Իրանի տնտեսական կարողությունները զարգացող շուկաներում մասնակցության համար
Իրանի տնտեսության և ֆինանսների նախարարի Սաուդյան Արաբիա կատարած այցը՝ զարգացող շուկաների երկրորդ գագաթնաժողովին մասնակցելու համար, կարելի է դիտարկել որպես Թեհրանի ջանքերի նշան՝ վերաիմաստավորելու իր դերը տարածաշրջանային և միջազգային տնտեսական հավասարումներում։ Այս ներկայությունը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ համաշխարհային տնտեսական կառուցվածքը աստիճանաբար շարժվում է դեպի բազմաբևեռ մոդելներ և զարգացող երկրների միջև համագործակցության աճ, և ի հայտ են գալիս նոր դերակատարներ։
Ըստ Pars Today-ի, Սեյեդ Ալի Մադանիզադեն գլխավորելով տնտեսական պատվիրակություն, ժամանել է Ռիադ՝ մասնակցելու Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Սաուդյան Արաբիայի կառավարության կողմից Ալ-Ուլա քաղաքում կազմակերպված զարգացող շուկաների գագաթնաժողովին, հանդիպելու ավելի քան 50 երկրների իր գործընկերների հետ և քննարկելու տնտեսական և ներդրումային համագործակցության ընդլայնումը։
Վերլուծական տեսանկյունից այս ուղևորության կարևորությունը չի սահմանափակվում տնտեսական պաշտոնյայի խորհրդանշական ներկայությամբ, այլ արտացոլում է Իրանի ջանքերը՝ մեծացնելու տնտեսական դիվանագիտության կշիռը և գտնելու զարգացող տնտեսությունների հետ փոխազդեցության նոր ուղիներ։ Վերջին տարիներին ասիական, աֆրիկյան և լատինաամերիկյան երկրների հետ տնտեսական հարաբերությունների զարգացման վրա կենտրոնացումը դիտարկվել է որպես առևտրային գործընկերների դիվերսիֆիկացման ռազմավարության մի մաս։
Զարգացող շուկաներում մասնակցության Իրանի ամենակարևոր կարողություններից մեկը գիտելիքահենք տնտեսության աճն ու տեխնոլոգիական ընկերությունների զարգացումն է։ Նանոտեխնոլոգիայի, կենսատեխնոլոգիայի, արհեստական բանականության և նոր էներգիաների նման ոլորտներում գործող հազարավոր գիտելիքահենք ընկերությունների գոյությունը հարթակ է ստեղծել, որը կարող է հիմք հանդիսանալ տեխնոլոգիաների արտահանման և համատեղ արդյունաբերական գործընկերությունների ստեղծման համար։ Առաջադեմ դեղամիջոցների, բժշկական սարքավորումների և տեխնոլոգիական արտադրանքի արտադրությունը նույնպես նպաստում է Իրանի մրցունակության բարձրացմանը տարածաշրջանային շուկաներում։
Գիտական կարողությունների հետ մեկտեղ, Իրանի հսկայական բնական պաշարները, մասնավորապես նավթի և գազի պաշարները, ամրապնդել են նրա դիրքերը համաշխարհային էներգետիկ անվտանգության հավասարումներում: Շատ զարգացող երկրներ, որոնք ձգտում են դիվերսիֆիկացնել իրենց էներգիայի աղբյուրները, կարող են Իրանին դիտարկել որպես էներգետիկ և ենթակառուցվածքային նախագծերի պոտենցիալ գործընկեր: Սա ավելի կարևոր է դարձել համաշխարհային էներգետիկ անցման և տարածաշրջանային համագործակցության աճող պահանջարկի համատեքստում։
Իրանի աշխարհաքաղաքական դիրքը նույնպես հիմնական առավելություն է: Գտնվելով կարևոր առևտրային միջանցքների վրա, ինչպիսին է Հյուսիս-Հարավ երթուղին, երկիրը կարող է դառնալ տարանցիկ և լոգիստիկ կենտրոն և կարող է նպաստել Արևելքի և Արևմուտքի տնտեսությունների միացմանը: Նման կարողությունը, զարգացող շուկաների համատեքստում, հնարավորություններ է ստեղծում տարածաշրջանային առևտրի զարգացման և տրանսպորտային ծախսերի կրճատման համար։
Մյուս կողմից, մեծ ներքին շուկան և կրթված աշխատուժը այն գործոններից են, որոնք Իրանը դարձնում են համատեղ ներդրումների համար գրավիչ վայր: Ավտոմոբիլային, նավթաքիմիական և պողպատաձուլական արդյունաբերությունները, իրենց բարձր արտադրական հզորությամբ, նույնպես կարող են կարևոր դեր խաղալ տարածաշրջանային մատակարարման շղթայում և նպաստել ոչ նավթային արտահանման ավելացմանը։
Զարգացող շուկաների գագաթնաժողովը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ շատ զարգացող երկրներ ձգտում են նվազեցնել իրենց կախվածությունը ավանդական ֆինանսական համակարգերից։ Տեղական արժույթների օգտագործումը, այլընտրանքային ֆինանսական մեխանիզմների ստեղծումը և համատեղ ենթակառուցվածքային նախագծերի մշակումը այնպիսի գործիքների շարքում են, որոնք կարող են հիմք հանդիսանալ նոր տնտեսական համագործակցության համար։
Ընդհանուր առմամբ, Իրանի ակտիվ մասնակցությունը նման հանդիպումներին ոչ միայն հնարավորություն է ընձեռում ներկայացնել ներքին կարողությունները, այլև կարող է հանգեցնել զարգացող տնտեսությունների միջև կայուն համագործակցության ցանցերի ստեղծմանը։ Եթե այս գործընթացը ուղեկցվի ուշադիր պլանավորմամբ և նպատակային փոխգործակցությամբ, Իրանը կկարողանա ամրապնդել իր դիրքերը փոփոխվող համաշխարհային տնտեսական կարգում և ձեռք բերել նոր ու զարգացող շուկաների ավելի մեծ բաժին։