افغانستان او پاکستان په تېره اونۍ کې
د افغانستان او پاکستان په اړه د دې اوونۍ په مطلب کې د دواړو هېوادونو د سیاسي، اقتصادي او امنیتي بدلونونو ترڅنګ، د ایران او افغانستان ترمنځ د سوداګریزو اړیکو د پراختیا په اړه هم خبرونه لرو.
د ایران او افغانستان چارواکو د اوبو، انرژۍ او سوداګرۍ په برخو کې د همکاریو پر پیاوړتیا ټینګار کړی، او د کابل په پنځم نړیوال امام ابوحنیفه نندارتون کې ایراني شرکتونو پراخ ګډون کړی دی.
همداراز، د دواړو هېوادونو د خصوصي سکټورونو ترمنځ د شاوخوا ۵۰۰ میلیونه ډالرو په ارزښت ۲۸ هوکړهلیکونه لاسلیک شوي او د ایران او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ د کچې لس میلیارده ډالرو ته د لوړولو موخه هم مطرح شوې ده.
په دې خپرونه کې به د میلک سرحدي بندر د فعالیتونو د ۲۴ ساعته کېدو لپاره د افغانستان او ایران د هڅو، د افغانستان د اشغال د کلیزې په مناسبت د طالبانو د حکومت د څرګندونو، په پاکستان کې د فلسطین په ملاتړ د لاریونونو او د فارسي ژبې د مهارتونو د ازموینې په اړه هم معلومات واورئ.
سربېره پر دې، په خیبر پښتونخوا کې د پاکستان د ټاکنو کمېسیون د یوه لوړپوړي چارواکي د وژل کېدو، د روسیې او پاکستان د ګډو پوځي تمرینونو او د یمن پر ضد بریدونو کې د پاکستان د هوايي ځواک د ګډون په اړه د راپور د ردولو موضوعات هم وڅېړو.
******
د ایران د اسلامي جمهوریت د انرژۍ وزیر عباس عليآبادي، د افغانستان د سرپرست حکومت د مالیې له وزیر محمد ناصر آخند سره په کتنه کې، د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو او اقتصادي اړیکو، په ځانګړي ډول د اوبو او انرژۍ په برخو کې، پر پیاوړتیا ټینګار وکړ.
د افغانستان د سرپرست حکومت د مالیې وزیر د امریکا او صهیونیستي رژیم د جنایتکارانه بریدونو په ترڅ کې د ایران د شهیدانو د یاد درناوي ترڅنګ وویل: «افغانستان او ایران ګډ دښمن لري. موږ له شلو کلونو اشغال وروسته امریکا ناکامه کړه او په ډاډ سره ویلی شو چې ایران به هم امریکا ناکامه کړي.»
د افغانستان د سرپرست حکومت د مالیې وزیر هیله څرګنده کړه چې د دواړو لورو خبرې اترې به د ایران او افغانستان ترمنځ د اقتصادي اړیکو د پراختیا او پراخېدو پیل وي.
******
د ایران بېلابېلو صنعتکارانو او شرکتونو د افغانستان په کابل کې د امام ابوحنیفه په پنځم نړیوال نندارتون کې د تېرو کلونو په پرتله ډېر پراخ حضور درلود. په دغه نندارتون کې د ایران د مخابراتي تجهیزاتو او نوري فایبر د تولید یوه شرکت هم ګډون کړی و.
د ټولنیز امنیت د تأمین پانګونې شرکت، چې په «شستا» مشهور دی، هم د درملو، سمنټو او معدني موادو اړوند محصولات له خپلو ۱۶ فرعي شرکتونو سره په نندارتون کې نندارې ته وړاندې کړي وو.
*****
د ایران د سوداګرۍ خونې د پارلماني چارو مرستیال محمدرضا رمضاني ویلي، ټاکل شوې موخه دا ده چې د ایران او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ کچه شاوخوا لس میلیارده ډالرو ته لوړه شي؛ په داسې حال کې چې اوس مهال دغه کچه شاوخوا درې نیم میلیارده ډالره اټکل کېږي.
رمضاني د افغانستان په پنځم نړیوال امام ابوحنیفه نندارتون کې د ایراني شرکتونو فعال حضور ته په اشارې سره هیله څرګنده کړه چې د ترسره شویو پلانونو او تعقیبي هڅو له لارې به د دې سوداګریزې موخې د تحقق زمینه برابره شي.
د ایران د سوداګرۍ خونې د پارلماني چارو مرستیال ټینګار وکړ چې په ګډو غونډو کې د ایران او افغانستان د اقتصادي فعالانو اندېښنې او ستونزې، او همداراز د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو همکاریو د پراختیا پر وړاندې خنډونه مطرح او وڅېړل شول.
******
په کابل کې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې په نوښت د افغانستان او ایران د سوداګریزو چارواکو په غونډه کې، د دواړو هېوادونو خصوصي سکټورونو په بېلابېلو اقتصادي برخو کې د شاوخوا ۵۰۰ میلیونه ډالرو په ټولیز ارزښت ۲۸ هوکړهلیکونه لاسلیک کړل.
د ایران او افغانستان د ګډې سوداګرۍ خونې مشر محمود سیادت په دې غونډه کې د دواړو هېوادونو د اقتصادي اړیکو پر پیاوړتیا، د دوهاړخیزې سوداګرۍ د پراختیا لپاره د شته ظرفیتونو پر کارولو، د خصوصي سکټور د همکاریو پر زیاتولو او د ګډې پانګونې پر پراخولو ټینګار وکړ.
*****
د افغانستان د نیمروز ولایت د اقتصادي کمېټې او د ایران د سیستان او بلوچستان ولایت د چارواکو ګډه غونډه د میلک په سرحدي بندر کې د فعالیتونو د ۲۴ ساعته کېدو د موضوع د څېړلو لپاره جوړه شوه.
په دې غونډه کې د نیمروز د والي د دفتر مشر سیفالله محمدي د ترانزیټي موټرو د منلو او چارو ته د رسېدنې لپاره د دغه ولایت د ګمرک پر بشپړ چمتووالي ټینګار وکړ او ویې ویل چې د نیمروز په ګمرک کې د توکو او ترانزیټي موټرو د لېږد پر وړاندې هېڅ ډول خنډ نشته او هر څومره موټر چې ورشي، چارې به یې ترسره شي.
په مقابل کې، ایراني چارواکو ټینګار وکړ چې په راتلونکې یوه میاشت کې دې د میلک پولې د فعالیتونو د ۲۴ ساعته کېدو لپاره اړین اقدامات ترسره شي.
*****
د افغانستان د سرپرست حکومت د ویاند مرستیال حمدالله فطرت، پر افغانستان د امریکا او متحدینو د برید د پیل د ۲۵مې کلیزې په مناسبت، دغه پېښه د افغانستان د تاریخ له تورو ورځو څخه وبلله او ویې ویل چې د بهرنیو ځواکونو پر وړاندې د افغانانو اوږدې مبارزې وښوده چې هېڅ ځواک د خلکو پر ارادې بریالی کېدای نه شي.
فطرت د اکتوبر د اوومې په مناسبت په یوه پیغام کې وویل چې د دې جګړې پر مهال زرګونه افغانان ووژل شول، ټپیان شول، زنداني او بېځایه شول.
د فطرت په وینا، پر افغانستان دغه برید تېری و او بهرني ځواکونه له نږدې دوو لسیزو پوځي حضور وروسته، په پای کې له دغه هېواد څخه ووتل.
د افغانستان د سرپرست حکومت د ویاند مرستیال ټینګار وکړ چې اشغالګر که هر څومره په زور او ځواک افغانستان ته داخل شي، په پای کې به د افغانانو ارادې ته تسلیم شي.
******
د فارسي ژبې د مهارتونو شپاړسمه معیاري ازموینه «سامفا» په راولپنډۍ او لاهور کې د پاکستاني فارسيزدهکوونکو په ګډون ترسره شوه.
دغه ازموینه د نوماندانو د ژبنیو مهارتونو د ارزونې ترڅنګ، د ایران او پاکستان د کلتوري اړیکو د پیاوړتیا، له فارسي ژبې سره د لېوالتیا لرونکو کسانو د لا ډېرې بلدتیا او د ایران په پوهنتونونو کې د زدهکړو د دوام له امکاناتو سره د هغوی د اشنا کېدو فرصت هم برابروي.
په راولپنډۍ او لاهور کې نوماندانو په دې ازموینه کې ګډون وکړ. دغه ازموینه په راولپنډۍ ښار کې د ایران د اسلامي جمهوریت د کلتوري استازي او د ایران د کلتوري مرکز د مسؤل تر څارنې لاندې ترسره شوه.
د فارسي ژبې د مهارتونو معیاري ازموینه «سامفا» د ایران د ښوونې او روزنې د ارزونې ادارې له خوا د نړیوالو محصلینو او هغو کسانو د فارسي ژبې د مهارتونو د کچې د معلومولو لپاره ترسره کېږي چې فارسي یې مورنۍ ژبه نه ده.
********
د ایران د اسلامي جمهوریت د سرقونسلګرۍ په کوربهتوب او د نیمهوچې هند د ښوونځیو د سرپرستۍ په همکارۍ، د پاکستان په کراچۍ ښار کې د میناب د «شجره طیبه» ښوونځي، لامرد د شهیدو زدهکوونکو او د «دفاعي اوونۍ» د یادونې لپاره یوه معنوي غونډه جوړه شوه.
غونډه د ایران د اسلامي جمهوریت بیرغ ته د درناوي، د قرآن کریم د تلاوت او د ایران د ملي سرود په غږولو پیل شوه. په دې مراسمو کې په کراچۍ کې د ایرانیانو د ښوونیز مجتمع زدهکوونکو، ښوونکو او د ایران د سرقونسلګرۍ ډیپلوماتانو ګډون درلود.
په غونډه کې د ایرانیانو د ښوونیز مجتمع د زدهکوونکو هنري او ادبي آثار هم نندارې ته وړاندې شول. دغه آثار، چې «د میناب خوب» نومول شوي وو، انځورونه او لیکلي احساساتي پیغامونه رانغاړل.
په کراچۍ کې د ایران سرقونسل اکبر عیسیزاده د وینا پر مهال د میناب د شجره طیبه ښوونځي د شهیدو زدهکوونکو یاد تازه کړ او ویې ویل چې دا مراسم د هغو عزیزو زدهکوونکو د یاد درناوي لپاره جوړ شوي چې د ایران پر خاوره د امریکا او صهیونیستي رژیم د غیرقانوني تېري د پیل په لومړۍ ورځ په مظلومانه توګه شهیدان شول.
د ایران د اسلامي جمهوریت سرقونسل د ایران پر ملکي وګړو او د غزې پر مظلومو خلکو د امریکا او صهیونیستي رژیم د جنایتونو په اړه د نړیوالې ټولنې پر بېتفاوتۍ او دوهګوني چلند نیوکه وکړه او ویې ویل چې د صهیونیستي رژیم د دې غیرانساني اقداماتو د مخنیوي لپاره سخت او پرېکنده چلند ته اړتیا ده
********
د اشغالګر اسرائیلي رژیم پر ضد د الاقصی طوفان د عملیاتو د درېیمې کلیزې په پوره کېدو او د غزې د خلکو پر وړاندې د صهیونیستي رژیم د جنایتونو په دوام سره، د پاکستان په ښارونو کې د فلسطین په ملاتړ غونډې جوړې شوې.
لاریونوالو د فلسطینیانو پر ضد د نسلوژنې جنایتونه وغندل او د مرګ پر امریکا او اسرائیلو شعارونه یې ورکړل.
ګډونوالو د مقاومت د محور د شهیدانو انځورونه او د فلسطین بیرغونه له ځان سره لېږدول او د غزې د خلکو پر ضد په جنایتونو کې یې د امریکا او اسرائیلو د رژیم همکاري وغندله.
ویناوالو په سیمه کې د ځینو هېوادونو له اسرائیلي رژیم سره د جوړجاړي د غندلو ترڅنګ وویل چې د پاکستان خلک به تر وروستۍ سلګۍ ودرېږي او د جعلي صهیونیستي رژیم د په رسمیت پېژندلو دسیسې ته به هېڅکله تسلیم نه شي.
*****
د پاکستان د کورنیو چارو وزارت اعلان وکړ چې د دغه هېواد د ټاکنو کمېسیون یو لوړپوړی چارواکی د خیبر پښتونخوا ایالت په شماللوېدیځ کې د یوه ترهګریز برید په ترڅ کې وژل شوی دی.
د پاکستان د ټاکنو کمېسیون عمومي رئیس شمشاد خان په ټانک ښار کې د وسلهوالو کسانو په یوه مرګوني برید کې ووژل شو.
د پاکستان د کورنیو چارو وزارت د دغه چارواکي د ترور د پېښې په تایید سره برید ترهګریز وباله او اعلان یې وکړ چې د دې جنایت عاملان تر تعقیب لاندې دي او سخته سزا به ورکړل شي.
*****
د روسیې او پاکستان نهم ګډ پوځي تمرین، چې د دواړو هېوادونو ځانګړو ځواکونو پکې ګډون درلود، د افغانستان پولې ته څېرمه د خیبر پښتونخوا ایالت په چرات سیمه کې ترسره شو او د ترهګرۍ پر ضد د همغږو عملیاتو په ترسره کولو پای ته ورسېد.
دغه پوځي تمرین شاوخوا دوه اوونۍ دوام وکړ. اعلان شوې موخه یې د عملیاتي تجربو تبادله، د ترهګرۍ پر ضد د مبارزې د مهارتونو پیاوړتیا او د دواړو هېوادونو د ځواکونو ترمنځ د همغږۍ او ګډ کار د وړتیا زیاتول وو.
په دې پوځي تمرین کې د روسیې د ۲۰۱مې پوځي اډې ځواکونو ګډون کړی و. دغه اډه د روسیې د مرکزي پوځي سیمې اړوند ده او په تاجکستان کې مېشته ده. یادو ځواکونو د پاکستان د پوځ له ځانګړو ځواکونو سره یوځای تمرین وکړ.
********
د پاکستان د اطلاعاتو وزارت د امریکايي ورځپاڼې «نیویارک ټایمز» هغه راپور رد کړ چې پکې ویل شوي وو، د پاکستان د هوايي ځواک الوتکې د یمن پر ضد بریدونو کې کارول شوې دي. دغه وزارت راپور جعلي او جوړ شوی وباله.
دغه وزارت په یوه اعلامیه کې وویل چې نړیوالې رسنۍ باید د مکې د پوځي هوکړې په چوکاټ کې د پاکستان د وسلهوالو ځواکونو د کارونې د څرنګوالي په اړه د اټکلونو پر بنسټ د راپورونو له خپرولو ډډه وکړي.
د پاکستان د اطلاعاتو وزارت په اعلامیه کې راغلي چې که د پاکستاني ځواکونو د کارولو اړتیا پیدا شي، جزئیات به یې د صلاحیت لرونکو مراجعو له خوا اعلان شي.
نیویارک ټایمز د یوه لوړپوړي پاکستاني پوځي چارواکي له قوله، پرته له دې چې نوم یې څرګند کړي، راپور ورکړی و چې د پاکستان د هوايي ځواک جنګي الوتکې په یمن کې د ځینو هدفونو پر ضد بریدونو کې کارول شوې دي.
*******
