در برنامه " راهی به سوی نور" به بررسی و تفسیر آسان و روان آیات قرآن کریم پرداخته می شود. در این برنامه " راهی به سوی نور" به بررسی و تفسیر آیات قرآن کریم ، سوره سبا آیه های 25 تا 30 پرداخته می شود .

     بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 25 تا 27 از سوره سبأ گوش می‌سپاریم:

«قُل لَّا تُسْأَلُونَ عَمَّا أَجْرَمْنَا وَلَا نُسْأَلُ عَمَّا تَعْمَلُونَ»، «قُلْ یَجْمَعُ بَیْنَنَا رَبُّنَا ثُمَّ یَفْتَحُ بَیْنَنَا بِالْحَقِّ وَهُوَ الْفَتَّاحُ الْعَلِیمُ»، «قُلْ أَرُونِیَ الَّذِینَ أَلْحَقْتُم بِهِ شُرَکَاءَ  کَلَّا  بَلْ هُوَ اللَّـهُ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ»  

ترجمه این آیات چنین است:

«[ای پیامبر!] بگو: شما از آنچه ما مرتکب شده‌ایم بازخواست نمی‌شوید و ما [نیز] از آنچه شما انجام می‌دهید، بازخواست نخواهیم شد»، «بگو: پروردگار ما، ما و شما را [در قیامت] گرد می‌آورد، سپس میان ما و شما به حق داوری خواهد کرد و اوست داور دانا»، «بگو: کسانی را که به عنوان شریک به خدا ملحق کرده‌اید، به من نشان دهید. هرگز چنین نیست، بلکه اوست خدای نفوذناپذیر حکیم»

در برنامه قبل گفتیم که رسول خدا در دعوت مردم به سوی حق، از آنها می‌خواهد که خود بیندیشند و راه حق را انتخاب کنند و طبیعی است هر کس مسئول انتخاب خویش و اعمال و رفتار خود خواهد بود. این آیات می‌فرماید: در قیامت نیز هر کس براساس انتخاب خویش مورد بازخواست قرار می‌گیرد. البته داوری میان مردم، به عهده خداوندی است که خالق آسمان و زمین است و به احوال همة انسانها آگاه است. او براساس حق و حقیقت داوری خواهد کرد و هر کس را به سزای اعمالش خواهد رساند.

در دنیا همه‌ مردم مدعی هستند که فکر و عمل و راه آنها درست است و تشخیص حق از باطل کار آسانی نیست. اما در قیامت، جایی برای ادعاها  نیست. بلکه خداوند براساس علم خود، حق و باطل را مشخص کرده و میان آنها جدایی خواهد انداخت.

آیه بعد، بار دیگر خطاب به مشرکان می‌فرماید: آنچه را شما شریک خداوند می‌پندارید، واقعیت ندارد و تنها گمان و پندار شماست. این چیزی نیست که قابل ارائه و اثبات باشد. آنها تنها مشتی چوب و سنگ هستند که لیاقت ندارند شریک خالق در آفرینش یا تدبیر امور هستی باشند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. در قیامت، معیار سنجش کارها، حق و باطل است، نه نسبتهای فامیلی، زبانی یا نژادی/  لذا اعمال هرکس تنها با میزان حق سنجیده می شود، نه امور دیگر.
2. در گفتگو با مخالفان، آنان را مُجرم و گناهکار قلمداد نکنیم. رسول خدا به مشرکان فرمود: خداوند ما را به خاطر گناهانمان بازخواست می‌کند و شما را به خاطر کارهایتان/
3. هیچیک از معبودهای خیالی بشر (اعم از بتها و فرشتگان)، خودشان را شریک خدا نمی‌دانند، این انسان جاهل است که آنها را به خدا ملحق کرده و شریک  او می‌پندارد.

اکنون به تلاوت آیه 28 از سوره سبأ گوش می‌سپاریم:

«وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا کَافَّةً لِّلنَّاسِ بَشِیرًا وَنَذِیرًا وَلَـکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُونَ»

ترجمه این آیه چنین است:

«و ما تو را جز بشارت‌دهنده و بیم‌دهنده برای همه مردم، نفرستادیم، ولی  بیشتر مردم نمی‌دانند»

پس از بحث درمورد توحید و شرک، این آیه درباره جهانشمولی و فراگیری رسالت پیامبر اکرم، حضرت محمد مصطفی (ص) صحبت می کند. گرچه مخاطب اولیه او مردمان عرب زبان منطقه حجاز بودند و کتاب او به زبان عربی نازل شد، اما پیام او اختصاصی به قوم و زبان خاص یا عصر و زمان آن حضرت ندارد. بلکه این پیام، همه مردم جهان، از هر قوم و نژاد را تا پایان تاریخ دربرمی‌گیرد. چنانکه آیه اول سوره‌ فرقان نیز، دعوت پیامبر را برای همة جهانیان می‌داند.

در این آیه، همچنین شیوه تربیتی آن حضرت در انجام رسالتش بیان شده و می‌فرماید: او کسانی را که به سوی حق گرایش پیدا کرده و حق را بپذیرند، به سعادت دنیا و آخرت بشارت می‌دهد و کسانی را که از حق روی گردانند و در برابر حق، عناد و لجاجت ورزند، به کیفر سخت، هشدار می‌دهد.

اما متاسفانه بسیاری از مردم، از نقش ایمان و کفر در سعادت خود بی‌خبرند و به این بشارت ها و هشدارها کمتر توجه می‌کنند.

از این آیه می‌آموزیم:

1. رسالت پیامبر اسلام جهانی است و این بهانه که او از قوم و نژاد ما نبوده است، همانند آن است که کسی بگوید: تنها مردم شام و فلسطین باید مسیحی باشند، زیرا حضرت عیسی در آن سرزمین متولد شده و درآنجا رسالت خود را به انجام رسانده است.
2. پیامبران مأمور ابلاغ دعوت الهی بوده‌اند، نه اجبار مردم به پذیرش دین حق/ لذا شیوه دعوت آنها بر پایه هشدار و بشارت بوده است، نه اکراه و الزام و اجبار انسانها/          

اکنون به تلاوت آیات 29 و 30 از سوره سبأ گوش می‌سپاریم:

«وَیَقُولُونَ مَتَى هَـذَا الْوَعْدُ إِن کُنتُمْ صَادِقِینَ»، «قُل لَّکُم مِّیعَادُ یَوْمٍ لَّا تَسْتَأْخِرُونَ عَنْهُ سَاعَةً وَلَا تَسْتَقْدِمُونَ»              

ترجمه این آیات چنین است:

«می‌گویند: اگر راست می‌گویید: این وعده [قیامت]، کی خواهد بود؟»، «بگو: وعده شما روزی خواهد بود که نه ساعتی از آن تأخیر می‌کنید و نه بر آن پیشی خواهید گرفت»

پس از اشاره به توحید و نبوت، این آیات، به موضوع معاد می پردازد و می‌فرماید: منکران معاد، دلیلی بر عدم امکان معاد ندارند، بلکه فقط نامشخص بودن زمان آن را بهانه کرده و در پی نفی و انکار آن هستند. چنانکه همه مردم به مرگ خود یقین دارند، ولی هیچ کس زمان مرگ خود را نمی داند.

قرآن در این آیات می‌فرماید: وقوع قیامت امری قطعی است که فرا خواهد رسید و از آنچه خداوند مقرّر کرده است، لحظه‌ای زودتر یا دیرتر نخواهد شد و شما با دیدن آثار قیامت، نمی توانید از آن فرار کنید یا آن را به تأخیر بیندازید. پس به فکر آن باشید که باید در آن روز، پاسخگوی اعمال خود باشید، نه در فکر انکار آن/

از این آیات می‌آموزیم:

1. زمان وقوع قیامت را فقط خدا می‌داند. پیامبران هم از آن آگاهی ندارند.
2. به جای بهانه‌گیری برای زمان وقوع قیامت، یا نحوه کیفر و پاداش انسان در آن، به فکر اصلاح افکار و رفتار خود باشیم تا در آن زمان، دست خالی وارد صحنه قیامت  نشویم.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. تا برنامه­ ای دیگر و آیاتی دیگر از قرآن کریم، خدا نگهدار.