نن د یکشنبې ورځ، د دیارلس سوه پینځه نوېم هجري لمریز کال د سلواغی د میاشتې څلور ویشتمه نیټه ده چې د څوارلس سوه اته دیرشم هجري قمري کال د جمادي الاول د میاشتې له څوارلسمې او د دوه زره اوولسم میلادي کال د فرورۍ له دولسمې نیټې سره برابره ده.

««««««««««««

یو سلو شپږ ویشت کاله پخوا، د دیارلس سوه دولسم هجري قمري کال د جمادي الاول  په څوارلسمه نیټه، د دیارلسمې قمري پیړۍ یو محدث او واعظ حاج ملا اسماعیل سبزواري په تهران کښې وفات شو. هغه د ایران په شمال ختیځ کښې په سبزوار کښې زیږیدلئ ؤ.  حکمت  او  فلسفه  يې د ایران له  مشهور فیلسوف حاج  ملا هادي سبزواري  زده کړل. ملا اسماعیل سبزواري د خپلو دیني زده کړو د بشپړولو لپاره د عراق نجف اشرف علمیه حوزې  ته لاړ  او د اجتهاد درجې له ترلاسه کولو وروسته، بیرته تهران ته راستون شو . له دغه  نامتو څیړانده ډیر تالیفات پاتې دي چې له هغو څخه (مجمع  النوریّن) او (نوادر الاثار) ته اشاره کولئ شو.

««««««««««««

یو سلو دولس کاله وړاندې،  د دیارلس سوه شپږ ویشتم هجري قمري کال د جمادي الاول په څوارلسمه نیټه،  د ایران  یو  ریاضي پوه په نجم الدوله مشهور میرزا عبدالغفار تهراني وفات شو. میرزا عبدالغفار د زده کړو له هماغه  پیله  په  ریاضیاتو کښې  ډیره  دلچسپي درلوده. هغه  دغه  علم  په  هغه وخت  کښې د دارالفنون  په  شان  په  مشهورو  ښونځیو کښې زده کړ او د ریاضۍ په زمینه کښې يې څیړنې او مطالعو ته مخه کړه. نجم الدوله تر کلونو پورې  په  دارلفنون  مدرسې کښې د ریاضیاتو معلم ؤ.  له  دغه  ایراني  ریاضي پوه  څخه  د (بدایة الحساب)  او  (اصول هندسه)  په  شان  تالیفات په یادګار پاتې دي.

««««««««««««

نهه شپیته کاله  پخوا، د نولس سوه اته څلویښتم میلادي کال د فرورۍ د میاشتې  په  دولسمه نیټه، د مصر نامتو مبارز او د اخوان المسلمین تنظیم جوړونکئ حسن  البنا د انګلستان  او د مصر  د هغه  وخت  د باچا فاروق په ګډې  دسیسې سره شهید کړائ شو .

هغه په پوهنتون کښې د زده کړې په وخت د استعمار او د هغه د کورنیو ګوډاګیانو پر ضد خپلې مبارزې پیل  کړې  او په  نولس سوه اته ویشتم میلاديی کال کښې یې په  مصر کښې د اخوان المسلمین د ټولنې په جوړولو سره ، د انګلستان د استعمار لخوا  له اسلام  او د هغوئ  له  دیني ضد ګروهنو سره  مقابله  شروع  کړه .

دغه ټولنې په چټکۍ سره د سوریې ، لبنان ، اردن او فلسطین په شمول  د سیمې  په  ډیرو هیوادونو  او د افریقا د شمال په ځینو هیوادونو کښې نفوذ وکړ  او  حسن البنا په اسلامي نړۍ کښې  شهرت  وموند .

په نولس سوه اته څلویښتم  میلادي کال کښې د مصر د هغه  وخت  حکومت  د باچا فاروق د حکومت  د نسکورولو د دسیسې  او د دغه  هیواد د لومړي وزیر د ټرور  په  تور اخوان المسلمین ټولنه ړنګه کړه او د دغه  ډلې  ډیر غړي یې ونیول  او د دغه  ډلې مشر حسن البنا یې شهید کړ .

له  دې سره سره اوس  هم  د اخوان المسلمین  په  نوم  یا د حسن البنا له  تفکراتو په  الهام اخیستلو سره په  مصر او نورو اسلامي هیوادونو کښې په فعالیت بوخت دی .

««««««««««««

نهه ویشت کاله پخوا، د دیارلس سوه شپږ شپیتم هجری لمریز کال د سلواغی د میاشتې په څلورویشتمه نیټه، مجاهد عالم آیت ا... شیخ سلمان خاقانی وفات شو. آیت ا... شیخ سلمان خاقانی په دولس سوه درې نوېم لمریز کال کښې د عراق په یوه جنوبی ښار کښې وزیږید. له ماشومتوبه وروسته، په دیارلس کلنۍ کښې د دینی علومو د زده کولو لپاره نجف اشرف ته ولاړ. هغه په همغه حال کښې په نورو فعالیتونو کښې له ګډونه غافل نه ؤ پاتی او په اجتماعی، سیاسی او ادبی ټولنو کښې یې ګډون کاوه. آیت ا... خاقانی په درې څلویښت کلنۍ کښې د خپل پلار چې د خرمشهر له عالمانو څخه ؤ، له وفاته وروسته په همدې ښار کښې استوګنه شو او په خرمشهر کښې د دیرشو کالو په اوسیدو کښې د ارزښتناکو خدمتونو او د خلکو د لار ښونې سرچینه شو. د تپلی جنګ له پیلیدا وروسته د هغه کور د بی کوره خلکو لپاره د پناه ځائ ؤ تر دې چې د هغه په کور باندې د توپ او هاوان ګولئ ولګیدې او د خپل ټاټوبی پریښودو ته مجبور شو. د جنګ په بهیر کښې، د آیت ا... خاقانی کور، جومات او کتابتون وویشتل او وران کړائ شول او هغه قم ته هجرت وکړ. بالاخره دغه د مقاومت او زهد او تقوا بیلګه د دیارلس سوه شپږ شپیتم لمریز کال د سلواغی په څلورویشتمه نیټه په شپږ اویا کلنۍ کښې په قم کښې وفات شو.

««««««««««««

او له ننه نهه کاله پخوا، د دوه زره اتم  میلادی کال د فرورۍ د میاشتې  په  دولسمه  نیټه، د لبنان د اسلامی مقاومت غورځنګ حزب الله یو مشر عماد مغنینه چې په حاجی رضوان  مشهور ؤ، د سوریې  په پلازمینې دمشق کښې ټرور او شهید شو .

عماد مغنیه  د هغه بم  په  وسیله  چې  د صهیونیسټ رژیم عواملو د هغه په ګاډي کښې ایښئ  ؤ،  ټرور شو .

شهید مغنینه په نولس سوه دوه شپیتم  میلادي کال کښې د لبنان په جنوب کښې  د  صور ښار  په  یوې روحاني کورنۍ کښې وزیږید .

هغه د پوهنتون د زده کړو له ختمولو وروسته څه موده د فلسطین له ازادي غواړي  تنظیم  پي ایل  او سر ه  ملګرتیا وکړه .

خو عماد مغنیه په لبنان د صهیونیسټ رژیم له حملې او له دغه هیواد څخه د فلسطین  د ازادي غواړي تنظیم  پي ایل  او  د ځواکونو له  وتلو  وروسته  د لبنان له امل غورځنګ سره یوځائ شو .

څه موده وروسته او د لبنان  د اسلامي مقاومت غورځنګ  له  جوړیدا وروسته عماد مغنینه  په  دغه  انقلابي غورځنګ کښې شامل شو او د صهیونیسټ رژیم  پر ضد یې مبارزې ته دوام ورکړ .

عماد مغنینه  د هوش او زړورتیا په  دلیل  ډیر ژر په  حزب الله  کښې  پرمختګ وکړ  او د صهیونیسټ  نیواکګرانو پر ضد د ځینو مهمو عملیاتو پلانونکئ ؤ .

په همدې دلیل د عماد مغنیه نوم په رسمي ډول  د صهیونیسټ رژیم  د ټرور په لیسټ کښې شامل شو .

شهید عماد مغنیه د دوه زره شپږم  میلادي کال  په  دوبئ کښې د لبنان  په  درې دیرش  ورځني  جنګ کښې  د صهیونیسټ رژیم په ماتې کښې مهم رول  درلود .

په  همدې  وجه  صهیونیسټانو له هغه سره ژوره کینه  لرله تر دې چې د ټرور له رودې  په کار اخیستلو سره یې د لبنان د اسلامي مقاومت دغه غوره بچئ شهید کړ .

ذیشان حیدر بنګش