Dınyoədə kreativə xorəki şəhr
Dınyoədə kreativə xorəki şəhr
Dınyoədə kreativə xorəki şəhr
“Kreativə Şəhron Şəbəkə” de Yunesko vositə Milodi 2004-ə sori təşkil be və holı-hozədə dınyo qırd vıronku 180 qılə şəhr əyo uzvin.çın şəbəkə hədəf bın təşkiloti uzv bıə şəhron miyono Beynəlxalğə Həmkoəti zumand kardeye ki,əvon çı xəllağiyyat və kreativ zəminədə sərmoyə noey məğsədışon heste.Yunesko jıqo fik kardedə ki,” kreativəti” şəhri dəvominə inkişofədə,iştimoyi iştirokədə iyən mədəni tərovətədə səbəro kardə amile.
Qiloni ostani mərkəzi şəhr Rəşti şəhr bənə “Kreativə Xorəkşınosi Şəhri” unvoni 1394-ə Həşi sori(Milodi-2015) Kreativə Şəhron Şəbəkə tərəfiku vıjniyə be.qıləy unvon ki,Qiloni xorəki nevbənevətiyədə qıləy məxsusə vırəş heste.Rəşti şəhr bənə “Kreativə Xorəkşınosi Şəhri” unvoni vıjniyey səbəb,iyo bıə 220 nev məhəlli iyən lokalə xorəkon mevcudiyyəte və bın şəhrədə lokal xorəkon məhsulon nevbənevətibə məzəonku yəni istehsoli mehvəriku bıə səlomətəti prosesi xotoye.
Oxonə zəmonədə Yunesko Parisədə bıə ofis,dınyo 49 qılə şəhrış bənə dınyo xəllağə şəhri nom və unvoni səçın kardə bıə ki,ironiku Kermanşahi şəhre ki,bın list və fehrestədə ğeyd kardə bıə.Kermanşahi opstan təğribən de 80 nev xorəki 11 nev nuni və de 20 nev şini və məxsusə xorəki vədəon miyono qıləy barzə zərfiyyətış heste və çandə sorone ki,İron iyən dınyo qırd vıronku xorəki piyəkəson ğəbul kardedə və boəvon kə soybəti kardedə....
Har qıləy camiyədə aşpozəti iyən xorək patey bə mədəni.iğlimi mohiyyəti iyən bə həmonə camiyədə bıə məyişəti nizomi əsos ıştə qırd texniki iyən hınə zərofətonku qıləy komplekse ki,əvoni oko doey qıləy mutəşəkkilə prosesədə hardəninə çiyon xomə maddəon dastrəsədə və bo xorəki istehsoli iyən xorək patey hozzxı beydə.
Xorək patey qıləy ağılmanə insoni çı co heyvononku co kardə imtiyoz zıney bıə.Klod Luyi Stros fransəvıjə insonşınos ıştə məşhurə “xom iyən patə bıə”əsərədə jıqo hisob kardedə ki,patey-peşey de aşpozəti həm çı təbyətiku bə fərhənqi dəvardey prosesədə məlume və həmən çı insoni insonıəti xısləti və vəzyəti nışon doydə.
Dəvardə zəmononədə qıləy camiyə ki,qıləy çokə kaştemoni ixtisodışon hestebe və çı heyvon iyən zəminiku ziyodə məhsulon bə dast vardedən,aşpozəti mədəniyyət və patey fənnon nevbənevəti,istehsol və xoərki pevolo kardey inkişofışon bıə.məsələn jıqo çandə nev xorəki və çəy məhsulonku iborək qıləy kişvər ki,dınyoədə qıləy məxsusə aşpozəti məktıbış heste,İroni sərzəmin və məmləkəte.
İroni aşpozəti dəstur və formə və çandə nev xom iyən təbx kardə bıə xorəkon hozzı kardey,Səfəviyyə zəmoniku mandə “Karnomə” iyən “maddəl-həyvə” kitobonədə -nışon doydə ki,İroni sərzəmini aşpozəti qıləy dırozə torıx və inkişofinə fənnonışon heste.
İronıjə ənıvışt mərhum Nəcəf Dəryabəndəri ıştə vəzninə kitobədə ki,çandə nev İronıjə xorəkon barədə nıvıştəşe,jıqo nıvışteydə:İroni aşpozətiyədə İroni mədəniyyətədə bıə rəmz və sırron noey bıə ki,bəçəy zoti qıləy məxsusəti baxş kardedə və əvış dınyoədə məşhur kardedə.İroni aşpozəti bənə xolçə, memorəti, irfon iyən İroni ədəbiyyoti qıləy ozavziyə hınə və bənə ironıjə xolçə qıləy çokə noliyyətış zınıə.
