د ایران او عربستان نیغ په نیغه خبرې اترې ، علتونه او اهمیت
بل مهم دلیل باید د عربستان په داخلی سویه او سعودی چارواکو لپاره د ریاض د تاوتریخجن بهرنی سیاست د پایلو په ډاګه کیدا ده
خبري سرچینو په وروستیو ورځو کې د عراق حکومت په میانځګړیتوب او په بغداد کې د ایران او عربستان د نیغ په نیغه خبرواترو خبر ورکړی دی
عربستان په ۲۰۱۶ کال کی له ایران سره خپلې ډیپلوماټیکې اړیکی غوڅې کړې . ایران په تیرو ۵ کلونو کې په ځلونو له عربستان سره د اړیکو د احیا لپاره چمتووالې اعلان کړ خو ریاض له ایران سره د تاوتریخوالی په دوام ټینګار وکړ . اوس د ۵ کلونو په تیریدا سره ریاض او تهران د بغداد په شنې سیمې کې ، د امنیتی مسولانو په سویه او د عراق حکومت په څارنې سره د اړیکو د احیا لپاره خبرې اترې کړی دی . دا مهمه پوښتنه مطرح کیږی چی د دغو اړیکو له خوڅیدا د ۵ کلونو په تیریدا سره ولی ریاض اوس له تهران سره د تاوتریخوالی کمولو او نیغ په نیغه خبرو اتروته مخه کړی ده ؟
داسې ښکاری چی په دې هکله لومړنې او مهم دلیل د نړیوال نظام د جوړښت په سویه ولیدل شی . شک نشته چی امریکا په نړیوال نظام کې اغیزمنه او فیصله کونکۍ لوبغاړۍ ده . د سعودی حکومت مخکې د ټرمپ حکومت په سیوره کې د اسیا په لویدیځ کې د زیات مانور قدرت درلود ، چی دا کار د عربستان په بهرنی سیاست کې له ایران او قطرسره د اړیکو غوڅولواو یمن پرضد جنګ په شمول د ډیرو تیروتنو سبب شو . په حقیقت کې د عربستان دغو سیاستونو د امریکا په قدرت کی د ټرمپ په شتون پورې تړلی وو چی په ټاکنون د ټرمپ په ماتې پسې سعودی رژیم په بهرنی سیاست کی مسلو ته حقیقی کتنې ته مجبوره شو .
بل مهم دلیل باید د عربستان په داخلی سویه او سعودی چارواکو لپاره د ریاض د تاوتریخجن بهرنی سیاست د پایلو په ډاګه کیدا ده . له ایران سره د اړیکو غوڅولو او تاوتریخوالی نه یوازې د عربستان سیمه ایز موقعیت ښه نکړ بلکې په بهرنی سیاست کی د زیاتو لګښتونو او په لویدیځه اسیا کې د دغه هیواد دځای د کمزورتیا سبب هم شو . په حقیقت کی نن د سیمې په سویه له ایرانه ویرولو خپل رنګ بایللی دې او په عمل کی یې ریاض لپاره معکوسې پیلې درلودلی دي . داسې ښکاری حتی د عربستان تر ټولو نږدې متحد یعنی اماراتو له ایران سره د تاوتریخوالی کمولو ته مخه کړی ده .
بله مهمه موضوع په سیمه ایزه سویه د یمن جنګ دی . د یمن پرضد جنګ یو ډول له تهران سره د ریاض نیابتی جنګ دې ، خو د ۶ کلونو په تیریدا سره په ډاګه شوه عربستان د یمن په جبۍ کې ښکیل شوی دی او د دغه جنګ دوام د ریاض لپاره ډیر تاوانونه لری .
د عربستان او ایران خبرې اترې او د دواړو هیوادونو د اړیکو احتمالی احیا د لویدیځې اسیا سیمې لپاره د بدلانه یو مهم پیچومې بللې شو . دغه خبرې اترې د یمن پرضد د جنګ د بندولواحتمال زیاتوی او په کلی ډول په سیمه کې نیابتی جنګونه کموی .
که څه هم عربستان د ایران په ګټه د سیمه ایز قدرت د انډول د ګډوډی د مخنیوی لپاره له اسراییلو سره غیر رسمی ملګرتیا ته مخه کړه خو د دغو ملګرتیاو رسمی نه کول له هر څه زیات په دې دلیل وو چی ریاض پوهیده له اسراییلو سره رسمی اړیکی په اسلامی نړۍ کې د دغه هیواد موقعیت ته ګوزار ورکوی . اوس له ایران سره د خبرې اترې او د اړیکو احتمالی احیا چی د اسراییلی چارواکو د غوسې سبب شوی هم دي ، په عمل کی د اسراییلو په تاوان تمامیدلای شی او یا لږ لږه د ریاض او تل ابیب د اړیکو د پراختیا سرعت کمولې شی .
