Թրամփի միջամտությունն Իրաքի քաղաքական հարաբերություններին. պատճառներ և նպատակներ

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը, բացահայտ միջամտելով Իրաքի ներքին քաղաքական հարաբերություններին և սպառնալով երկրին, պնդել է, որ վարչապետի պաշտոնում Նուրի ալ-Մալեքիի ընտրությունը մեծ սխալ էր։

Իրաքի իշխանության կառուցվածքում վարչապետն ընտրվում է շիաներիից։ Վերջին տարիներին շիաների համակարգող շրջանակը միշտ որոշել է Իրաքի վարչապետին։ Անցյալ տարվա նոյեմբերին Իրաքի խորհրդարանական ընտրություններից հետո մոտ 100 օր պահանջվեց, որպեսզի համակարգող շրջանակը ներկայացնի Նուրի ալ-Մալեքիին այս պաշտոնը ստանձնելու համար։ Շիաների համակարգող շրջանակի որոշումից անմիջապես հետո ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը, անօրինական արարքով և բացահայտ միջամտությամբ, հայտարարեց. «Իրաքը մեծ սխալ կգործի՝ վերընտրելով Նուրի ալ-Մալեքիին»։

 Թրամփը պնդեց. «Նրա վերադարձը կհանգեցնի անցյալի քաոսի և աղքատության կրկնության, կխզի ԱՄՆ աջակցությունը և Իրաքը կթողնի «առանց հաջողության, բարգավաճման կամ ազատության»»։

Իսկ ինչո՞ւ է Թրամփը նման դիրքորոշում ընդունել

Ամենակարևոր պատճառն այն է, որ նա Նուրի ալ-Մալեքիի ընտրությունը համարում է Արևմտյան Ասիայի տարածաշրջանում Դիմադրության առանցքի ամրապնդում և վնաս Սիոնիստական ռեժիմի համար։ Հետևաբար, սիոնիստների շահերը շարունակելու համար նա ճնշում է գործադրել իրաքյան քաղաքական խմբերի վրա՝ Նուրի ալ-Մալեքիին չներառելու համար։

Մյուս պատճառն այն է, որ Նուրի ալ-Մալեքին այն գործիչներից է, ովքեր մի կողմից դեմ են Իրաքում ԱՄՆ ռազմական ներկայությանը, մյուս կողմից՝ ցանկանում են ամրապնդել  Իրանի  հետ հարաբերությունները։ Հետևաբար, Ալ Մալեքիի ընտրությունը համատեղելի չէ Իրաքում և Արևմտյան Ասիայի տարածաշրջանում ԱՄՆ շահերի հետ։

Թրամփի դիրքորոշման երրորդ պատճառը կապված է Սպիտակ տուն վերադառնալուց հետո վերջին մեկ տարվա ընթացքում նրա վարքագծի հետ։ Վերջին մեկ տարվա ընթացքում Թրամփը որդեգրել է ամբարտավան, միջամտողական վարքագիծ և ուժի ցուցադրություն աշխարհի տարբեր երկրների նկատմամբ։ Իրաքի նոր վարչապետի ընտրության վերաբերյալ հանրային մեկնաբանություններն ու միջամտությունները, ինչպես նաև երկրի քաղաքական խմբերին ուղղված սպառնալիքները նույնպես պետք է դիտարկել այս տեսանկյունից։ Թրամփի դիրքորոշումից առաջ, Իրաքում ԱՄՆ նախագահի դեսպան Մարկ Սավայան նույնպես անուղղակիորեն սպառնացել էր իրաքցի քաղաքական գործիչներին՝ իր անձնական էջում գրառում հրապարակելով, որ նրանք պետք է ընդունեն ամերիկյան թելադրանքները։

Հարց է ծագում, թե  ինչ հետևանքներ կունենա Թրամփի գործողությունը

 Առաջին հետևանքն այն է, որ այն կասկածի տակ է դնում Իրաքի անկախությունը։ Իրաքի ժողովուրդը և խմբերը, որպես անկախ երկիր, ազատ են վարչապետին ընտրելու հարցում։ Վարչապետի նշանակման վրա ազդելու Թրամփի քայլը իրաքցիներին զրկում է այս իրավունքից։

Մյուս հետևանքն այն է, որ դա կարող է Իրաքը տանել քաղաքական փակուղու՝ նոր վարչապետի և նույնիսկ նոր նախագահի նշանակման հարցում, քանի որ Իրաքում վարչապետի և նախագահի նշանակման քաղաքական համաձայնության գործընթացը հաճախ երկար և բարդ գործընթաց է։ Սա այն դեպքում, երբ Նուրի ալ-Մալեքիի՝ որպես Իրաքի վարչապետի թեկնածուի առաջադրումից հետո, շիաների համակարգող շրջանակը տարբեր իրաքցի պաշտոնյաներ և գործիչներ առանձին ուղերձներով շնորհավորել են նրան։

Իրաքյան Քուրդիստանի դեմոկրատական կուսակցության ղեկավար Մասուդ Բարզանին հայտարարել է, որ ողջունում է Նուրի ալ-Մալեքիին վարչապետի պաշտոնում առաջադրելու՝ Համակարգող շրջանակի որոշումը։

 «Ալ-Ազմ» կոալիցիայի ղեկավար Մութհանա ալ-Սամրային նույնպես շնորհավորել է Նուրի ալ-Մալեքիին՝ Իրաքի վարչապետի պաշտոնում առաջադրվելու կապակցությամբ։