Վերլուծություն- Եվրոպայի առևտրային արտոնություններն ի՞նչ ազդեցություն կունենան Հայաստանի տնտեսության վրա
Եվրոպական կառույցների վերջին որոշումը՝ Հայաստանի որոշ ապրանքների համար Եվրամիության շուկա մուտքը դյուրացնելու վերաբերյալ, առաջին հայացքից արտահանման և ներդրումների ավելացման հնարավորություն է Հայաստանի համար։
Սակայն դրա հետևանքները դուրս են առևտրային հարցերի շրջանակից և պետք է դիտարկել Երևանի՝ Եվրոպայի հետ հարաբերություններն ընդլայնելու, Ռուսաստանից կախվածությունը նվազեցնելու և Հայաստանի տարածաշրջանային դիրքը վերաիմաստավորելու ջանքերի համատեքստում։
Pars Today-ի հաղորդմամբ՝ Tasnim-ին հղում անելով, այս զարգացումը տեղի է ունենում այն պայմաններում, երբ Հայաստանը շարունակում է մնալ Ռուսաստանի գլխավորած Եվրասիական տնտեսական միության անդամ, իսկ արտաքին առևտրի զգալի մասը իրականացնում է Ռուսաստանի և այդ միության մյուս անդամների հետ։ Հետևաբար, Եվրոպայի հետ տնտեսական մերձեցումը Երևանի համար կարող է ունենալ իրավական, տնտեսական և աշխարհաքաղաքական հետևանքներ, հատկապես այն դեպքում, երբ եվրոպական կանոնակարգերի և Եվրասիական միության շրջանակում Հայաստանի ստանձնած պարտավորությունների միջև հակասություններն ավելի խորանան։
Այնուամենայնիվ, եվրոպական շուկան Հայաստանի համար լուրջ հնարավորություններ ունի։ Ավելի քան 400 միլիոն սպառող ունեցող շուկա մուտքը, համապատասխան ենթակառուցվածքների առկայության դեպքում, կարող է նպաստել հայկական ապրանքների արտահանման աճին։ Այդ հնարավորությունից կարող են օգտվել հատկապես սննդարդյունաբերության, գյուղատնտեսության և խմիչքների արտադրության ոլորտները։ Սակայն եվրոպական շուկայում կայուն ներկայություն ապահովելու համար անհրաժեշտ է պահպանել սանիտարական և տեխնիկական խիստ չափանիշները, ծագման կանոններն ու ապրանքների հետագծման համակարգերը։ Այս պահանջները կարող են զգալի ծախսեր առաջացնել հայկական փոքր ձեռնարկությունների համար։
Այս համատեքստում Հայաստանի տնտեսության համար կարևոր հարց է առաջանում․ Եվրոպայի առևտրային արտոնությունները կհանգեցնե՞ն ներքին արտադրության զարգացմանն ու արտահանման աճին, թե՞ կստեղծեն եվրոպական ապրանքների ներմուծման ընդլայնման պայմաններ։ Այս հարցի պատասխանը մեծապես կախված է արտադրական ներուժից, պետության աջակցության քաղաքականությունից և հայկական ընկերությունների մրցունակությունից։
Այս զարգացումն ուղեկցվում է նաև Հայաստանի և Եվրոպայի հարաբերությունների անվտանգության ու քաղաքական ոլորտներում տեղի ունեցող փոփոխություններով։ Հայաստանի քաղաքական համագործակցության, տարածաշրջանային կապակցվածության ծրագրերի և ԵՄ քաղաքացիական առաքելության միջոցով Հայաստանում Եվրամիության ներկայության ընդլայնումը, ինչպես նաև արևմտյան երկրների հետ Երևանի համագործակցության խորացումը տեղի են ունենում այն պայմաններում, երբ Ռուսաստանը շարունակում է կարևոր դեր ունենալ էներգետիկայի, առևտրի և տրանսպորտի ոլորտներում։
Հայաստանի տնտեսական փոփոխությունները կարևոր նշանակություն ունեն նաև Իրանի համար։ Հայաստանի՝ Եվրոպայի հետ առևտրի աճը պարտադիր չէ, որ նշանակի Իրանի դերի նվազում։ Իրանի տարանցիկ ուղիների, հատկապես Պարսից ծոցի և Չաբահար նավահանգստի հետ կապերի ամրապնդումը կարող է Թեհրանին ներառել Հայաստանի՝ համաշխարհային շուկաներին միանալու նոր շղթայում։ Այս պայմաններում «Խաղաղության խաչմերուկը» և Հյուսիս-Հարավ երթուղիները կարող են ավելի մեծ նշանակություն ստանալ։
Ի վերջո, Եվրոպայի առևտրային արտոնությունները Հայաստանի համար միաժամանակ հնարավորություն և մարտահրավեր են։ Այս քաղաքականության հաջողությունը կախված է եվրոպական շուկայի, եվրասիական պարտավորությունների և տարածաշրջանային հարևանների ներուժի միջև հավասարակշռություն ապահովելու Երևանի կարողությունից, քանի որ նոր հնարավորություններից օգտվելը՝ առանց միակողմանի կախվածության ձևավորման, պահանջում է ամրապնդել ներքին արտադրությունը և պահպանել առևտրային գործընկերների բազմազանությունը։