در ادامه با تفسیر آیات دیگری از سوره صافات در خدمت شما هستیم. (آیات 7 تا 11)

   بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 7 تا 10 از سوره صافات گوش می‌سپاریم:

«وَحِفْظًا مِّن کُلِّ شَیْطَانٍ مَّارِدٍ»، «لَّا یَسَّمَّعُونَ إِلَى الْمَلَإِ الْأَعْلَى وَیُقْذَفُونَ مِن کُلِّ جَانِبٍ»، «دُحُورًا  وَلَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ»، «إِلَّا مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُ شِهَابٌ ثَاقِبٌ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و [آن را] از  هر شیطان سرکشی محفوظ داشتیم»، «آنها نمی‌توانند به [اسرار]  عالم بالا گوش فرا دهند و از هر سو هدف قرار می گیرند»، «تا دور شوند و برای آنان عذابی همیشگی است»، «مگر کسی که به سرعت چیزی برباید که شهابی نافذ او را دنبال می‌کند»

در برنامه قبل گفتیم که خداوند ستارگان آسمان را مایة زینت آن قرار داده و ساکنان زمین از زیبایی ستارگان آسمان بهره‌ می‌برند. این آیات به جنبه‌ای دیگر از آسمان‌ که غیرظاهری و غیرمادی است، اشاره کرده و می ‌فرماید: شیاطین قصد نفوذ به حریم فرشتگان آسمانها را دارند تا سخن آنان را دزدانه بشنوند و برخلاف مقاصد آنها عمل کنند. 

 لازم به ذکر است که اطلاعات و اخبار اهل زمین دراختیار فرشتگان عالم بالا قرار دارد که در آن با یکدیگر گفتگو می کنند و شیاطین به دنبال آن هستند که به اسرار عالم غیب دست یابند. اما هرگاه به این حریم نزدیک ‌شوند، ‌هدف قرار می‌گیرند تا رانده شوند.

گویا این آیات به بشر بشارت می‌دهد که خداوند اجازه نداده است افراد سرکش از جنّ، که ما آنها را شیطان می‌خوانیم، به قرارگاه تدبیر و اداره عالم، که فرشتگان کارگزاران آن  هستند، نزدیک شده و استراق سمع کنند یا در کار آنان اخلال ایجاد  کنند.

ادامه آیات می‌فرماید:  حتی اگر  برخی شیاطین بتوانند از موانع بگذرند و به قرارگاه فرشتگان نزدیک شوند و خبری بربایند، مورد هدف قرار گرفته و از میان می‌روند. مشابه این مطلب در آیات 17 و 18 سوره حجر و آیه 5  سوره ملک نیز آمده است.

اینکه باتوجه به ظاهر این آیات، قرآن به امری محسوس و قابل مشاهده اشاره دارد، یا  تعابیر به کار برده شده در آیات، تمثیلی و تشبیهی است، مسئله ای است که درمورد آن بحث شده است. زیرا موارد دیگری مشابه این آیات در قرآن آمده و عموم مفسران بر این عقیده اند که منظور خداوند، ظاهر الفاظ نیست که به اموری محسوس اشاره دارند. از نظر مفسران، این الفاظ، نوعی تشبیه معقول به محسوس است. مانند واژه‌های لوح، قلم، عرش و کرسی/

بدیهی است که این الفاظ را نمی‌توان بر معنای مادی و ظاهری آنها تطبیق کرد. به علاوه، خداوند در جای دیگری فرموده است: بخشی از آنچه نازل کرده‌ایم، مَثل‌هایی است که جز عالمان درک نمی‌کنند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. در عالم بالا و نزد فرشتگان اسراری است که شیاطین به دنبال دستبرد زدن به آنها هستند، اما خداوند چنین اجازه‌ چنین کاری را به آنان نداده است.
2. استراق سمع از سخن دیگران، کاری شیطانی است و در فرهنگ قرآنی مورد مذمّت قرار گرفته است.
3. باید با کسانی که به فکر آگاهی از رازها و اسرار مردم و افشای آن در جهت منافع خود هستند، برخورد شود.

اکنون به تلاوت آیه 11 از سوره صافات گوش می‌سپاریم:

«فَاسْتَفْتِهِمْ أَهُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَم مَّنْ خَلَقْنَا إِنَّا خَلَقْنَاهُم مِّن طِینٍ لَّازِبٍ»

ترجمه این آیه چنین است:

«پس از آنان بپرس: آیا آنها در آفرینش سخت‌ترند، یا آنان که ما [در آسمانها و زمین] آفریدیم؟ ما آنان را از گلِی چسبنده آفریدیم»

در  برنامه قبل گفتیم که در سوره صافات، بر مباحث اعتقادی نظیر مبدأ و معاد، تاکید زیاد شده است. این آیه خطاب به پیامبر اکرم می‌فرماید: از منکران معاد بپرسید: چگونه در قدرت الهی بر آفرینش دوباره انسان شک کرده و آن را انکار می‌کنند؟ آیا آفرینش دوباره آنها در روز قیامت سخت‌تر است یا آفرینش آسمانهای باعظمت؟ آنها از آب و خاک آفریده شده اند. چه انسان اولیه که مستقیماً از ترکیب آب و خاک آفریده شد و چه انسانهای موجود که تغذیه آنها از آب و خاک است، همگی پس از مرگ به چرخه‌ همین خاک  بر می‌گردند و از بین نمی‌روند.

امروزه از نظر علمی ثابت شده است که خصوصیات جسمی انسانها در تک‌تک ذرّات آنها وجود دارد و مولکول"دی ان ای" هر انسانی، همانند اثر انگشت او، متفاوت از دیگران است. پس کافی است ذرّه‌ای از هر انسانی باقی بماند و خداوند در قیامت، آن ذره را در دل همین خاک رشد داده و بار دیگر فردی مشابه انسان امروز بیافریند.

در نظام دنیا، یک اسپرم که ذرّه ای بسیار کوچک و ناچیز است، در رحم مادر رشد کرده و پس از 9  ماه نوزادی کامل به دنیا می‌آید. در قیامت نیز، شبیه رویش گیاهان در زمین، همان ذره ناچیز در رحم زمین رشد کرده و انسانی کامل از دل خاک بیرون می‌آید. آیا واقعاً چنین امری محال و نشدنی است؟

از این آیه می‌آموزیم:

1. سؤال از منکران، راهی برای بیدار کردن وجدان های خفته آنهاست. در نظام  آموزش و تربیت، در خیلی از موارد، می توان به جای القای مستقیم مطالب، از شیوه سؤال و مقایسه استفاده کرد.
2. منشاء برخی تردیدها و انکارها درباره آینده انسان و تجدید حیات او در قیامت، ناشی از فراموش کردن آفرینش انسان در گذشته است.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. تا برنامه ­ای دیگر و آیاتی دیگر از قرآن کریم، خدا نگهدار.                     

    ---------------