Şiiə yolə alimon-26

Hicri-Ğəməri haftminə əsrədə jiyə Şiyə yolə alimonku qıləyni,ironıjə filosof, fəğih, mutəkəllim, riyazidon və yolə mınəccım Xacə Nəsirəddin Tusiye.Əv Mərağə rəsədxonəş bina kardə və bənə Hilli iyən Ğutbuddin Şirazi çəy məktəbədə perəsən.ın yolə alim islomi dınyoədə nışon doə bemislə elmi xıdmətonsə əlovə,monğlon həmlə zəmonədə şiyə məktəbi oqətey və elm iyən dini yolon coni nicot doey və peroxneyədə qıləy muhimmə rolış bıə. Ğeybəte-Kubra əsri bino bıey ki,de şiyə heyrəti nomi zikr bedə,de İmom Zəmon(ə)-I niyobəti nomi adilə alimon və fəğihon bo islom iyən şiyə hədəf və hukmon mıdofiyə kardero pərçəmışon bə dast qəte.çə zəmoniku de tosə ısət islomi alimon bın de etat-petati pur bıə royədə deştə qırd zu və ğıvvə ğədəmışon noə və hərəkətışon kardə və ıştə vəzifəonışon bə vırə rosnə.havaxti ki, lozım bıə de ğələm,kəlom,təlif iyən tədrisi silohi de islomi maarifi nəşri məşğul bıən və qıləy zəmon ki,bəştə con,mol iyən abru doey ehtiyoci bıə,bın royədə ıştə dasto omə harçişon kardə. bın miyono I hissə alimon həm bıən ki,deştə elm,əməl,dindorəti iyən siyosəti mislış nıbə rolışon ifo kardə və kardeyışon zınə çı dəhr və rujiqori hodisəon şiddətinə tofonədə şiyə islomi təməddun və fərhənqi kəştişon de səlomətəti dəvordınə və çəy marzonışon muhafizəşon kardə.min cumlə çın yolə alimonku qıləyni həm Nəsirəddin Tusiye ki,Hicri-Ğəməri haftminə əsrədə jiyə ki,mıxtəlifə elmonədə nəzə soyb be….

Muhəmməd bin Muhəmməd bin Həsən Tusi ki,de Xacə Nəsirəddin Tusi nomi məşhure,Hicri-Ğəməri haftminə əsrədə jiyə qıləy İronıjə yolə munəccim, royozidon, mutəkəllim, fəğih və filosofe. Xacə Nəsir Marağa rəsədxonə binovırəş noə bənə Əllamə Hilli və Ğutbuddin Şirazi yolə alimon çəy məktəbədə perəsə.Əv,Hicri-Ğəməri 597-ə sori Tus şəhrədə bə dınyo omə.çəy pı Muhəmməd bin Həsən çı şiyə fəğihonku və Tusi muhəddisonku bıə.ım yolə alim ıştə ibtidoyi təhsilonış ıştə pı,mo iyən day palu omuteşe və çəy bədiqə çı Tus şəhri alimon tonoku bə dastış vardə.Məhəmmədi bo elm omuteyro bıə ziyodə ətəşış hestebe və çəy istedod həm Tus şəhri alimon heyrət və təəccıbi boyis bıəbe.bə çın şəhri yolon tovsiyə əsos,əv bo ziyodə elmi omuteyro bə nişapur şəhri kuç kardənin be.Xacə Nəsiri elmi səfə həm çiyo bino be və əv bə Rey,Ğom,İsfəhon və İraği mıxtəlifə səfəonış karde.ım yolə alim ıştə zəmonə həmməysə muhim və yolə elmi mırkəzədə huzurış pəydu karde və ıştə zəmonə qırd elmon məxsusən fiğh,fəlsəfə, kəlom,nucum iyən riyoziyyotədə bə vey barzə dərəcəon rəsey bədiqə peşo bəştə moəku bıə vırə yəni bə Xorasani viloyəti oqarde.Əv bın zəmon qıləy məşhur iyən zumandə alim be….

Xacə Nəsirəddin Tusi Xorasanədə kardeyış zıne de oroməti de elmi koon məşğul be.çıro ki,ın zəmon de monğolon bə İroni həmlə zəmoni bə ico be.moğolon de ğəddorəti ziyodə məxloğışon İronədə ğətle-am kardeşone və həmmə vırəşon viron karde.bı ın səhroədə jiyə iyən mədəniyyətiku bə diyəro bıə ğovmi çı bəşəri sivilzasiyə və fərhənqi əsəron hiç qıləy erj və ğeymətış nıbe və əvon ıştə royədə bıə har qıly çi xərob kardey və sutuney mə`rəzədə ğərol doydəbe.veyə alimon kıştey be və kitobxonəon sutuney be və çı kişvəri bənə ğənob iyən ovi riyəon bıə qırd əsoson vırto-volo be.jıqo qıləy şərayitədə Xacə Nəsirəddin Tusi qıləy əmnə ğalə yəni bə İsmailiyon ğalə pənohış barde və əyo 26 sor jimonış dəvordıne.əv bın zəmon I ləzə həm ıştə elmi kəsb kardey və cəhdonku dastış nıkəşe çandə qılə kitob min cumlə “Şərhu işarət İbn Sina”,”Təhriru iğlidis”,”Təvəlla və Təbərra”,”Əxlağe-Nasiri” və sayirə çandə qılə kitob və risoləonış təlifış karde.harçənd zohirədə bın mıddətədə əv jəqo həm ozod nıbe və bo ğalə tərk kardero icozəş nıbe.Xacə Nəsirəddin Tusi çı İşaarat kitobi oxoyədə nıvıştedə:”mətləbon veyni jıqo qıləy şərayitədə nvıştəme ki,çəysə vey saxt həm mumkin ni və çəy veyni çımı fik bəyənde qıniyə zəmonədə nıvıştəme ki,çəy har qıləy cuz bo ğussə və əzobiro qıləy dardnokə zərfe be və de qıləy dıjdə peşmonəti iyən həsrəti bə ico be.har qıləy zəmon ki,dəvardedəbe çımı çəşonədə ars rubedəbe və çımı dıl pərişon be və qıləy zəmon nımoe ki,çımı dardon kam nıbu və çımı ğəmon dı bərobər nıbu……