سعودی عربستان ته د افغانستان د ولسمشر سفر
اشرف غنی له طالبانو په ملاتړ کې د عربستان مخینې ته په پام سره،هیله درلوده،په طالبانو ډلې کې د ریاض په نفوذ په تکیّې سره دغه ډله،د افغانستان له حکومت سره د روغې جوړې خبرواترو ته وهڅوی،چې دغه شان غوښتنه هیڅکله هم پوره نه شوه او د سعودی چارواکی په غوښتی او ناغوښتی توګه ونه توانیدل د اشرف غنی ددغې غوښتنې دپوره کیدا لپاره کوم ګام پورته کړائ شی .
د افغانستان ولسمشر اشرف غنی په یوه رسمی سفر کې دعربستان پلازمینې ریاض ته تللی دی .
اشرف غنی په دغه سفر کې دعُمرې په اداکولو سربیره ،د عربستان له پاچا ملک سلمان بن عبدالعزیز او ددغه هیواد یو شمیر نورو چارواکو سره هم لیده کاته کوی . .
د دوو اړخیزو امنیتی مناسباتو پیاوړتیا ،د امریکا اوطالبانو ترمینځ د سولې احتمالی موافقه،په افغانستان کې د موقتی حکومت جوړیدا، په افغانستان کې د جنګ پراختیا او د عامو خلکو د وژلو زیاتیدا د افغانستان د ولسمشر او سعودی عربستان د لوړپوړو چارواکو ترمینځ د خبرواترو تر ټولو مهمې موضوعګانې دی .
په قطر کې د امریکا او طالبانو ترمینځ دسولې د احتمالی موافقې لاسلیک کیدا او په افغانستان کې د موقتی حکومت جوړیدا داشرف غنی د اندیښنې لامل شوې ده .
په قطر کې د امریکا او طالبانوډ لې ترمینځ د سولې د خبرواترو د ترسره کیدا په وخت او همداراز د افغانستان د ولسمشرۍ د برخلیک ټاکونکو انتخاباتو د ترسره کیدا په په درشل کې چې ټاکل شوې ده د ستمبر په اته ویشتمه نیټه ترسره شی،عربستان ته د اشرف غنی سفر،مهم ارزول شوی دی .
اشرف غنی چې د ولسمشرۍ په مخکینیو انتخاباتو کې له له بریالیتوب وروسته ئې خپل لومړنی بهرنی سفر هم عربستان ته کړی ؤ ، که په راتلونکو انتخاباتو کې بریالی نشی ، نو په دغه مقام به سعودی عربستان ته دهغه وروسته سفر وی .
په ۲۰۱۴کال کې په افغانستان کې داشرف غنی واک ته له رسیدا وخت راهسې تر دې دمه ، د کا بل او ریاض اړیکو څه خاص تاؤتریخوالی نه دی درلودلی او ددغه هیواد ولسمشر هڅه کړې ،دخپلو پروګرامونو دپرمخ بیولو لپاره دعربستان له مالی او سیاسی ظرفیّته استفاده وکړائ شی .
اشرف غنی له طالبانو په ملاتړ کې د عربستان مخینې ته په پام سره،هیله درلوده،په طالبانو ډلې کې د ریاض په نفوذ په تکیّې سره دغه ډله،د افغانستان له حکومت سره د روغې جوړې خبرواترو ته وهڅوی،چې دغه شان غوښتنه هیڅکله هم پوره نه شوه او د سعودی چارواکی په غوښتی او ناغوښتی توګه ونه توانیدل د اشرف غنی ددغې غوښتنې دپوره کیدا لپاره کوم ګام پورته کړائ شی .
سعودی عربستان دتیر وخت په شان دافغانسان په طالبانو کې څه خاص نفوذ نه لری او حتی له ۲۰۰۱کاله وروسته له دغې ډلې سره د ریاض د چارواکو په اړیکو کې د دښمنۍ کومې زیاتې نښې نښانې نه د ی لیدل شوی .
په تیر کال کې دعربستان په جده ښار کې د دغه هیواد په کوربتوب سره داسلامی عالمانو دبې نتیجې غونډې ترسره کیدا، په افغانستان کې د سولې په بهیر کې د ګډون لپاره ددغه هیواد یو ناکام اقدام ؤ .
په دغه شان شرائطو کې دا پوښتنه مطرح کیږی،چې عربستان ته د افغانستتان د ولسمشر دسفر لپاره له ټاکل شوو ځینو موضوعګانو سره سره ، په اوسنی وخت کې دغه سفر څه ا همیّت لری ؟.
په افغانستان کې د طالبانو د تاؤتریخجنو فعالیتونو اوج ته له رسیدو سره په یو وخت په دغه هیواد کې د داعش تکفیری ترهه ګرې ډلې د مرګونو اقداماتو زیاتیدا ته په پام سره ، اشرف غنی د ولسمشرۍ په راتلونکو انتخاباتو کې دهغه پر موقعیّت او همداراز ددغو انتخاباتو دترسره کیدا پر بهیر د جنګ او تاؤتریخوالو او بې ثباتیو دزیاتیدا پر اغیزو اندیښمن دی . داسې ځینی نوره موردنه هم شته چې د اشرف غنی او دهغه دټیم د اندیښنو د زیاتیدا لامل شوی دی .
په دغه شان شرائطو کې دغه ګمان مطرح دی چې عربستان ته د اشرف غنی د سفر اصلی هدف د هغه د حکومت دختمیدا په وروستیو اونیو کې ، په طالبانو او داعشیانو کې دهغوی له نفوذه د استفادې او د افغانستان د ولسمشرۍ دانتخاباتو په درشل کې د تاؤتریخجنو فعالیتونو ددریدا یا کمیدا لپاره ددغو ترهه ګرو ډلو لپاره له ریاضه یوازې د مرستې غوښتنه ده، ځکه دغه بهیر به داشرف غنی په موقعیّت ډیرې زیاتې منفی اغیزې وشیندی.
که څه هم ځینی شواهد پر طالبانو دعربستان د نفوذ دکمیدا ښودنه کوی ، خو پر داعشی ډلې ددغه هیواد مدیریّت لامل شوی څو اشرف غنی په افغانستان کې د داعش د حملو په کمیدا کې د ریاض رول ته ډیر هیله مندشی .
