Թրամփի «Զանգեզուրի քարտեզի» մանրամասները՝ Իրանի և Ռուսաստանի համար
Վկայակոչելով Tabnak-ին, Fars գործակալությունը հաղորդում է, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ներկայացրել է այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցք» կամ «Թրամփի միջանցք» նախագծի նոր մանրամասները։
Ալիևի խոսքով՝ այս երթուղին չի սահմանափակվելու միայն երկաթուղով և ավտոճանապարհով։ Այն կարող է ներառել նաև օպտիկամանրաթելային մալուխներ, էլեկտրահաղորդման գծեր, իսկ ապագայում՝ նաև նավթի և բնական գազի փոխադրման խողովակաշարեր։
Ալիևը, անդրադառնալով 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում ձեռք բերված պայմանավորվածություններին, հայտնել է, որ այսպես կոչված TRIPP նախագծի իրականացումն արդեն մեկնարկել է, և նախատեսվում է այդ երթուղով տարեկան առնվազն 15 միլիոն տոննա բեռ փոխադրել։
Այս հայտարարությունները ցույց են տալիս, որ Բաքուն Զանգեզուրի համար նախատեսում է ոչ միայն տրանսպորտային երթուղու դեր։ Երկաթուղային և ավտոմոբիլային ցանցերի միավորումը էներգետիկ ու կապի ենթակառուցվածքների հետ կարող է այս ճանապարհը վերածել բազմաֆունկցիոնալ միջանցքի, որը դրա ամբողջական իրականացման դեպքում կամրապնդի Ադրբեջանի դիրքը տարածաշրջանի Արևելք-Արևմուտք և Հյուսիս-Հարավ հաղորդակցային ցանցերում։
Մյուս կողմից, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Ալիևի հետ՝ քննարկելով TRIPP երթուղու իրականացումն ու խաղաղության գործընթացի շարունակությունը։ Հրապարակված հաղորդագրության համաձայն՝ կողմերը կարևորել են հաղորդակցությունների զարգացումն ու տնտեսական համագործակցությունը՝ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի շրջանակում։
Միևնույն ժամանակ, Զանգեզուրի նախագծի զարգացումը կարող է տարբեր հետևանքներ ունենալ Իրանի համար։ Մի կողմից՝ Թեհրանը տարածաշրջանային տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացումն ու հաղորդակցությունների ընդլայնումը դիտարկում է որպես առևտրի և տարանցման զարգացման հնարավորություն։ Մյուս կողմից՝ Իրանը զգայուն է միջազգային սահմանների ցանկացած փոփոխության կամ այնպիսի մեխանիզմի ստեղծման նկատմամբ, որը կարող է ազդել Հայաստանի հետ իր ցամաքային կապի վրա։
Թեմայի նշանակությունը Իրանի համար ավելի է մեծանում, եթե Զանգեզուրի նախագիծը դիտարկվի Ադրբեջանի՝ Արևելք-Արևմուտք և Հյուսիս-Հարավ միջանցքներում իր դերի ընդլայնման ջանքերի համատեքստում։ Այս պայմաններում նոր երթուղին կարող է ոչ միայն բեռներ և ուղևորներ փոխադրել, այլև ազդել տարածաշրջանի երկրների և տարանցիկ ուղիների աշխարհաքաղաքական կշռի վրա։
Այս տեսանկյունից Թեհրանի համար խնդիրը միայն Հայաստանի տարածքում ճանապարհի կամ երկաթուղու կառուցումը չէ։ Հիմնական հարցերն են երթուղու իրավական կարգավիճակը, դրա կառավարման ձևը և Հայաստանի ու Կովկասի հետ Իրանի ցամաքային կապի վրա դրա հնարավոր ազդեցությունը։
Որքան նախագիծը առաջ է շարժվում, այնքան ավելի կարևոր է դառնում այս հարցերի հստակեցումը Իրանի համար։
