در این برنامه تفسیر ساده و روان سوره صافات را شروع می کنیم. ( آیات اول تا ششم)

بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

با پایان یافتن سوره یس، در این برنامه، سوره صافّات را آغاز می کنیم. این سوره در مکه نازل شده و سی و هفتمین سوره قرآن کریم است. در این سوره همانند دیگر سوره‌های مکی، بیشترین تأکید بر مباحث اعتقادی است، نه احکام و دستورات دینی/  سرگذشت پیامبران پیشین در مبارزه با شرک و کفر، به ویژه بت شکنی حضرت ابراهیم، در این سوره مطرح شده است. در این سوره، همچنین باورهای نادرست در رابطه با جنّ و فرشتگان، مورد مذمّت قرار گرفته است.

ابتدا به تلاوت آیات اول تا پنجم از سوره صافات گوش می‌سپاریم:

«بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِیمِ

«وَالصَّافَّاتِ صَفًّا»، «فَالزَّاجِرَاتِ زَجْرًا»، «فَالتَّالِیَاتِ ذِکْرًا»، «إِنَّ إِلَـهَکُمْ لَوَاحِدٌ»، «رَّبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَیْنَهُمَا وَرَبُّ الْمَشَارِقِ»

ترجمه این آیات چنین است:

«به نام خداوند بخشنده مهربان»

  «سوگند به صف بستگان که صفی [منظم و استوار]  بسته‌اند»، «و سوگند به بازدارندگان که [دیگران را از گناه] به شدت باز می‌دارند»، «و سوگند به تلاوت کنندگان ذکر [و آیات الهی]»، «که قطعاً معبود شما یگانه است»، «پروردگار آسمانها و زمین و آنچه میان آن دو است و پروردگار مشرق‌ها»

این سوره با چند سوگند آغاز می‌شود تا توجه انسان را به خود جلب کند. روشن است که خداوند نیازی به سوگند خوردن ندارد و اهل ایمان سخن او را بدون سوگند می‌پذیرند. اما سوگند الهی، نشانه عظمت و اهمیت موضوع مورد سوگند و برای توجه دادن به آن است.

خداوند در این آیات به گروه‌هایی از فرشتگان قسم می‌خورد که در ابلاغ وحی آسمانی به پیامبران نقش دارند و انسانها و شیاطین را از هرگونه نفوذ در وحی الهی و دخل و تصرف در آن باز می‌دارند، تا پیامبران وحی را به شکل کامل و صحیح دریافت کنند و به مردم ابلاغ نمایند.

اولین ویژگی این گروه از فرشتگان، حرکت در صفوفی منظّم است، به گونه‌ای که خداوند به عظمت آن سوگند خورده است. طبیعی است ما انسانها شناخت تجربی از فرشتگان نداریم تا نظم آنها را درک کنیم، اما تشکیل صفّ، بیانگر نظم و آمادگی فوق‌العاده است. چنانکه صفوف نیروهای نظامی، عامل نظم در حرکت سپاهیان و موجب آمادگی آنها  برای انجام دستورات فرمانده ها می شود.

فرشتگان در صفوف منظم، آماده اجرای دستورات الهی هستند، هر مانعی را از سر راه بر‌می‌دارند و فرمان الهی را اجرا می‌کنند. پس از این سوگندها، قرآن کریم می‌فرماید: پروردگار آسمانها و زمین و همه موجودات، خدای یگانه است و هیچ شریکی در عالم  ندارد. نه فرشتگان و جنّیان و نه موجودات دیگر زمینی و آسمانی، در آفرینش و پرورش این هستی نقشی ندارند. او نه فقط آفریدگار است، بلکه تدبیر امور همه موجودات و  نظام حاکم بر آنها به دست اوست.

نکته دیگری که در این آیات به آن اشاره شده، اینکه در زمین مشرق‌های متعدد وجود دارد و خورشید هر روز در زمان و مکانی متفاوت و در فاصله ای معین از روز قبل طلوع می‌کند. این تغییرات روزانه، منظّم و براساس محاسبات کاملا دقیق است. این تغییرات ‌همه به تدبیر اوست که برای زمین و خورشید، مداری معین کرده و هر کدام با سرعتی خاص در مدار خود حرکت می‌کنند که نتیجه‌ این حرکتهای منظم، مشرق‌ها و مغرب‌های متعدد در نقاط مختلف زمین است.

از این آیات می‌آموزیم:

1. نظم در کارها، از ارزش‌های مورد تأکید دین است که عامل وحدت و قدرت و سرعت در کار می‌شود.
2. همواره در مسیر هدف موانعی وجود دارد که باید برای رفع آنها سعی و تلاش کرد و دست از هدف برنداشت.
3. خداوند هم آفریدگار جهان است و هم تدبیر کننده امور هستی است.
4.  همه هستی تحت مدیریت یک خدای واحد است. هماهنگی میان زمین و آسمان و دیگر مخلوقات جهان، بهترین نشانه یگانگی خداوند است.

اکنون به تلاوت آیه 6 از سوره صافات گوش می‌سپاریم:

«إِنَّا زَیَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْیَا بِزِینَةٍ الْکَوَاکِبِ»

ترجمه این آیه چنین است:

«ما آسمان دنیا را به زیور ستارگان آراستیم»

به دنبال تأکید بر یکتایی پروردگار آسمانها و زمین در آیات قبل، این آیه می‌فرماید: ما آسمان بالای سرِ شما را که نزدیکترین آسمان به شماست با ستارگان زینت کرده‌ایم. حقیقت این است که زندگی در شهرهای شلوغ و پر جمعیت، موجب شده که بشر امروز به خاطر روشنایی خیابانها، منازل، مغازه ها و سایر محیطهای شهری در شبها  ستارگان را نبیند. اما در شبهای تاریک، آسمان در بیابانها و روستاها، جلوه‌ای بسیار دیدنی دارد و انسان را شگفت زده و متحیر می‌سازد. هم زیباست و هم باعظمت/

گویا خداوند در این آیه، ستارگان را به چراغهایی تشبیه کرده که برای چراغانی در مراسم جشن استفاده می‌شود.  ستارگانی که بسیاری از آنها از فواصل بسیار دور چشمک می‌زنند و روشن و خاموش می‌شوند و برخی نیز نوری ثابت و ماندگار دارند.

از این آیه می‌آموزیم:

1. گرایش به زینت و زیبایی، از تمایلات فطری بشر است. لذا بهره‌گیری از زینت و زیبایی مناظر طبیعی، مورد تأیید قرآن است.
2. زیبایی های آسمان و ستارگان،  نشانه‌ای از قدرت و عظمت پروردگارِ جهان آفرین است.
3. توجه به آسمان و ستارگان و شناخت و مطالعه هرچه بیشتر درمورد آنها، شاخه ای از علوم است که همواره مورد تأکید متفکران و دانشمندان دین اسلام بوده است.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. تا برنامه­ ای دیگر و آیاتی دیگر از قرآن کریم،  خدا نگهدار.