در برنامه " راهی به سوی نور" به بررسی و تفسیر آسان و روان آیات قرآن کریم پرداخته می شود. در این برنامه " راهی به سوی نور" به بررسی و تفسیر آیات قرآن کریم ، سوره فاطر آیه های 18 تا 21 پرداخته می شود .

  بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" درخدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیه 18 از سوره فاطر گوش می‌سپاریم:

«وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى‏ وَ إِنْ تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلى‏ حِمْلِها لا یُحْمَلْ مِنْهُ شَیْ‏ءٌ وَ لَوْ کانَ ذا قُرْبى‏ إِنَّما تُنْذِرُ الَّذینَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَیْبِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ مَنْ تَزَکَّى فَإِنَّما یَتَزَکَّى لِنَفْسِهِ وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصیرُ»

ترجمه این آیه چنین است:

«هیچ کس بار [گناه] دیگری را بر دوش نکشد و اگر [شخص]  سنگین ­باری دیگری را برای حمل بار خود فرا خواند، هرچند خویشان [او] باشد، چیزی از آن برداشته نمی شود، [ای پیامبر] تو تنها کسانی را [ بیم و]  انذار می‌دهی که از پروردگارشان در نهان بیمناکند و نماز را برپا می دارند و هر کس پاکیزگی جوید، نتیجه­اش به خودش باز می گردد و  بازگشت [همه] به سوی خداوند است»

این آیه به یکی از اصول اعتقادی مسلمانان یعنی عدل خداوند اشاره دارد و می فرماید: در قیامت ملاک کیفر و پاداش الهی، عمل خود افراد است و کسی براساس روابط دنیوی همچون رفاقت و خویشاوندی بار گناه دیگری را بر دوش نمی گیرد. خداوند نیز در محاسبه اعمال، بار گناه کسی را بر دوش دیگری نمی گذارد. در  قیامت هر کس باید پاسخگوی اعمال خود باشد. درآنجا هیچ انسانی با فاسد شمردن محیط و جامعه و مقصر دانستن آنها، نمی تواند از زیر بار گناهان و جرائم خود شانه خالی کند.

البته بدیهی است اگر کسی دیگران را به گناه دعوت کرده است، به میزان  سهمی که در ارتکاب گناه دیگران داشته در کیفر آنها شریک است. چنانکه اگر کسی در دعوت دیگران به کارهای نیک نقش داشته باشد، در پاداش آنان شریک است.

ادامه آیه، به ریشه ارتکاب گناه، یعنی آلودگی روحی اشاره کرده و می فرماید: تنها کسانی به سخن حق گوش فرا می دهند و از زشتی ها دوری می گزینند که از روحیه حق جویی و حق‌طلبی برخوردار بوده و به دنبال پاکی و سلامت روح باشند. در غیر این صورت، حتی سخنان پیامبر هم در آنان اثری ندارد و مُتنبّه و بیدار نمی شوند.

 از این آیه می آموزیم:

1. در قیامت، گناهان  بار سنگینی بر دوش انسان است.

2. در دنیا فریب کسانی را نخوریم که برای دعوت ما به گناه می گویند: نترسید، اگر کیفری بود، ما بار گناه شما را بر دوش می کشیم.

3. گناه هرکس به عهده خود است و ما را به خاطر گناه دیگران کیفر نمی‌دهند. اما اگر به وظیفه نهی از منکر عمل نکنیم و دیگران را از کارهای ناپسند و گناه آلود باز نداریم ما نیز به خاطر سکوت در برابر رفتارهای زشت دیگران کیفر می شویم.

4. در قیامت هرکس در گرو اعمال خویش است و هیچ کاری از دیگران بر نمی آید، گرچه از نزدیکترین افراد ما باشند.

اکنون به تلاوت آیات 19 تا 21 از سوره فاطر گوش می سپاریم:

«وَ ما یَسْتَوِی الْأَعْمَى‏ وَ الْبَصِیرُ»، «وَلَا الظُّلُمَاتُ وَلَا النُّورُ»، «وَلَا الظِّلُّ وَلَا الْحَرُورُ»

 الظِّلُّ وَ لاَ الْحَرُورُ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و نابینا و بینا یکسان نیستند»، «و نه تاریکی ها و روشنایی»، «و نه سایه و گرمای آفتاب»

این آیات از راه تشبیه و تمثیل به مقایسه مؤمن و کافر پرداخته و می فرماید: آیا در نظر شما کسی که نابیناست و چیزی را نمی بیند با کسی که بیناست و همه چیز را می بیند یکسان است؟ روشن است که یکسان نیست و دریافتهای آنها از حقیقت این جهان متفاوت است. زیرا یکی جز تاریکی چیزی را حس نمی کند و دیگری همه چیز را در پرتو نور و روشنایی می‌بیند. گویا یکی همواره در سایه زندگی می کند و دیگری همیشه در پرتو آفتاب تابان قرار دارد. البته بینایی و نابینایی دو امر تکوینی هستند که افراد خودشان در آن نقشی ندارند. اما ایمان و کفر، اموری اختیاری هستند. هر کس می‌تواند راه کفر را درپیش گیرد، درنتیجه در تاریکی کفر  فرو رفته و خود را از دیدن حقایق معنوی و غیبی محروم سازد، یا به عکس در پرتو نور ایمان به بصیرت رسیده و از هدایت الهی بهره مند شود.

آیات دیگری از قرآن نیز بر این مسئله تأکید دارند که خداوند، پیامبران و کتب آسمانی را فرستاده تا مردم را از تاریکی‌ها به سوی نور هدایت کنند، در حالی که سران کفر و طاغوت تلاش می کنند مردم را از نور خارج کرده و در تاریکی و ظلمات فرو برند.

در طبیعت، حیات موجودات زنده، از گیاه و حیوان و انسان، در پرتو نور و گرمای خورشید تامین می شود و اگر نور و حرارت خورشید به زمین نرسد و تاریکی بر این کره خاکی حاکم شود، همه موجودات از بین می‌روند. روح انسان نیز همین گونه است، یعنی حیات روح انسان وابسته به نور الهی است، نوری که از طریق عقل و فطرت درونی و ندای پیامبران بیرونی تامین می شود.

از این آیات می آموزیم:

1. با مقایسه خوبی ها و بدی ها و یا مقایسه بین زندگی مؤمنان درستکار  با کافران بدکار، می‌توانیم راه را از بیراهه تشخیص دهیم و گرفتار شرک و کفر نشویم.

2. دین به انسان بصیرت و روشنایی می بخشد تا از بینش و شناخت لازم برای رهایی از  ظلمتها و تاریکیها برخوردار شود..

3.  در این آیات،  نور به صورت مفرد آمده، دربرابر ظلمات (تاریکیها) که به صورت جمع آمده است. یعنی راه حق یکی بیش نیست، ولی راههای کج و انحرافی فراوان است.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. تا برنامه ­ای دیگر و آیاتی دیگر از قرآن کریم، خدا نگهدار.