıdovənd insonış qıləy muxtar və ixtiyori soyb bıə məxloğış ofəyə və çı ixtiyori şərt həm ıme ki, çı fərdi mığobilədə tafutinə roon mevcude ta əv, deştə irodə iyən ixtiyori ıştə roy bıvıjno. co tərəfiku həm çun, Xıdovəndi tələb kardə çi ımbe ki, bəşər bə kəmoli bırəso və bə kəmol rəsey şərt həm cəhd, təloş iyən mığovimət nışon doeye. çoko ki, bo elmi ruşd iyən ozavziyero inson bəpe rohət tələbəti bə kəno bıno və bə kali saxtəti iyən məşəğğəton tov biyo və səbrko. mənəvi ruşd iyən ozavziye şərt həm çı daxili ğərizə və şəhvəton mığobilədə mandey və çı həvaye-nəfsi vədə istiğomət nışon doeye. ımi həm zikr kardey lozıme ki, şəytoniyə vəsvəson, nəfsani tələbon iyən  insoni ğərizəon dayima əy təhrik kardedə. həlbəttə, insononku idastə sıstə unsur və zəyifun-nəfs bə şəytoni vəsvəson təslim bedən və vey mumkine həm çəy ləşkəriku həm bıbon.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-inson ıştə jimoni dırozi hejo çı şəytoni xətəron mə`rəzədəy və hiçvaxti ıştəni çəyku əmonədə nzııno. zira, İblisi ğəssmış hardə ki, həmmə insonon roy dəqıjno.

2-qahi vaxti iqlə qıno çı co dıjdə qınon mığəddimə və vəsə bedə. şəyton bə qıləy qıno mırtəkib be və əv həm bə Odəm(ə)-i səjdə nıkardey be. əmmo, ım qıno bo coqlə dıjdə qıləy vəsə be və əv həm çəy çı  torıxi dırozi insonon ğafil kardey iyən əvoni bəştə tori eğandeye.

3-ıştə dıli ğərəz Xıdo co çiyonku pok kardey və əmələdə ixlos, çı İblisi toriku əmonədə mandey iyən çəy vəsvəson mığobilədə solim mandey şərte.