Бугун чоршанба Хижрий-шамсий 1395 йил шаҳривар ойининг 3-чиси Ҳижрий-қамарий 1437 йил зилқаъда ойининг 21-чиси Ва милодий ҳисоб билан 2016 йил август ойининг 24-чи кунидир.

Бугун чоршанба

Хижрий-шамсий 1395 йил шаҳривар  ойининг 3-чиси

Ҳижрий-қамарий 1437 йил зилқаъда ойининг 21-чиси

Ва милодий ҳисоб билан 2016 йил август  ойининг 24-чи кунидир.

Бундан 173 йил илгари ҳижрий-қамарий 1264-чи  йил зилқаъда ойининг 21-чисида:

Носириддиншоҳ Қожорнинг розийлиги билан бош вазир Амир Кабирнинг фаолияти бошланди. Муҳаммадшоҳ Қожорнинг ўлимидан сўнг, 16 ёшга кирган унинг уғли Носириддин Мирзо подшоликка тайинланди. У Табрез шаҳрида подшолик тахтига ўтирганидан кейин тизим амири бўлган Мирзо Тақихонни бир қушун билан Теҳронга юборди. Ўзи эса зилқаъда ойининг 21 чисида Теҳронга етиб келди. Носириддин Мирзо Теҳронга кириб келганидан олдин тизим амирини Атобек Аъзам деб лақаб берди ва уни ўзининг бош вазири этиб тайинлади. Кейинчалик Носиридиншоҳнинг бош вазири  Қожор сулоласининг султони  томонидан Амир Кабир деб лақаб қуйди. Ва уч йилдан кейин душманлари ва Англияга тегишли бўлган шахсларнинг фитна-найранглари билан Носириддиншоҳ томонидан Амир Кабирни қатл этиш ҳукми чиқарилди.  

Бундан 75 йил илгари ҳижрий-шамсий 1320-чи йил шаҳривар ойнинг 3-чисида:

Иккинчи жаҳон уруши жараёнларида иттифоқчи мамлакатларнинг кучлари Эрон мамлакатини ишғол этишди. Уша йилда, Германия армиясининг Совет Иттифоқи ер-ҳудудларига қарши қилган ҳужумларда  тез суратда мувафаққиятларга эришиши Америка, Франция ва Англиянинг жиддий хавотирланишига сабаб бўлди. Чунки Германиянинг Совет Иттифоқи устидан ғалаба қозониши Ғарбнинг Ўрта Шарқ ва Узоқ Шарқдаги манфаатларига хатар соларди ва ушбу урушда Германиянинг эҳтимолий ғалабаси кундан кунга шиддат оларди. Шу сабабдан учта ушбу мамлакатлар Эрон орқали Совет Иттифоқига аслаҳа ва озиқ-овқат маҳсулотларини етказиб беришга қарор қилишди. Ҳижрий-шамсий 1320 йил шаҳривар ойининг 3-чи кунининг тонгида Эрон давлати бетарафликни эълон қилишига қарамасдан Шўролар Иттифоқининг армияси шимол-ғарб ва шарқдан ва Англия армияси эса жанубдан  ҳаво, ер ва денгиз  орқали Эронга ҳужум қилишди. Эроннинг мустабид ҳокими Ризохоннинг масъулиятсизлиги туфайли ҳарбий гарнизонларнинг бир қисми нобуд қилиниб, Форс кўрфази сувларида эса Эроннинг денгиз кучлари нобуд қилинди. Англия ва Шўролар Иттифоқининг кучлари Эрон армиясининг тарқоқ муқовиматини мағлуб этишларидан кейин 20 кун ўтгач Теҳронни ишғол этишди. Лондон ва Масква шартномасига асосан Ризо унинг ўрнига ўринбосар бўлди.

                                    *****

Бундан 25 йил олдин шу куни, милодий 1991 йил 24 августда:

Европа шарқидаги Украина Шўролар Иттифоқидан ўз мустақиллигини эълон қилди. Россия милодий XVII асрнинг ўрталаридан бошлаб Польша тасарруфида бўлган Украинани ишғол этишни бошлади ва XVIII асрнинг охиригача Украина ҳудудларининг катта қисми руслар ихтиёрида қарор олди. Коммунистик инқилобидан сўнг Украина мустақилликка эришди, аммо милодий 1922 йилда совет республикаларининг бири сифатида Шўролар Иттифоқига қўшилди. Милодий 1980 йилларнинг охирларига қадар Украинада мустақиллик учун кўраш унчалик кучли эмас эди. Аммо Шўролар Иттифоқи республикаларида мустақиллик учун кўраш жараёнларининг бошланиши билан Украина ҳам мустақилликни талаб қилди ва 1991 йил 24 августда ўз мустақиллигини эълон қилди. Украина мамлакати  Қора денгиз ҳудудларида жойлашган ва 600 минг километр квадрат масоҳатга эгадир. Украина мамлакати Россия, Белорусия, Польша, Чехословакия, Венгрия, Руминия ва Молдавия мамлакатлари билан чегарадошдир.