Մեկնաբանություն- Իրանի նավթարդյունաբերության առաջընթացը պատժամիջոցների պայմաններում

Ամերիկյան հետազոտական ​​ինստիտուտը հայտարարել է, որ Իրանում մոտ 1900 կիլոմետր երկարությամբ նավթամուղեր են կառուցվում, և Իրանը այս առումով աշխարհում առաջին տեղն է զբաղեցնում՝ չնայած պատժամիջոցներին։

Ուսումնասիրելով նավթային նախագծերը տարբեր երկրներում՝ Global Energy Monitor մասնագիտացված բազան գրել է.«Կառուցվող կամ ծրագրված նավթատարների մոտ կեսը գտնվում է Աֆրիկայի և Ասիայի մայրցամաքներում, այդ թվում՝ 4,400 կմ կառուցվող խողովակաշարեր՝ 14,4 միլիարդ դոլար արժողությամբ և 10,800 կմ պլանավորված խողովակաշարեր՝ 59,8 միլիարդ դոլար արժողությամբ»:

Ամերիկյան այս գիտահետազոտական ​​ինստիտուտը  կառուցվող նավթամուղերի երկարության առումով Իրանը դասել է այս ցուցակի առաջին տեղում՝ ներկայացնելով աշխարհի լավագույն 20 երկրները ։ Դա այն դեպքում, երբ վերջին տասնամյակում Իրանը եղել է ամենախիստ պատժամիջոցների տակ:  2012 թվականից ԱՄՆ-ը և նրա որոշ դաշնակիցներ պատժամիջոցներ են սահմանել Իրանի նավթարդյունաբերության դեմ՝ Իրանի խաղաղ միջուկային գործունեության պատրվակով:

Թեև այս պատժամիջոցների քաղաքականության մեջ նշվել են նաև այլ դրդապատճառներ, ինչպիսիք են ամերիկյան թերթաքարային նավթի շուկայավարումը կամ դեպի Չինաստան նավթի արտահանման դիվերսիֆիկացումը կանխելը, սակայն Իրանի տնտեսության թուլացումը՝ արտահանման դադարեցման և նավթի արդյունահանման կարողությունների կրճատման միջոցով, հանդիսանում է ԱՄՆ-ի և նրա դաշնակիցների գլխավոր նպատակներից մեկը Իրանի նավթային էմբարգոյում։

Իրանի Իսլամական Հանրապետության թշնամիները փորձել են կանխելով անհրաժեշտ տեխնիկայի և ապրանքների մուտքը, լուրջ խնդիրներ առաջացնել  Իրանի նավթի արդյունահանման ոլորտում, որը մեծապես կախված է հատուկ մասերի և սարքավորումների մատակարարումից։ Այդ իսկ պատճառով վերջին տարիներին. սարքավորումների արտադրության հարցը Նավթային արդյունաբերության համար պահանջվող մասերն ու ապրանքները դրվել են իրանական արտադրական և գիտելիքահենք ընկերությունների նպատակների առաջին շարքում, և նրանց ջանքերով այդ ապրանքների և սարքավորումների մոտ 85%-ն արտադրվել է երկրի ներսում։ Կիսավարտ նախագծերի ավարտը Իսլամական Հանրապետության կառավարության գլխավոր առաջնահերթություններից է, որի վառ օրինակներից մեկը պետք է համարել նավթատարների զարգացումը։

Արդյունահանման հզորությունների ավելացումը և դրան զուգահեռ միջազգային շուկաներում նավթի վաճառքը կարևորագույն ձեռքբերումներից է, որն արագացել է վերջին երկու տարում։ Օրինակ՝ 13-րդ կառավարության սկզբից Իրանի նավթի արդյունահանումը 20 ամսվա ընթացքում հասել է ավելի քան 3 միլիոն բարելի, իսկ հում գազի արդյունահանումը հասել է մեկ միլիարդ խորանարդ մետրի, և ինչպես հայտարարվել է, նավթի արտահանման ծավալը ևս կրկնապատկվել է։

Հրապարակված զեկույցների համաձայն՝ իրանական 1401 թվականին Իրանն 190 մլն բարել ավելի շատ նավթ է արտահանել նախորդ տարվա՝ 1399 թվականի համեմատությամբ, և 83 մլն բարելով ավելի, քան 1400 թվականին, և ակնկալվում է, որ այս տարի նավթի արտահանման նոր ռեկորդ կգրանցվի։

Ուստի, չնայած Միացյալ Նահանգների և նրա դաշնակիցների կողմից Իրանի նավթային արդյունաբերությունը թուլացնելու և դրա արդյունահանումն ու արտահանումը կանխելու համար կիրառվող բոլոր պատժամիջոցներին, այժմ առկա վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը հաջող է եղել և՛ նավթի վաճառքի, և՛ նավթարդյունաբերության զարգացման նախագծերում: Այս պնդումը հաստատում է նաև Global Energy Monitor-ի մասնագիտացված տվյալների բազայի հայտարարությունը նավթի խողովակաշարերի կառուցման ոլորտում Իրանի առաջին հորիզոնականի մասին։