850-ə hissə-Zuməri surə-1-4 şərifə ayəon

850-ə hissə

De Sadi mıborəkə surə bə oxo rəse, Kərimə-Ğıroni sivı nəvminə surə bıə Zuməri mıborəkə surə bino kardedəmon. ın surə Məkkədə nozil bıə və bənə co Məkki surəon çəy ayəon veyni mevzu bənə bə tohid, miad iyən nıbuvvəti bıə etığodi mevzuonku bəhs kardedə.

Sıftədə əmə bə çın surə 1 iyən 2-ə şərifə ayəon quş doydəmon.

بسم الله الرحمن الرحيم

تَنزِيلُ الْكِتَابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ (1) 

(In)Kitobi nozil bıey zumand, hikməti soyb bıə Xıdovəndi tərəfikuye.

إِنَّا أَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصاً لَّهُ الدِّينَ (2) 

Əmə ın(osmoniyə) kitobımon həxədə bəştı səmt nozil kardemone. çən, (ıştə)dini  boəy xolis kardə holədə Xıdo pərəstışkə.

In ayəon islomi məktəbədə bə Kərimə-Ğıroni vırə və məğami işorə kardedə və hamyedə: ”Ğıron Xıdo kəlome. nəyinki, çı həzrəte Muhəmməd(s)-i sıxanonin.” çoko ki, vəynə osmoniyə kitobon həm bənə həzrəte Mosə(ə) iyən həzrəte İsa(ə)-i sıxanon nin. bəlkəm, Xıdo kəlom bıən. ın kitobi enovney hədəf həm, bənə vəynə kitobon, milləti bo kayinati ofəyə Xıdo çok-çoki zıney iyən bə Xıdopərəstəti səmt hidoyət kardey iyən əvoni harcurnə inhirofiku pok və təmiz kardey xoto bıə.

Bəşər fıtri iyən təbiiyi formadə zınedə ki, ın dınyo ofəyə qıləy pərvərdıqorış heste. əmmo, əvon ın xalıği zıney roy iyən koyədə bə səhvi dıço bedən. əv qıləy əşyo ya qıləy fərdi dınyo xılğətədə Xıdo şərik zınedə ya əvon aləmi koon idorə və tədbirədə bo Xıdo qıləy şəriğ ğayil bedən. liza, Kərimə-Ğıron omə ta dınyo həyğiyə Xalığ bıə Xıdo bəy elonko və əy çı xorafat iyən inhirofonku təmizko.

Ruşine qıləy kitob ki, Xıdovəndi səmtiku nozil bıə, çəy mətləbon komilə surətədəhəx iyən səhihe və çı harcurnə botıl iyən nodırıstə sıxanonku təmize. zira, əv məğlub nıbə, zumand iyən hikməti soybe və çəyku fəğət elm iyən hikmət sadir bedə.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-harçənd, əmə Xıdo deştə çəşon vindedəmon, əmmo de Ğıroni ayəon tilovət kardey, çəy sıxani məsedəmon və de bəvədə təfəkkur iyən fik-fam kardey, çəy həxəti iyən səhih bıey sərəsedəmon.

2-həyğiyə izzət çı elm iyən hikməti sayədə bə dast omeydə və ın dıqlə(izzət iyən hikmət) iyənde şərtonkuye.

3-Xıdo bandəçəti bəpe xolisonə iyən bə həxə dini əsos bıbu iyən çı harcurnə şırk, kufr iyən xoraftiku bə diyəro bıbu.

أَلَا لِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُ وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ أَوْلِيَاء مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَى إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِي مَا هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ كَاذِبٌ كَفَّارٌ (3) 

Aqah bıbən ki, xolisə din bə Xıdo məxsuse və Xıdo əvəzi(co) məbudon vıjniyə kəson(votedən): əmə əvoni pərəstış kardedənimon. illa bəçəy xoto ki, əməni vey bə Xıdo nezko. beşək, Xıdovənd çəvon ixtilof kardə çi həxədə çəvon miyono mıhokimə bəkarde. həlbəttə, Xıdovənd duyəvojə noşukri hidoyət nibəkarde.

Vəynə ayədə çı dinədə ixlosəti iyən xolisəti barədə be, ın ayə bımi təkid kardedə ki, xolisə din iyən ayini fəğət Xıdoku ğəbul kardey bəbe və çı bəşəri fik iyən zehni pesoxtə çiyon, de şırk, inhirof iyən xorafati umuj qıniyə. ım fəğət Xıdovənde ki, ıştəni səhihə formaədə bə insoni elon və təğdım kardedə və çı ibodət iyən bandəçəti səhihə roy bəy omutedə.

Həmçinin, Xıdo xolisə dini ğəbul kardedə və fik iyən əmələdə harcurnə şırk iyən riya, bəçəy tərəfiku çokə koon həm ğəbul nıbey boyis bəbe. çoko ki, Xıdo-Rəsul(s) çı ikəsi cəvobədə ki, bə ə həzrəti voteşe: əmə ıştə əməlon bə ehtiyocinə fərdon bıbaxşəmon ta millət əməni de çokə nomi zikrkon, hamyeşe: Xıdovənd fəğət ə koon ğəbul kardedə ki, xolis boəy iyən boçəy xoto bıbu.

Ayə dəvomədə bə dinədə ixlos və xolisətiku bə diyəro bıey nışonəonku qıləyni işorə kardedə və hamyedə: mışrikon jıqo qımon kardedəbin ki, inson mıstəğim iyən sərostə formaədə Xıdovəndi vanq jıey və deəy rabitə bərğərol kardey əzıni. əvon çəy bəzi məxloğati ıştə de Xıdovəndi miyono mığəddəsə vositə nomi pərəstış kardedəbin və Xıdo ibodətədə şərik hisob kardedəbin. qıləy holədə ki, Xıdovənd hiçvaxti jıqo qıləy icozəş doəni və əvon duyədə bəştə şırkamiz iyən inhirofə fikon xoto, jıqo qıləy nisbət bə Xıdovəndi doydən iyən ğərəz Xıdo co mə`budon pərəstış kardedən.

Çın ayəku omutedəmon:

1-bəşəri soxtə məzhəb harçənd həm mənəvi iyən irfani həm bıbu, de çandə nev fiki iyən əməli inhirof və xorafaton umuj qıniyə və pok iyən xolisə ayin fəğət Yolə Xıdo tərəfiku nozil bıə.

2-ideoloji mınhərifon boştə ın inhirofon bəhonə vardedən ta cokəson bəştə ayini səmt cəzbkon. çoko ki, bıtpərəston bıton ıştə de Xıdo miyono vositə hisob kardedən.

3-Xıdo dumo bıey iyən Xıdopərəstəti həmməkəsi dıli piyə çiye. əmmo, çın təğərrıb iyən pərəstışi ro iyən metod ziyodə fərdon bə xəto iyən səhvi dıço kardedə.

لَوْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَتَّخِذَ وَلَداً لَّاصْطَفَى مِمَّا يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ سُبْحَانَهُ هُوَ اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ (4) 

“Ehanə Xıdo piyəşbe(boştə) qıləy fərzənd bıvıjno, hukmən ıştə ofəyə piyə çiyonku əvıjni. (əmmo)əv(fərzənd soyb bıeyku) mınəzzəhe. əv, ğəhhar(ğəhrəkə) vohidə Xıdovənde”.

Navnə ayə dəvomədə ki, Xıdo pərəstışədə şırki nışonəon qıləyniku bəyonış karde, ın ayə hamyedə: kali mışrikon həm firiştə və mələkon Xıdovəndi kinon hisob kardedən və əvoni pərəstış kardedəbin. çoko ki, məsihi iyən xristiyanon çı həzrəte Məryəm(ə)-i fərzənd həzrəte İsa-Məsih(ə)-i Xıdo zoə hisob kardedən və əy pərəstış kardedən.

Qıləy holədə ki, Xıdovənde-Xalıği hiç qıləy fərzəndış ni və əv boştə fərzənd vıjniyeku pok iyən mınəzzəhe. əgər həm dılış bıəbe ıştə məxloğatonku qıləyni bıvıjno, əy elon əki ta həmməkəs əy bızıno ta əy həm ibodətkon.

Çımisə əlovə Xıdovənd qıləy vohid iyən i bıə mevcude və hiç qıləy mevcud bənə əy bıey əzıni ta əv çəy fərzənd hisob bıbu. əv bə həmmə çiyon ğalib iyən mısəlləte və çəy ğudrəti mığobilədə hiç qıləy vucud mandey nibəzıne və əv bə bənə fərzənd iyən bənə ıştə misli hiç qıləy çi ehtiyociş ni.

Çın ayəku omutedəmon:

1-Xıdovəndi nə fərzəndış heste və nə bo fərzəndəti peqətə bıə kəs. çıro ki, fərzənd tələb kardey çı ehtiyoci nışonəy. qıləy holədə ki, əv mıtələğə formaədə be ehtiyoce və hiç qıləy ehtiyoc ni ki, əv ıştə məxloğatonku qıləyni boştə fərzənd bıvıjno.

2-Xıdovəndi misliş ni iyən əv vohide və hiç qıləy mevcud bənə əy ni. liza, bo Xıdo misl ya şəbih nisbət doeyədə har qıləy fik iyən əğıdə bə Xıdovəndi voihdəti zidde və çı rişəku ğəbul bıənin ni.