Бугун сешанба Ҳижрий-шамсий 1395 йил мурдод ойининг 26-чиси: Ҳижрий-қамарий 1437 йил зилқаъда ойининг 13-чиси: Ва милодий ҳисоб билан 2016 йил август ойининг 16-чи кунидир

Бугун сешанба

Ҳижрий-шамсий 1395 йил мурдод ойининг 26-чиси:

Ҳижрий-қамарий 1437 йил зилқаъда ойининг 13-чиси:

 Ва милодий ҳисоб билан 2016 йил август ойининг 16-чи кунидир.

Бундан 671 йил илгари ҳижрий қамарий 766-чи йил зил-қаъда ойнинг 13-чисида:

Қутбиддин Муҳаммад Бин Муҳаммад Розий оламдан ўтди. У Рай ноҳиясидан ҳисобланмиш Вароминда тўғилиб ўсди ва Розий номи билан машҳур бўлди. Қутбиддин аллома Ҳелининг энг буюк шогирдларидан эди. Қутби Розий бир неча муддат давомида султон Абу Саид ва унинг вазири Хожа Ғиёсиддин Муҳаммадга хизмат қилди ва ўзининг  икки китоби "Шарҳи шамсия" ва "Шарҳи мутолеъ"- ни  бу вазирга бағишлади. Султон Абусаид оламдан ўтганидан сўнг у Шом шаҳрига сафар қилди ва Димишқ шаҳрида вафот этди. Қутбиддин Муҳаммад Бин Муҳаммад Розий Шаҳиди Аввалнинг устози эди. Шаҳиди Аввал унинг ҳақида шундай айтади: "У илм ва адаб бузрукворларининг ўртасида катта аҳамиятни касб этди  ҳамда мантиқ, ҳикмат ва адабий илмларда ўз замонининг буюк донишмандларига айланди. У илмнинг кенг денгизига ўхшайди.

                                  *****

Бундан 56 йил олдин шу куни, милодий 1960 йил 16 августда Кипр ороли кўплаб йиллар давом этган тинчсизликдан сўнг ўз мустақиллигини қўлга киритди. Республика ҳукумати билан бошқарилаётган бу мамлакат Ўрта Ер денгизида Туркиянинг жанубида жойлашган бўлиб, 9000 квадрат километрдан ортиқ масоҳатга эгадир. Бу мамлакат кўҳна тарих ва минтақада муҳим аҳамиятга эгадир. Кипр муддатлар давомида Эрон, Рум, Юнон, Миср ва Усмонийлар империяси каби қудратли империялар таркибида бўлган. Аммо милодий 1878 йилда Усмонийлар империяси Берлиндаги конгрессда Кипрни бошқаришни Англияга топширди ва 1925 йилда Кипр расмий равишда Англиянинг мустамлакаси эди. Шу замондан бошлаб Кипр юнонликлари бу орол аҳолисининг 75 фоизини ташкил этишлари сабабли Кипрнинг Юнонга қўшилишини талаб қилдилар. Бундан сўнг Кипрда сиёсий кескинликлар шиддатлана бошлади ва ушбу орол қонунчилик кенгашининг тарқалишига сабаб бўлди. Бошқа тоомондан Туркиянинг оролдаги турк аҳолисини қўллаб-қувватлашини таъкидлаши вазиятни янада ёмонлаштирди. Ниҳоят Кипр юнонликлари ва туркларининг келишуви билан бу ўлка масаласи БМТ-га топширилди ва шу тариқа бу ўлка 1960 йилда мустуқилликка эришди. Аммо Кипрнинг мустақилликка эришиши бу оролнинг бўҳронига якун ясамади ва Туркия 1974 йилда Кипр оролига ҳужум қилди ва унинг шимолини ишғол қилиб, амалий равишда бу оролни икки қисмга, турк аҳолиси бўлган шимолий ва юнонлик аҳолиси бўлган жанубий қисмларга бўлди.

                                      *****

Бундан 26 йил олдин шу куни, ҳижрий-шамсий 1369 йил мурдод ойининг йигирма олтинчисида асирларни алмашиш жараёнида Ироқнинг собиқ режимига асир бўлган эронлик асирларнинг илк гуруҳи Эрон Ислом Жумҳурияти тупроғига қадам қўйди. Икки томоннинг асирларни алмашиши Хавфсизлик Кенгашининг Эрон ва Ироқ ўртасида тинчлик ўрнатиш учун чиқарилган 598-резолютсиясини амалга оширишда муҳим қадам эди. Кувайтни ишғол этганлиги учун босим остида бўлган Саддом Ҳусайн 1975 йилга Алжазоир чегара шартномасини қабул қилишидан сўнг асирларни озод этиш ва халқаро чегараларга чекинишни ҳам қабул қилди. Ироқнинг Эронга қарши юклатма уруши давомида ва ундан сўнг эронлик асирлар Саддом режимининг хатарли лагерларида оғир шароитларда кун кечирдилар ва бу режим маъмурларининг шиканжаларига қарамасдан инқилоб ва Исломий Эрон тузумига ишончларини ўзгартирмадилар. Шу сабабли бу асирлар Исломий инқилоб маданиятида "озода" деб аталганлар. Ироқдаги асирлар лагерларидаги ноинсоний шароитларга қарамасдан Эрон Ислом Жумҳуриятида ироқлик асирларга инсоний ва исломий усуллар асосида муносабат қилинарди. Шу сабабли 7 мингга яқин ироқлик асирлар Эронда уларга яхши муносабат қилингани ва Ироқда Саддом ҳукумати остида босиқ фазо бўлганлиги сабабли Халқаро Қизил Хоч жамияти назорати остида Эрондан бошпанаҳ сўрадилар. Эронда Ироқнинг Эронга қарши юклатма жангидаги эронлик асирларнинг илк гуруҳи Эрон Ислом Жумҳурияти тупроғига қадам қўйган кун бутун Эронда хурсандлик билан кутиб олинди ва бу кун "Озодалар куни" сифатида нишонланади.