در برنامه " راهی به سوی نور" به بررسی و تفسیر آسان و روان آیات قرآن کریم پرداخته می شود. در این برنامه " راهی به سوی نور" به بررسی و تفسیر آیات قرآن کریم ، سوره فاطر آیه های 42 تا 44 پرداخته می شود .

 بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 42 و 43 از سوره فاطر گوش می‌سپاریم:

«وَأَقْسَمُوا بِاللَّـهِ جَهْدَ أَیْمَانِهِمْ لَئِن جَاءَهُمْ نَذِیرٌ لَّیَکُونُنَّ أَهْدَى مِنْ إِحْدَى الْأُمَمِ  فَلَمَّا جَاءَهُمْ نَذِیرٌ مَّا زَادَهُمْ إِلَّا نُفُورًا»، «اسْتِکْبَارًا فِی الْأَرْضِ وَمَکْرَ السَّیِّئِ  وَلَا یَحِیقُ الْمَکْرُ السَّیِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ  فَهَلْ یَنظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ الْأَوَّلِینَ فَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّـهِ تَبْدِیلًا وَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّـهِ تَحْوِیلًا»

ترجمه این آیات چنین است:

«مشرکان با سخت‌ترین قسم‌ها، به خدا سوگند یاد کردند که اگر هشدار دهنده‌ای به سراغشان بیاید، از امت‌های دیگر هدایت‌یافته­تر شوند؛ پس همین که هشدار دهنده‌ای برایشان آمد، جز نفرت [از حق]، چیزی بر آنان نیفزود»، «[نفرت آنان از حق،] به خاطر گردن کشی در زمین و نیرنگ بدشان بود و نیرنگ بد جز اهلش را فرا نگیرد. پس آیا جز سنت [خداوند دربارة] پیشینیان را انتظار دارند؟ با آنکه برای سنت الهی هرگز جایگزینی نخواهی یافت و هرگز برای سنت الهی تغییری نخواهی یافت»

در تفاسیر معتبر آمده است که مشرکان مکّه، هنگامی که ‌شنیدند یهودیان برخی پیامبران خود را کشته‌اند و حاضر به پذیرش تعالیم آنها نبوده‌اند، سوگند یاد کردند و ‌گفتند: اگر پیامبری به سوی ما بیاید، ما سخنش را می‌پذیریم، دعوتش را اجابت می‌کنیم و بهتر از دیگر امتها هدایت می‌شویم. اما وقتی که پیامبر اسلام در میان مردم مکه ظهور کرد، بزرگان قریش در مقام انکار و تکذیب برآمدند. آنها جز نفرت چیزی از خود نشان ندادند و انواع مکر و نیرنگ را برای جلوگیری از اسلام آوردن مردم به کار بردند.

طبیعی است آنها پیامبری می‌خواستند که به میل و سلیقه آنها عمل کند یا لااقل برخلاف میل و سلیقه آنها سخن نگوید. اما وقتی آموزه‌ اسلام مبنی بر  برابری همه انسان‌ها دربرابر خدای متعال مطرح شد، بر  سران و بزرگان مشرکان بسیار گران آمد. آنها هرگز حاضر نبودند که بپذیرند با بردگانشان یکسانند. چراکه از دیدگاه اسلام، آزاد و برده هر دو مخلوق خدا هستند و ارزش انسانها در نزد خداوند، به پاکی، درستی و تقوای آنهاست، نه آزاد و بردن بودن، یا مالک و مملوک بودن/

منشاء مبارزه عده ای با اسلام و دیگر ادیان الهی، گردن کشی دربرابر خداست. انسانی که خواسته خود را بر خواسته خدا ترجیح ‌دهد و حاضر نباشد در برابر خداوند تسلیم شود، دچار استکبار می‌گردد. فرد مستکبر  و گردنکش برای تضعیف دین خدا به انواع مکر و نیرنگ روی می آورد و دائماً در حال توطئه‌ چینی است. البته اگر خداوند اراده کند، توطئه‌های حیله گران و مستکبران بی تأثیر می شود و به خودشان باز می‌گردد. این قانون خداوند در رابطه با جوامع بشری است. قانونی که تغییر ناپذیر است و به عنوان یک سنت الهی در طول تاریخ جریان داشته است.

از این آیات می‌آموزیم:

1. به هر سوگندی نمی‌توان اعتماد کرد. چه بسا سوگندهای محکمی که شکسته شود و برخلاف آن عمل شود.
2. بشر نیاز به هشدار دارد تا گرفتار غفلت نشود یا اگر گرفتار شد، از خواب غفلت بیدار شود.
3. کفر بسیاری از مردم، ناشی از نشناختن حق نیست، ‌بلکه ناشی از روحیه سرکشی و استکبار آنهاست که حاضر نیستند در برابر آفریگار جهان سر تسلیم فرود آورند.
4. جهان براساس سنتها و قوانین معین الهی اداره می‌شود. شناخت این سنتها برای رسیدن به سعادت و خوشبختی مهم است.

اکنون به تلاوت آیه 44 از سوره فاطر گوش می‌سپاریم:

«أَوَلَمْ یَسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَیَنظُرُوا کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ وَکَانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً  وَمَا کَانَ اللَّـهُ لِیُعْجِزَهُ مِن شَیْءٍ فِی السَّمَاوَاتِ وَلَا فِی الْأَرْضِ إِنَّهُ کَانَ عَلِیمًا قَدِیرًا»

ترجمه این آیه چنین است:

«آیا در زمین نگشتند تا ببینند سرانجام کسانی که پیش از ایشان بودند و قدرتشان بیش از آنان بود، چه شد؟ و هیچ چیز در آسمانها و زمین نیست که خداوند را درمانده کند، چراکه او دانا و تواناست»

در ادامه آیه قبل، این آیه خطاب به کافران و منکران می‌گوید: اگر در زمین سیر کنید، می‌بینید که سنت خداوند درباره اقوام پیش از شما چگونه بوده است. آنها که قدرتشان از شما بیشتر بود، به خاطر ایستادگی در برابر حق نابود شدند و چیزی از آثار قدرت آنها باقی نیست.

فرعون و نمرود و درباریان و اطرافیان آنها که روزی نماد قدرت و ثروت بودند و بر بخش قابل توجهی از جهان حکم می‌راندند، امروز از آنها چه باقی مانده است؟!

آیا آنهاتوانستند در برابر اراده الهی مقاومت کنند و خدا را از انجام اراده‌اش باز دارند؟ آیا توانستند از چنگال قدرت الهی بگریزند و خود را نجات دهند؟

آری مطالعه تاریخ گذشته جهان، از اقوام و پادشاهان مختلف،  بیانگر این سنت الهی است که کفر و ظلم پابرجا نمی‌ماند و سرانجام خوشی ندارد. پس باید از گذشته درس عبرت بگیریم و آینده را به گونه‌ای بسازیم که گرفتار  سرانجام بد نشویم.

از این آیه می‌آموزیم:

1. قرآن، مسلمانان را به سیر و سفر در زمین و مطالعة تاریخ زندگی اقوام گذشته دعوت می‌کند.
2. در دین اسلام، به حفظ آثار باستانی به جا مانده از تمدنهای گذشته و بازدید از آنها، برای مطالعه درمورد اقوام پیشین و عبرت گرفتن از سرنوشت آنها سفارش شده است.
3. قدرت و ثروت و شکوه ظاهری مستکبران چشم ما را کور نکند. درمورد پایان کار و سرنوشت آنها بیندیشیم.
4. به قدرت خود مغرور نشوید، چراکه جوامع و افراد قویتر هم قلع و قمع و نابود شده‌اند.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. تا برنامه­ای دیگر و آیاتی دیگر از قرآن کریم، خدا نگهدار.