در برنامه " راهی به سوی نور" به بررسی و تفسیر آسان و روان آیات قرآن کریم پرداخته می شود. در این برنامه " راهی به سوی نور" به بررسی و تفسیر آیات قرآن کریم ، سوره فاطر آیه های 1 تا 2 پرداخته می شود .

      بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

با پایان یافتن سوره سبأ، در این برنامه سوره فاطر را آغاز می‌کنیم. این سوره در مکه نازل شده و چهل و پنج آیه دارد. در آیه اول این سوره، خداوند با صفت فاطر یعنی آفریننده معرفی شده و نام سوره برگرفته از همین آیه است.

ابتدا به تلاوت آیه 1 از سوره فاطر گوش می‌سپاریم:

«الْحَمْدُ لِلَّـهِ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ جَاعِلِ الْمَلَائِکَةِ رُسُلًا أُولِی أَجْنِحَةٍ مَّثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ  یَزِیدُ فِی الْخَلْقِ مَا یَشَاءُ  إِنَّ اللَّـهَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ»

ترجمه این آیه چنین است:

«ستایش مخصوص خداوندی است که آفریدگار آسمانها و زمین است و فرشتگان را که دارای بال‌هایی دوگانه و سه‌گانه و چهارگانه‌اند، رسولانی قرار داد. او هر چه بخواهد در آفرینش می‌افزاید، همانا خداوند بر هر کاری تواناست»

این سوره همانند برخی سوره‌های دیگر قرآن نظیر سوره حمد، با سپاس و ستایش الهی آغاز می‌شود. ستایش بدین جهت که هستی، با تمام عظمتش در آسمان و زمین، همه با قدرت او آفریده شده ‌است. البته تدبیر امور همه آنها با واسطه فرشتگانی است که آنها نیز آفریده او هستند. از آنجا که هر دسته از فرشتگان مأموریت خاصی بر عهده دارند و قدرت و توان آنها متفاوت است، قرآن از آنها با بالهای دوگانه، سه‌گانه، چهارگانه تعبیر کرده است، که به نظر می‌رسد بیانگر ظرفیت و درجات متفاوت آنهاست.

روشن است که فرشتگان موجوداتی مادی نیستند و نمی‌توان مفهوم بال پرندگان را که یک امر مادی است، بر آنها حمل کرد. بلکه این تعابیر، مفاهیمی غیر مادی هستند که برای نزدیک شدن به ذهن، در قالب الفاظ مادی ارائه می‌شوند، مانند عرش و کرسی و لوح و قلم/

این آیه پس از اشاره به فرشتگان، بر این نکته تأکید دارد که گمان نشود خداوند در گذشته هستی را آفریده و آن را به حال خود رها کرده است. بلکه این امر استمرار دارد و هرچه را، هر زمان که بخواهد می‌آفریند و آفرینش او پایان ناپذیر است. زیرا قدرت او همواره باقی و پایدار است.

از این آیه می‌آموزیم:

    خداوند، نظام آفرینش را براساس اسباب و مسببات قرار داده است. با آنکه او قادر مطلق است، اما تدبیر امور عالم را توسط فرشتگان انجام می‌دهد.

    دست خداوند در آفرینش باز است و هستی در حال توسعه و گسترش است.

    رسالت و مأموریت فرشتگان متفاوت است. آنها هم رسالت تشریع و هدایت معنوی را به عهده دارند، هم رسالت تکوین را/

اکنون به تلاوت آیه 2 از سوره فاطر گوش می‌سپاریم:

«مَّا یَفْتَحِ اللَّـهُ لِلنَّاسِ مِن رَّحْمَةٍ فَلَا مُمْسِکَ لَهَا  وَمَا یُمْسِکْ فَلَا مُرْسِلَ لَهُ مِن بَعْدِهِ وَهُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ»

ترجمه این آیه چنین است:

«خداوند، هر رحمتی را به روی مردم بگشاید، بازدارنده ای برای آن نیست و هرچه را     بازدارد، پس غیر او گشاینده‌ای برای آن نیست و او عزیزِ  [پیروزمند] حکیم است» 

در آیه قبل سخن از خالقیت خداوند بود،  این آیه درباره رحمت گسترده الهی سخن گفته  است، رحمتی که اساس خلقت است و پس از خلقت نیز، هر موجودی محتاج آن است. حیات و رزق که لازمه بقای هر موجودی است، براساس رحمت الهی داده می‌شود و کسی را یارای ممانعت از آن نیست. چنانکه اگر خداوند رحمتش را از موجودی برگیرد، کسی نمی‌تواند آن را جبران کند.

البته واژه رحمت، فقط به معنای مهر و محبت نیست که یک مفهوم عاطفی است، بلکه تمام مواهب و نعمتهای الهی را شامل می‌شود. هر چیزی که به انسان می‌رسد، رحمت الهی است، چه مادی باشد، چه معنوی،‌ تکوینی باشد، یا تشریعی!

پایان آیه بر دو صفت الهی تأکید دارد، یکی قدرت بی‌پایان و شکست ناپذیر خداوند و دیگری حکمت فراگیر الهی/ زیرا همه افعال الهی براساس قدرت و درچارچوب حکمت و مصلحت صورت می‌گیرد. هرجا که مصلحت اقتضا کند، خداوند با قدرتش می‌آفریند و می‌بخشد و آنجا که اقتضا نکند،‌ اگر همه دنیا هم بخواهند، قادر به اقدامی نخواهند بود.

از این آیه می‌آموزیم:

    رحمت الهی بر غضب او مقدم است. اصل بر رحمت است، مگر آنکه انسانی راه دریافت رحمت را بر خود بسته باشد.

    قدرت و اراده خداوند در چارچوب حکمت اوست. اگر خدا کاری را انجام نمی‌دهد، دلیل ناتوانی او نیست، بلکه چون حکمت او اقتضا نمی کند، انجام نمی‌دهد.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. تا برنامه ­ای دیگر و آیاتی دیگر از قرآن کریم، خدا نگهدار.