در برنامه " راهی به سوی نور" به بررسی و تفسیر آسان و روان آیات قرآن کریم پرداخته می شود. در این برنامه " راهی به سوی نور" به بررسی و تفسیر آیات قرآن کریم ، سوره سبا آیه های 31 تا 33 پرداخته می شود .

   بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیه 31  از سوره سبأ گوش می‌سپاریم:

«وَقَالَ الَّذِینَ کَفَرُوا لَن نُّؤْمِنَ بِهَـذَا الْقُرْآنِ وَلَا بِالَّذِی بَیْنَ یَدَیْهِ وَلَوْ تَرَى إِذِ الظَّالِمُونَ مَوْقُوفُونَ عِندَ رَبِّهِمْ یَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ الْقَوْلَ یَقُولُ الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِینَ اسْتَکْبَرُوا لَوْلَا أَنتُمْ لَکُنَّا مُؤْمِنِینَ»

ترجمه این آیه چنین است:

«و کسانی که کافر شدندگفتند: ما نه به این قرآن و نه به آن [کتابی] که پیش از آن بوده است، هرگز ایمان نخواهیم آورد. اگر ببینی هنگامی که این ستمگران، در پیشگاه پروردگارشان بازداشت شده‌اند، [تعجب می‌کنی]  در حالی که  بعضی با بعض دیگر  جدل و گفتگو می کنند [و گناه خود را به گردن یکدیگر می‌اندازند.]  مستضعفان  به مستکبران می‌گویند: اگر شما نبودید، حتماً ما مؤمن بودیم»

در ادامه آیات برنامه های قبل که جایگاه مؤمنان و کافران در قیامت را بیان می‌کرد، این آیه می‌فرماید: کافران آنچه را کتابهای آسمانی در زمینه توحید و معاد مطرح کرده‌اند، انکار می‌کنند و حاضر به پذیرش آن نیستند. درواقع آنها بنا را بر این گذاشته‌اند که حق را نپذیرند، درست مانند کسی که خود را به خواب زده و هرچه او را صدا زنیم یا تکان دهیم، برنمی‌خیزد.

ادامه آیه می‌فرماید: اما همین منکران که در دنیا از روی لجاجت و تعصب بی‌جا، حق را زیر پا می‌گذاشتند، در قیامت به دنبال توجیه انکار خود هستند و سعی دارند گناه خود را به گردن دیگران بیندازند. لذا به بزرگان جامعه خود که آنها نیز گرفتار دوزخند، می‌گویند: شما ما را منحرف کردید، وگرنه ما ایمان می‌آوردیم و امروز گرفتار کیفر نمی‌شدیم.

از این آیه می‌آموزیم:      

1. عناد و لجاجت با حق، انسان را به سوی کفر و انکار می‌کشاند. انسانی که اینگونه  باشد، هرگز حاضر به ایمان آوردن نیست.
2. همه کتب آسمانی یک هدف و مسیر را دنبال می‌کنند. لذا کفار به هیچیک از آنها ایمان نمی‌آورند.
3. کفر و شرک و بی‌دینی، ظلم بزرگی در حق خود و پیامبران است.
4. در فرهنگ دینی، ظلم به خود نیز از مصادیق ظلم به شمار می رود.
5. در قیامت، ایمان عامل نجات و رستگاری است.

اکنون به تلاوت آیات 32 و 33 از سوره سبأ گوش می‌سپاریم:

«قَالَ الَّذِینَ اسْتَکْبَرُوا لِلَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا أَنَحْنُ صَدَدْنَاکُمْ عَنِ الْهُدَى بَعْدَ إِذْ جَاءَکُم  بَلْ کُنتُم مُّجْرِمِینَ»، «وَقَالَ الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِینَ اسْتَکْبَرُوا بَلْ مَکْرُ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ إِذْ تَأْمُرُونَنَا أَن نَّکْفُرَ بِاللَّـهِ وَنَجْعَلَ لَهُ أَندَادًا  وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ وَجَعَلْنَا الْأَغْلَالَ فِی أَعْنَاقِ الَّذِینَ کَفَرُوا  هَلْ یُجْزَوْنَ إِلَّا مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«[اما] مستکبران به مستضعفان گویند: آیا ما شما را از هدایتی که به سراغ شما آمد، بازداشتیم؟ بلکه شما خود گناهکار  بودید»، «و مستضعفان به مستکبران گویند: بلکه نیرنگ شب و روز [شما بود] ، آنگاه که ما را امر می‌کردید به خدا کافر شویم و برای او همتایانی قرار دهیم. آنها هنگامی که عذاب را می‌بینند، پشیمانی خود را پنهان می‌کنند و ما در گردن کسانی که کافر شدند، غل ها می‌ نهیم. آیا جز به آنچه عمل می‌کردند، جزا داده می‌شوند؟»                

در این آیات چند بار واژه مستضعف و مستکبر به کار رفته است. به نظر می‌رسد مراد از مستضعف، کسانی هستند که چشم و گوش بسته، دنباله‌ روی دیگران هستند و عقل و فکر خود را به کار نمی‌اندازند؛ و مستکبران کسانی‌اند که با سوء استفاده از قدرت و ثروت، دیگران را تحت سلطه خود در آورده و بر آنها بزرگی می‌کنند.

طبیعی است مستکبران مردم را مجبور به پیروی از خود نمی‌کنند. آنها با برنامه‌های مختلف تبلیغاتی و استفاده از ابزارهای گوناگون فرهنگی، تفکر شرک‌آلود خود را به گونه‌ای تبلیغ و ترویج می‌کنند که عده ای از مردم، آموزه ‌های پیامبران و کتب آسمانی را کنار گذاشته و به دنبال تبلیغات پر زرق و برق مستکبران می‌روند. اتفاقاً  آنچه مستکبران در برنامه ها و تبلیغات خود عرضه می دارند، با امیال نفسانی و لذات شهوانی بسیاری از افراد نیز سازگارتر است، چراکه در صورت پیروی از مستکبران، نیازی نیست گوش و چشم و زبان خود را کنترل کنند.

آنچه این آیات از گفتگوهای این دو گروه در قیامت ترسیم می‌کند، نشان ‌دهنده آن است که فریبکاری صاحبان قدرت و ثروت، توجیه قابل قبولی برای فرار از مسئولیت نیست. هر انسانی، هرچند کم سواد و کم اطلاع باشد، بایستی به جای پیروی از لذات و شهوات، به دنبال عقل و فطرت پاکی برود که خداوند در وجود او به ودیعه نهاده است.

البته مستکبران، به میزان نقششان در انحراف مردم، مورد کیفر قرار می‌گیرند، اما مستضعفان نمی‌توانند فریبکاری آنان را توجیهی برای ارتکاب گناهان خود بدانند و از زیر بار مسئولیت شانه خالی کنند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. با آنکه جامعه فاسد، تاثیرات زیانباری بر انسانها دارد، ولی آنها را به فساد و انحراف مجبور نمی‌کند. بنابراین کسی نمی‌تواند گناهان و خطاهای خود را  به گردن جامعه بیندازد.
2. در قیامت نمی‌توان گناه خود را به گردن دیگران انداخت. به عبارت دیگر، هیچ کس گناه دیگری را به دوش نمی‌کشد.
3. هرکس که ندای پیامبران و کتب آسمانی به او برسد، ولی آن را نپذیرد، باید در قیامت پاسخگو  باشد.
4. مستکبرانِ صاحب قدرت و ثروت، به صورت شبانه ‌روزی تدبیر و تلاش می‌کنند تا  افکار خود را در میان مردم تبلیغ کنند، آنها را تحت سلطه خود درآورند و اجازه تفکر به آنها ندهند. آنها با این شیوه، مردم را از راه خدا باز می دارند.       
5. انسانهای منحرف، دیگران را نیز به انحراف دعوت می‌کنند و به جای آنکه آنها را از بدیها باز دارند، آنها را به کارهای زشت و نادرست فرا می‌ خوانند و از این طریق، جامعه را با خود همراه می‌سازند. 

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهاد های شما هستیم. تا برنامه­ ای دیگر و آیاتی دیگر از قرآن کریم، خدا نگهدار.