Oct 04, 2020 13:44 Asia/Tehran

Şiiə yolə alimon-72

İ devron quşə və kıncədə nıştey bədiqə,Molla Sədra jimoni seminə devrə bino be.əm dahiyə həkim qıləy dırozə mıddətədə bıə ıştə nəfsi piyo ko kardey bədiqə,dast bə təlifış je və ıştə həmməysə muhimmə əsr bıə “Əsfari” kitobış təhrirış karde,nıvışteşe.Molla Sədra de ın kitobi nıvıştey qıləynuyə fəlsəfi nizomış təğdım karde ki,əv həm de “Hikməte-Mutaliə”nomi məşhur be və çə zəmoniku de tosə ısətnə zəmoni islomi dınyo fəlsəfi nizomədə həmməysə zumand iyən tərəfdoroş ziyod bıə nizom bə hisob omeydə.“Hikməte-Mutaliə” dıqlə xısusiyyət,bın nizomədə çəy irfoni nəzə və de ağl iyən vəhyi mıtobiğ bıey be.Molla Sədra bənav bənə İbn Sina, Suhrəverdi iyən Miradamadi bıə coqlə yolə filosofon səyışon kardə fəlsəfi nizomi de islomə dini nizomi mıtobiğ nışon bıdon.boçi ki,əvon bın əğedədə mehkəm mandəbin ki,dini de ağli hiç qıləy təzaddış ni və binobərin bəpe solimə ağli pəydu kardə çiyon de vəhyi roy vositə bə insoni rəseydə.mıtobiğ bıbu.ım həkim iyən hikməti soybon har qıləyni qıləy tovfiğ iyən ovandətişon bə dast vardə və bə ın hədəfi səmt qəmonışon şodə.əmmo,ım muhimmə ko de Molla sədra dasti bəştə məğsəd rəse və əy qıləy fəlsəfi nizomış təsis karde ki,bın dəvardə se sa sori dırozi hiç qıləy rəğibış ni........

Molla Sədra .“Hikməte-Mutaliəyədə” fəlsəfi məsələonış de ağli,nəğli metodon(vəhyani elmon) və de kəşfe-şuhud irfoni royku istifodə kardey,təbyin iyən şərhış kardə.Hikməte-Mutaliyəku murad iyən məğsəd,bə ilahi hikməti xəzinəonku peqətə bıə həyğəton iyən sırron şomil bıə aqahəti iyən elme ki,çəy fame və dərk çı ağlisə bəpeye.ım alimə filosof navnə fəlsəfəonsə əlovə, Ğıron, Hədis,Kəlom və irfonış həm çı Hikməte-Mutaliyə mənbəonku hisobış kardə və bə qıləy məxsusə dığğətış kardə və çəy metod həm çı Ğıroni,İrfoni iyən əğlani mərıfəte.Sədrul-Mutəllihin ıştə ın fəlsəfi muhimmə nıvıştəyədə de “Ağli çoqləyni səfəonədə bıə Hikməte-Mutaliə” nomi çın fəlsəfi nizomi usul iyən prinsiponış çok-çoki bəyonış kardə.

Molla Sədra Hicri-Ğəməri 1040-ə sori bə Şiraz oqarde.jıqo bızın Farsi əyoləti hakimi əvış bo mədrəsə koon idorə kardey xoto,bə Şiraz şəhri dəvətış kardəbe.Molla Sədra Şirazədə de fəlsəfə,təfsir iyən hədisi tədrisi koy məşğul be və ziyodə şoqirdonış perosne...

Molla Sədra pencosə veyə nıvıştə əsəronış ıştəku bə yodiqor noşe.çəy həmməysə muhim iyən məşhurə əsəri nom ki,çımi bənav əmə bəy işorəmon karde,Əsfari kitobe.ım yolə alim çı çandə qılə fəlsəfi əsəron kənoyədə,Kərimə-Ğıroni təfsir iyən Usuli-Kafi şərhi zəminədə nıvıştəşe.əv çı kitob təlifisə əlovə,ziyodə alim iyən şoqirdonış perosne və əvon təşəyyu dınyoədə elmi inişofi və ozavziyedə yolə xıdmətonışon bıə.Molla Sədraku şəş qılə fərzənd həm bə yodiqor mande ki, çəvonku har qıləyni islomi elmonku bəhrəşon barde və əvon ıştə zəmonə həmməysə məşhurə alimonku bin.....

Molla Sədra ıştə de bərəkəti pur bıə 71 sornə umri dırozi haft kərə poyı-piyodə bə Həcci mışərrəf bıə.Həcci səfə hətto de ımrujnə nəğliyyat və rabitə mıosirə imkonaton ijən çı saxt və məşəğğətinə səfəonku bə hisob omeydə.təbiiye ki,300 sor çımi bənav hociyon çı kərvonon formatədə de asb iyən şaturon vositə beimkonatə biyobonon daxil beydəbin və çın səfə qıləy məxsusə saxtətiş hestebe.əmmo,Molla Sədra bə dini yolon sınnət və tevsiyəon əsos,haft kərə bə jıqo qıləy səfə səmt hərəkətış karde.çəy bə Kəbə tərəf bıə haftminə hərəkət çəy umri hafto iminə sori be və əv ıştə ın haftminə səfə zəmonədə ıştə bərkətinə umrış bə oxo rosne və çın maddi dınyoku şe.Şiyə ən yolə alim iyən filosofi bədəm bə Nəcəfi şəhr intiğal be və “Eyvane-Uləma” yəni çı şiəyon şəşminə İmom həzrət Əli(ə) pokə hərəmi çəpə səmtədə dəfn be...